رشد 29 درصدي قيمت محصولات پتروشيمي از ژانويه2015

خبراقتصادی - صدوشصت‌وهفتمين نشست اوپك نيز طبق پيش‌بيني‌هاي پيشين به «هيچ» نتيجه خاصي منجر نشد و قيمت نفت هم متاثر از اين قيمت كاهش يافت.

 55درصد محصولات پتروشيمي  نيز چشم‌انتظار قيمت‌هاي نفت‌خام هستند و باتوجه به اين تاثير تصميم‌هايي كه راجع به قيمت نفت‌خام گرفته مي‌شود روي بازار پتروشيمي  تاثير خواهد گذاشت. درحالي كه طي يك الي دو ماه گذشته افزايش قيمت نفت، محصولات پتروشيمي  را كه در ماه فوريه به قعر نمودارها سقوط كرده بود نجات داد، بايد ديد تغييرات در بازار نفت، محصولات پتروشيمي  را به چه مسيري خواهد كشاند؟ درحالي كه روزهاي آرام نفت 100دلاري در سال گذشته رو به محو شدن پيش مي‌رفت، فعالان و كارشناسان صنعت پتروشيمي  در انتظار اين بودند كه ببينند موج كاهش قيمت چه زماني دامان محصولات پتروشيمي  كه اساس آنها خوراك مايع است را خواهد گرفت؟ البته قيمت‌هاي نقدي محصولات پتروشيمي  به‌خصوص در آسيا واكنش سريعي نسبت به كاهش قيمت نفت نشان دادند. در حال حاضر حدود 55اتيلن توليدي در جهان از نفتا و ديگر مايعات توليد مي‌شوند. نفتا كه خوراك بسياري از واحدهاي پتروشيمي  در ايران براي توليد اتيلن نيز هست تحت‌تاثير كاهش قيمت نفت ابتدا با افت قيمت مواجه شد. به اين ترتيب خوراك مايعي نيز كه شركت ملي صنايع پتروشيمي  دراختيار واحدهاي خصوصي اين بخش قرار مي‌داد به نسبت نفت سنگين ايران در بازار نسبت به سال گذشته ارزان‌تر ارايه مي‌شود. درحالي كه طي 6ماهه گذشته محصولات پتروشيمي  در قيمت روندي رو به كاهش داشتند گزارش‌هاي جديد از رشد قيمت محصولات پتروشيمي  در ماه مه خبر مي‌دهند. درحالي كه قيمت محصولات پتروشيمي  در ماه فوريه به كمترين ميزان خود در يك سال كه معادل 873دلار در تن بود رسيدند، متوسط 1093دلار در هر تن در شاخص پلاتس براي ماه مه‌ بهبود وضعيت قيمت براي اين محصولات را نشان مي‌دهد.  بازار سه‌ميليارد دلاري پتروشيمي  در ماه مه‌2015 رشد 4درصدي قيمت‌ها را تجربه كرد. اين رشد قيمت درحالي براي چهارمين ماه متوالي اتفاق مي‌افتد كه در 6ماه پيش از آن قيمت‌ها روند كاهشي داشته است. به گزارش «تعادل» به نقل از پلاتس قيمت‌هاي مواد پتروشيمي  براساس ميانگين ماهانه 41دلار نسبت به ماه آوريل افزايش يافت و در ماه مه ‌به 1093دلار در هر تن رسيد. اين اطلاعات بر مبناي جديدترين گزارش منتشر شده پلاتس براساس شاخص PGPI است (PLATTS GLOBAL PETROCHEMICAL INDEX  شاخصي است كه تركيبي از قيمت‌هاي روزانه بازارهاي فيزيكي هفت ماده پرمصرف پتروشيمي  به شرح اتيلن، پروپيلن، بنزن، تولوئن، پاراكسيلن، پلي‌اتيلن با چگالي پايين (LDPE) و پلي پروپيلن را در سه بازار آسيا، اروپا و ايالات‌متحده ارزيابي مي‌كند).

