وخيم‌تر شدن خطر امنيت غذا و آب به دليل شرايط آب و هوايي نامساعد
بحران غذا و آب، همتراز افراط‌گري
تازه‌ترين ارزيابي جامعه اطلاعاتي امريكا كه هرسال با عنوان ارزيابي تهديدات جهاني منتشر مي‌شود، امسال نيز تحت عنوان تهديدات جهاني 2015 تهيه و توسط مركز رصد انديشكده‌هاي استراتژيك اشراف ترجمه شده است.
تروريسم
افراط‌گرايان خشونت‌طلب درحال قدرت گرفتن هستند و تعداد اين گروه‌ها، اعضاي آنها و پناهگاه‌هاي آنها در هيچ مقطع تاريخي ديگري تا اين اندازه نبوده است. اين گروه‌ها حاكميت محلي و منطقه‌يي را به چالش مي‌كشند و متحدان، شركا و منافع همگان را تهديد ميكنند. تهديداتي كه متوجه متحدان و شركاي كليدي امريكا هستند، احتمالا افزايش خواهند يافت، اما ميزان اين افزايش به ميزان موفقيت گروه‌هاي افراط‌گراي در زمينه تصرف و حفظ قلمرو، حمله يا عدم حمله اين گروه‌ها به حكومت‌هاي محلي و مقبوليت يا عدم مقبوليت درخواست‌هاي آنها نزد مخاطبانشان مبني بر دست‌زدن به اقدامات تلافي‌جويانه عليه غرب و دوام ائتلاف تحت رهبري امريكا در عراق و سوريه بستگي دارد.
افراط‌گرايان خشونت‌طلب از وضعيت شكننده يا بي‌ثبات كشورهاي داراي اكثريت مسلمان بهره گرفته و دست به پيشروي در اين كشورها زده‌اند. اين پيشروي‌ها كه همچنان ادامه خواهند داشت در سوريه و عراق مشاهده مي‌شوند. گروه‌هاي مذكور همچنين با دست‌زدن به خشونت‌هاي گسترده به بي‌ثباتي حكومت‌ها و نزاع‌هاي دروني دامن مي‌زنند. با اين حال تا زماني كه حمايت‌ها و كمك‌هاي محلي، منطقه‌يي و بين‌المللي در راستاي توقف پيشروي اين گروه‌ها در دسترس باشند، اكثر اين گروه‌ها قادر نخواهند بود سرزمين‌هاي زيادي را تصرف و حفظ كنند. فقدان انسجام و رهبري مقتدرانه نزد گروه‌هاي خشونت‌طلب و افراط‌گراي سني احتمالا افزايش تعداد اين گروه‌ها را بي‌اثر خواهد ساخت. اگرچه حمله به نشريه شارلي ابدو در پاريس در ماه ژانويه ۲۰۱۵ يادآور تهديدي است كه متوجه غرب شده، اما اكثر اين گروه‌ها برخلاف القاعده به جاي حمله عليه دشمن به اصطلاح دور- يعني امريكا و غرب- نگراني‌هاي محلي را در اولويت قرار داده‌اند.
اختلافات ايدئولوژيكي و تاكتيكي باعث ايجاد رقابت ميان اين گروه‌ها خواهد شد، به‌ويژه اگر يك فرد يا گروه متحد‌كننده در ميان آنها پديدار نشود، در برخي موارد گروه‌ها- حتي اگر معاند يكديگر باشند- عليه دشمنان مشترك با هم متحد خواهند شد. براي مثال، برخي افراط‌گرايان خشونت‌طلب سني احتمالا حمايت شورشيان همفكر يا گروه‌هاي ضدحكومتي يا ناراضي جامعه را جلب خواهند كرد، زيرا همه آنها هدف مشترك تغيير حكومت را دنبال ميكنند.
اگر قرار باشد داعش براي اولويت حمله به غرب اهميت بسيار بيشتري قايل شود و اين اقدام را به مبارزه و گسترش قلمرو خود ترجيح دهد در آن صورت دسترسي اين گروه به غربي‌هاي افراط‌گرايي كه در سوريه و عراق جنگيده‌اند، باعث بهره‌مندي از عواملي مي‌شود كه به‌طور بالقوه به امريكا و ديگر كشورهاي غربي دسترسي دارند. از زمان شروع جنگ در سوريه در سال۲۰۱۱ تاكنون بيش از ۲۰۰۰۰ جنگجوي خارجي- كه حداقل ۳۴۰۰نفرشان را جنگجويان غربي تشكيل مي‌دهند- از بيش از ۹۰كشور دنيا به سوريه رفته‌اند.
