ربع رشیدیه اولین شهر دانشگاهی جهان +تصاویر

محله رشيديه يا رشيدآباد داراي سه بخش ربع رشيدي، ربظ و شهرستان بوده است. شهرستان شامل باغات و نهرهاي شهر، ربظ محله مسكوني و بناهاي عام المنفعه مثل مسجد، حمام، بازار و ... و ربع رشيدي محل بناهاي دانشگاهي، مسجد زمستانه و تابستانه و حوزه هاي علوم اسلامي بوده است. دانشكده پزشكي، كتابخانه بسيار بزرگ و مقبره خود خواجه رشيد كه از آن به عنوان جفت گنبد سلطانيه نام برده مي شود، در ربع رشيدي وجود داشت. 

خواجه رشيدالدين در سال 718 هجري قمري و در زمان سلطان ابوسعيد ايلخاني كشته و جنازه او در مقبره اش دفن مي شود. پس از وي ربع رشيدي روبه ويراني مي نهد. پس پسرش خواجه غياث الدين تلاش مي كند، دوباره ربع رشيدي را آباد كند؛ اما وي نيز به سرنوشت پدر مبتلامي شود. 

در دوران صفوي و در سال 1019 هجري قمري (شاه عباس بزرگ) براي جلوگيري از حمله عثماني يك قلعه از مصالح شنب غازان خان (مقبره غازان خان) و گورستان هاي تاريخي تبريز و مصالح ربع رشيدي يك قلعه براي حاكم تبريز ساخته مي شود. بنايي كه امروزه از آن به قلعه رشيدي ياد مي شود، همين قلعه دوران صفوي است و تا پيش از كاوش هاي امسال باستان شناسان هيچ نشاني از معماري دوره ايلخاني در اين محوطه كشف نشده بود. 

وقف نامه اين مجتمع در خردادماه 1386 در نشستي كه از 21 تا 25 خرداد در يونسكو برگزار شده، به همراه شاهنامه بايسنقري در فهرست ميراث مستند اين سازمان ثبت شد. 

ربع رشیدی حدود 700 سال پیش شهری كوچك بود كه شامل كتابخانه، مدرسه، مسجد، دارالایتام، حمام، مهمانسرا، بیمارستان، مدارس عالی، و كارگاه‌های صنعتی می شد و در آن زمان این دانشگاه شامل چهار دانشكده بود كه در چهار طرف آن قرار داشت و اربع یا چهار عربی را به خود اختصاص داد و این مكان به ‌نام ربع رشیدی شهرت یافت.

از آذرماه سال 1381 شعبه بنياد ايران شناسي در استان مامور بررسي وقفنامه ربع رشيدي گرديد و معلوم شد كه وقفنامه ربع رشيدي فراترازيك وقفنامه معمولي بوده و در واقع يك نظامنامه دقيق و مفصل تشكيلاتي و برنامه ريزي شده در زمينه هاي مديريت آموزشي ، برنامه ريزي شهري و مسائل انگيزشي و رفاهي براي يك شهر دانشگاهي است كه اولا درهرزماني قابل تحقق و پياده شدن است و در عين حال سخن از مجموعه اي بسيار منظم و پيشرفته است كه اگر شواهد و مستندات تاريخي نبود،استنباط ميشد كه يك پديده دست نيافتني در آنروز بوده و يا احتمالا بخشي از آن به مرحله عمل رسيده بود ولي نه تنها وقفنامه به صورت گزارش گونه است و نشان ميدهد كه خواجه رشيد الدين فضل الله پس از طراحي و احداث مجموعه آنرا نوشته بلكه مكاتبات رشيدي و گزارش ده ها مورخ و مستشرق معروف و منظومه زيباي اوحدي مراغه اي كه ربع رشيدي را از نزديك ديده و تحت تاثير آن شعر خود را سروده ، حاكي از تحقق چنين مجموعه عظيمي تحت تاثير نيات اصلاحي غازان خان و اهتمام خواجه رشيدالدين فضل الله بوده است.