به گفته جيم فاستر سرپرست گروه آناليز پتروشيمي  پلاتس هر چند افزايش قيمت محصولات پتروشيمي  ادامه خواهد داشت قيمت‌ها كماكان پايين‌تر از سال گذشته خواهد بود. اين تحليل قطعا از آنجايي ريشه مي‌گيرد كه بازار محصولات پتروشيمي  اميد چنداني به افزايش قيمت در خوراك مايع وابسته به قيمت نفت ندارند. تحليلگر پلاتس در ادامه اظهار مي‌كند كه قيمت محصولات پتروشيمي  از ماه ژانويه2015 تاكنون افزايشي 29درصدي داشته‌اند كه دليل آن را بايد در افزايش قيمت نفت و نفتا جست‌وجو كرد. البته قيمت محصولات پتروشيمي  در مه‌2015 معادل 20درصد كمتر از سال قبل است. در ماه مه2014 شاخصPGPI، 1361دلار در هر تن بود. نگاهي به متوسط قيمت‌هاي جهاني نفت‌خام دليل اين فاصله را نشان مي‌دهد. متوسط قيمت نفت‌خام اوپك كه بسياري از توليد‌كنندگان محصولات پتروشيمي  در خاورميانه با آن معامله مي‌كنند در سال2013 معادل 105دلار و 37سنت، در سال2014 معادل 96.29سنت و در 5ماهه ابتدايي سال2015 كمتر از 55دلار بوده است. قيمت نفت‌خام در ماه مه ‌نسبت به ماه آوريل 8درصد و قيمت نفتا 6درصد رشد داشته است. قيمت الفين نيز روندي مشابه حركت قيمتي نفتا را نشان مي‌دهد. علت اين امر اين است كه نفتا پرمصرف‌ترين ماده اوليه توليد الفين در سطح جهان است. محصولات پتروشيمي  در ساخت پلاستيك، لاستيك، كائوچو، نايلون و ديگر كالاهاي مصرفي استفاده مي‌شود. همچنين در صنايع توليدي، ساخت‌وساز، داروسازي، هوانوردي، الكترونيك و به‌طور كلي تقريبا در تمام صنايع تجاري مورداستفاده قرار مي‌گيرد. نگاهي به متوسط قيمت نفت‌خام اوپك در ماه‌هاي آوريل و مه ‌نيز نشان مي‌دهد متوسط قيمت سبد نفت اين سازمان در ماه مه ‌بيش از 5دلار افزايش را نسبت به ماه آوريل از خود نشان داده است. افزايش اندك قيمت نفت در ماه‌هاي گذشته تحت‌تاثير تعطيل شدن برخي پروژه‌هاي توليد نفت شيل در امريكا رقم خورده است.

  2 تا 5درصد رشد قيمت در الفين‌ها

قيمت الفين‌ها (گروهي از تركيبات هيدروكربني است كه پايه ساخت بسياري از محصولات پتروشيمي  است كه در توليد روزانه كالاها مورد استفاده قرار مي‌گيرد) در ماه مه‌2015 برابر با 2 تا 5درصد جهش داشته كه علت آن افزايش قيمت نفتاست. قيمت اتيلن در ماه مه ‌نسبت به آوريل 5درصد افزايش داشت و به 1151دلار در هر تن رسيد. قيمت پروپيلن در اين ماه با رشدي 2درصدي نسبت به ماه آوريل به 936 دلار در هر تن رسيد. پلي‌اتيلن و پلي‌پروپيلن نيز كه پلاستيك‌هايي هستند كه به‌ترتيب از اتيلن و پروپيلن توليد مي‌شوند در اين ماه رشد قيمت تقريبا مشابهي از خود نشان دادند. قيمت جهاني پلي‌اتيلن با 7درصد افزايش به 1529دلار در هر تن رسيد درحالي كه قيمت پلي‌پروپيلن با 6درصد رشد به 1444دلار در هر تن رسيد.