جرايم سازمان‌يافته فراكشوري
جرايم سازمان‌يافته فراكشوري يك تهديد جهاني پايدار براي جوامع ما در داخل و براي منافع ما در خارج به شمار مي‌روند. شبكه‌هايي جنايي زبردست و برخوردار از انگيزه‌هاي مالي اقدام به قاچاق مواد مخدر، انسان، حيات وحش و سلاح ميكنند؛ امنيت و حاكميت را تحليل مي‌برند؛ به فعاليت‌هاي اقتصادي مشروع و حاكميت قانون خدشه وارد ميكنند؛ از درآمدهاي مهم اقتصادهاي دنيا مي‌كاهند.
بهره‌برداري مجرمانه از بي‌ثباتي در سطح جهان
سازمان‌هاي تبهكاري فراكشوري همچنان از فرصت‌هاي ايجادشده در نتيجه جنگ‌هاي جاري در راستاي بي‌ثبات ساختن جوامع، اقتصادها و حكومت‌ها بهره خواهند گرفت. ناآرامي‌هاي منطقه‌يي، آوارگي مردم، فساد محلي، و نابساماني‌هاي سياسي فرصت‌هايي را دراختيار تبهكاران خواهند گذاشت تا از شرايط به وجود آمده منفعت برده و جايگاه خود را در برابر ديگر دلالان قدرت ارتقا بخشند.
فساد
فساد و جنايات سازمان‌يافته فراكشوري به‌طور متقابل يكديگر را تسهيل ميكنند. هر دوي اين دو پديده بر وخامت ديگر تهديداتي كه متوجه امنيت محلي، منطقه‌يي و بين‌المللي هستند، مي‌افزايند. فساد تا حدودي درهمه كشورها مشاهده مي‌شود؛ با اين حال، روابط نمادين ميان مقامات دولتي و شبكه‌هاي تبهكاري سازمان‌يافته دربرخي كشورها به‌ويژه مخرب و زيانبار است. در اين راستا مي‌توان روسيه را مثال زد. در اين كشور پيوند ميان جنايات سازمان‌يافته، بازيگران دولتي و كسب‌وكارها باعث شده تا به سادگي نتوان ميان سياست دولت و منافع خصوصي تمايز قايل شد.
قاچاق انسان
قاچاق انسان همچنان هم يك مساله حقوق بشري و هم چالشي براي امنيت بين‌المللي قلمداد مي‌شود. قاچاق انسان به يك منبع پرسود درآمد تبديل شده است- عوايد آن سالانه ده‌ها ميليارد دلار برآورد مي‌شود. قاچاقچيان انسان در راستاي پيشبرد تجارت غيرقانوني خود از مقامات فاسد، مرزهاي رخنه‌پذير و عدم اجراي سفت‌وسخت قوانين منفعت مي‌برند. اينگونه بهره‌برداري از جان انسان‌ها جهت كسب سود تقريبا در هركشوري مشاهده مي‌شود- و اين امر باعث تضعيف حاكميت قانون و نهادهاي مشروع دولتي و بازرگاني مي‌شود.
قاچاق حيات‌وحش
تجارت غيرقانوني حيات‌وحش، چوب و آبزيان باعث به خطر افتادن محيط‌زيست و تهديد حاكميت قانون و امنيت مرزي در مناطق متزلزل و شكننده شده و جوامعي كه تنوع‌زيستي و اكوتوريسم آنها به حيات‌وحش وابسته است را بي‌ثبات مي‌سازد. افزايش تقاضا براي عاج و شاخ كرگدن در آسيا باعث افزايش بي‌سابقه شكار غيرقانوني در آفريقا شده است. شكار غيرقانوني يك چالش امنيتي چشمگير براي ارتش و پليس دركشورهاي آفريقايي به شمار مي‌رود. شكارچيان غيرقانوني و متحدان آنها اغلب از تسليحات بيشتري در مقايسه با نيروهاي نظامي و پليس در اين كشورها برخوردارند. صيد غيرقانوني، گزارش نشده و بي‌قاعده ماهي نيز امنيت غذايي و فرآيند حفظ منابع آبزيان را تهديد ميكند. اين امر اغلب همزمان با كار اجباري در صنعت ماهيگيري رخ مي‌دهد.
سرقت دارايي‌هاي فرهنگي، آثار هنري و اشياي عتيقه
اگرچه سرقت و قاچاق ميراث فرهنگي و هنري از قدمت زيادي برخوردار است، اما تبهكاران سازمان‌يافته فراكشوري اكنون با سهولت و سرعت بيشتري اموال ارزشمند فرهنگي را انتقال داده و به فروش مي‌رسانند. اين جنايتكاران در سطح جهاني و بدون توجه به قوانين، مرزها، مليت‌ها، يا اهميت اموالي كه قاچاق ميكنند كار خود را انجام مي‌دهند.
اقتصاد و منابع طبيعي
اقتصاد جهان همچنان درحال تطبيق خود و بهبودي يافتن از بحران مالي جهاني سال۲۰۰۸ است؛ رشد اقتصادي از آن زمان تاكنون كمتر از دهه پيش بوده است. بسياري از بزرگ‌ترين اقتصادهاي دنيا، به‌ويژه كشورهاي اروپايي و ژاپن، نتوانسته‌اند رشد پايدار خود را از سر بگيرند. دورنماي كندي يا توقف فرآيند بهبود اقتصادي در اين اقتصادهاي توسعه‌يافته و همچنين رشد نااميدكننده در كشورهاي عمده درحال توسعه باعث شده تا بازارهاي انرژي و كالا خود را مجددا با شرايط تطبيق دهند.
انرژي و كالا
قيمت انرژي در نيمه دوم سال۲۰۱۴ به‌شدت كاهش يافت. دورنماي كاهش جهاني قيمت انرژي، تصميم اوپك مبني بر حفظ سطح توليد خود، افزايش سريع ميزان توليد نامتعارف نفت در كانادا و امريكا، ازسرگيري توليد جزيي نفت در ليبي و ديگر نقاط همگي باعث شده‌اند تا قيمت نفت در مقايسه با ماه جولاي به كمتر از نصف كاهش يابد. اين نخستين‌بار از سال۲۰۰۸-۲۰۰۹ است كه قيمت نفت با كاهش چشمگير مواجه مي‌شود. كاهش قيمت نفت و گاز باعث تقويت اقتصاد جهاني مي‌شود و منفعت آن براي واردكنندگان بيش از ضرري است كه صادركنندگان متحمل مي‌شوند.
ثبات اقتصاد كلان
سياست پولي فوق‌العاده يا «تسهيل كمي» به احياي رشد اقتصادي در امريكا از زمان وقوع بحران مالي در سطح جهان كمك كرده است. با اين حال، اين بهبودي و دورنماي بازده بالاتر در امريكا احتمالا همچنان باعث جذب سرمايه‌ها از ديگر نقاط دنيا خواهد شد، زيرا رشد اقتصادي ضعيف در ديگر نقاط دنيا باعث شده تا نرخ بهره پايين بماند.
توليد جهاني در سال۲۰۱۴ كمي بهبود يافت اما همچنان كمتر از نرخ رشد مشاهده شده قبل از سال۲۰۰۸ بود. ميانگين نرخ رشد توليد ناخالص داخلي در سطح دنيا از سال۲۰۰۸ تاكنون حدود ۳/۲درصد بوده است كه كمتر از نرخ رشد ۹/۳درصدي در دوره ۲۰ساله قبل از بحران مالي جهاني است. در ارتباط با چشم‌انداز آينده بايد گفت دورنماي رشد اقتصادي كند در اروپا و چين براي اقتصاد جهان خوش‌يمن نيست.
رشد اقتصادي در ميان اقتصادهاي توسعه‌يافته و درحال توسعه به‌صورت هماهنگ و يكسان صورت نگرفته است. به جز بزرگ‌ترين اقتصادهاي دنيا- يعني امريكا، اتحاديه اروپا و چين- رشد اقتصادي در سطح دنيا در سال۲۰۱۴ عمدتا با ركود مواجه بوده و به ۱/۲درصد كاهش يافته است. در نتيجه، تفاوت نرخ رشد دركشورهاي درحال توسعه و كشورهاي توسعه‌يافته همچنان كاهش يافت- و به ۶/۲درصد رسيد. اين شكاف كه درطول بيش از يك‌دهه گذشته كمترين شكاف قلمداد مي‌شود، بر تداوم ضعف بازارهاي نوظهور صحه مي‌گذارد، بازارهايي كه ميانگين نرخ رشد بسيار بالاترشان در گذشته به رشد اقتصادي دنيا كمك مي‌كرد.