  بنزن تنها ماده با كاهش قيمت

قيمت آروماتيك‌ها (گروهي از هيدروكربن‌هاي معطر با حلقه‌هاي بنزني كه براي ساخت گروهي از محصولات پتروشيمي  استفاده مي‌شود) در ماه گذشته روند متفاوتي داشت، درحالي كه در تحليل‌هاي پتروشيمي  «بنزن» به‌عنوان تنها ماده‌يي كه واكنش سريع نسبت به كاهش قيمت نفت دارد درنظر گرفته مي‌شود بنزن تنها مولفه شاخصPGPI  بود كه در ماه مه‌2015 كاهش قيمت داشت. اين محصول با 5درصد كاهش نسبت به آوريل به 787دلار در هر تن رسيد. به گفته فاستر علت اين امر فاصله قابل‌ملاحظه تقاضا از سمت بخش‌هاي پايين‌دستي بود. برآورد شده كه 10درصد ظرفيت توليد استايرن اروپا كه در مجموع بيش از 6.6ميليون تن در سال است در ماه ژوئن بدون استفاده باشد. همچنين توليد فنول كه بزرگ‌ترين استفاده از بنزن بعد از توليد استايرن است نيز با كاهش روبه‌رو شد. علت كاهش توليد فنول اختلال‌هاي توليد به علت برنامه‌هاي تعمير و نگهداري برنامه‌ريزي شده و برنامه‌ريزي نشده در كارخانه‌هاي مختلف بود. اين اختلالات روي تقاضاي بنزن اثر گذاشت. قيمت تولوئن و پاراكسيلن دو جزو ديگر آروماتيك شاخص PGPI نيز در ماه مه ‌افزايش يافت. تولوئن با 7درصد رشد به 778دلار در هر تن و پاراكسيلن با 3درصد رشد به 888دلار در هر تن رسيد. همچنين بازار جهاني سهام نيز در ماه مه ‌با رشد مواجه بود. شاخص NIKKEI 225 با 5درصد رشد مواجه بود. شاخص داوجونز و شاخص معاملات سهام لندن (FTSE) نيز هر دو كمتر از يك درصد رشد داشتند. پيش از اين دو تحليلگر ارشد نفتي راجع به تاثير كاهش قيمت نفت بر محصولات پتروشيمي  مقاله‌يي را تهيه كرده و به كاهش محصولات پتروشيمي  تحت‌تاثير نفت در ماه اكتبر اشاره كرده بودند. در اين مقاله آمده بود: «قيمت‌هاي پايين‌تر نفت، كاهش قيمت‌ها در بازار جهاني پتروشيمي  به‌خصوص آسيا را تشديد كرده است. قيمت‌هاي نقدي محصولات پتروشيمي  در بازارهاي آسيا تقريبا به سقوط قيمت نفت واكنش فوري نشان دادند و اين واكنش در مشتقات نفتي اوليه مانند نفتا سريع‌تر بود. تقريبا 55درصد اتيلن توليدي در جهان از نفتا و مايعات سنگين‌تر توليد مي‌شود، هر چند خوراك مصرفي براي توليد اتيلن در مناطق مختلف دنيا بسيار متنوع است. تجزيه اتان، ساير ميعانات گازي (NGLs) و مايعات گازي (LPG) رايج‌ترين خوراك‌ها هستند. با تجزيه نفت و ساير مايعات گازي، دامنه وسيعي از الفين‌ها و آروماتيك‌ها توليد شده كه در همه بخش‌هاي صنعت استفاده مي‌شوند و به‌طور مستقيم تحت‌تاثير تغييرات قيمت نفت قرار مي‌گيرند. رشد تقاضاي محصولات پتروشيمي  پيش‌بيني مي‌شود به حدود 4درصد كه كمتر از پيش‌بيني‌هاي قبلي است، كاهش يابد. علت آن نيز چشم‌انداز نزولي اقتصاد جهاني است. به‌دنبال سقوط قيمت نفت، اكثر خريداران دست نگه داشته‌اند. داده‌ها نشان مي‌دهد كه قيمت محصولات پتروشيمي  با يك بازه زماني تاخير نسبت به قيمت نفت واكنش نشان مي‌دهند. ولي برخي محصولات مانند بنزن بلافاصله تغيير مي‌كنند. شاخص قيمت ICIS كه شامل 12محصول اصلي پتروشيمي  است در ماه اكتبر 3.8درصد كاهش نشان مي‌دهد و بيانگر كاهش بيشتر قيمت‌ها در ماه‌هاي بعدي براساس قراردادهاي آتي امريكا و اروپاست. واكنش بازارهاي آسيايي به سقوط قيمت نفت نيز به‌صورت كاهش تقاضا براي محصولات آروماتيكي و كاهش قيمت‌هاي نفتا بود. توليدكنندگان و مصرف‌كنندگان محصولات پتروشيمي  نيز تا آخرين موجودي‌ها را مصرف كردند و تا زماني كه ابهامات قيمت، هزينه و تقاضا مشخص شود دست نگه داشته‌اند. خوراك و انرژي معمولا بيش از 90درصد بهاي تمام شده توليدات خوراك مايع را تشكيل مي‌دهد. بديهي است باتوجه به سهم بالاي خوراك و انرژي در بهاي توليد، قيمت اين محصولات نيز تابع قيمت نفت و مشتقات آن خواهد بود. حتي در امريكا كه اكثر محصولات از طريق تجزيه اتان توليد مي‌شود، قيمت محصولات به‌شدت با قيمت نفت همبستگي دارد. هر چند كه اساسا همبستگي قابل‌توجهي با قيمت گاز هنري هاب ديده نشده است. باوجود كاهش قيمت نفت و محصولات پتروشيمي، توليدكنندگان محصولات پتروشيمي  توليد شده از طريق تجزيه نفتا و مايعات سنگين‌تر از كاهش قيمت‌ها منتفع شده‌اند. در مقابل حاشيه سود محصولات توليدي از اتان با كاهش مواجه شده است.

آمارها نشان مي‌دهد بهاي تمام شده در دو سال بسيار متفاوت 2013 و 2007 براي صنعت اتيلن ولي يكسان از بابت اينكه ميانگين قيمت نفت در سال2013 نسبت به 2007، حدود 20دلار بيشتر بود (در سال2007 ميانگين قيمت نفت برنت 81دلار بوده است). متناسب با كاهش قيمت نفت و به‌تبع آن نفتا، بالاخره هزينه‌ها با افزايش ظرفيت توليد اتيلن در جهان از طريق نفتا تقريبا يكنواخت مي‌شود. ليكن در سال2013 به‌خاطر افزايش توليدات امريكا از محل گاز شيل هزينه‌هايي توليد اتيلن تا ظرفيت 45ميليون تن در سال بسيار پايين بوده است ولي در ظرفيت‌هاي بالاتر كه اتان كافي ديگر براي توليد اتيلن وجود ندارد، هزينه‌ نهايي به يك‌باره افزايش قابل‌ملاحظه‌يي مي‌يابد.