همگرايي روندهاي حياتي
چند روند درحال حاضر درحال همگرايي هستند و اين امر بر شوك‌هاي وارده به امنيت انساني در سال ۲۰۱۵ خواهد افزود. بيماري‌هاي مسري و عدم آمادگي كافي در سطح بين‌المللي جهت پرداختن به اين مسايل همچنان يك تهديد به شمار مي‌روند. اين امر در قالب شيوع ويروس ابولا در غرب آفريقا نمود يافته است. آب و هواي نامساعد و سياست‌هاي عمومي كه بر منابع غذايي و آبي تاثير مي‌گذارند احتمالا بر وخامت بحران‌هاي انساني خواهند افزود. بسياري از كشورها و نهادهاي بين‌المللي در سال ۲۰۱۵ در راستاي پرداختن به مسايل مرتبط با امنيت انساني به ويژه محيط‌زيست و بهداشت جهاني همچنين مسايل ناشي از حاكميت ضعيف يا اجحاف‌آميز به امريكا به چشم يك رهبر خواهند نگريست.
روندهاي حاكميتي در سطح دنيا روندهايي منفي هستند و از بي‌ثباتي فزاينده حكايت دارند. حاكميت ضعيف يا اجحاف‌آميز تهديدي براي امنيت و حقوق افراد و جامعه مدني در بسياري از كشورهاي دنيا محسوب مي‌شود. خطر كلي قساوت‌هاي جمعي ـ كه تا حدودي از بسيج فزاينده نيروهاي اجتماعي، نزاع‌هاي خشونت‌آميز و كيفيت رو به كاهش حاكميت نشأت مي‌گيرند ـ رو به افزايش است. موارد آزار و اذيت مذهبي نيز درحال افزايش‌اند. محدوديت‌هاي قانوني پيش روي سازمان‌هاي مردم‌نهاد و مطبوعات به ويژه آنها كه كاستي‌هاي دولت را بازتاب مي‌دهند يا خواهان اصلاحات هستند همچنان پابرجا باقي خواهند ماند.
بيماري‌هاي مسري و تهديد امنيت انسان‌ها
بيماري‌هاي مسري ازجمله مواردي هستند كه بهداشت و سلامت را در معرض تهديد قرار مي‌دهند. در دنياي امروز كه تراكم و ارتباطات جمعيتي بيشتر شده است، بيماري‌هاي انسان و حيوان نيز از فرصت‌هاي بيشتري جهت ظهور و شيوع در سطح دنيا برخوردار شده‌اند. اين امر در قالب شيوع ابولا در غرب آفريقا آن هم در يك مقياس بي‌سابقه بازتاب يافته است. به علاوه جنگ‌ها و آوارگي مردم كه با از بين رفتن زيرساخت‌هاي اوليه همراه هستند مي‌توانند به شيوع بيماري‌ها منجر شوند. تغييرات آب‌وهوايي نيز مي‌تواند باعث تغيير در الگوي گسترش عوامل بيماري‌زا شود.
وخيم‌تر شدن خطر امنيت غذا و آب به دليل شرايط آب و هوايي نامساعد
شرايط آب‌وهوايي نامساعد، تغييرات آب‌وهوايي و سياست‌هاي عمومي اثرگذار بر منابع آبي و غذايي احتمالا باعث بروز بحران‌هاي انساني يا وخامت اينگونه بحران‌ها شده و خطر بي‌ثباتي را به دنبال خواهد داشت. ميانگين دماي سطحي در سطح دنيا بين سال‌هاي ۱۹۵۱ و ۲۰۱۴ تقريبا ۸ درجه سانتي‌گراد (حدود ۴/۱ درجه فارنهايت) افزايش يافت. سال ۲۰۱۴ گرم‌ترين سال جهان از زمان ثبت ركوردهاي دمايي بوده است. اين افزايش دما احتمالا باعث افزايش شدت و تكرار بارش‌هاي سنگين و موج‌هاي گرمايي طولاني مدت شده و الگوي گسترش برخي بيماري‌ها را تغيير داده است. اين روند احتمالا ادامه خواهد يافت. روندهاي دموگرافيك و توسعه‌يي كه بر مردم ساكن شهرها ـ شهرهاي ساحلي ـ متمركز شده‌اند، تشديد شده و تاثير آب‌وهواي بد و تغييرات آب‌وهوايي روي جمعيت‌ها را چند برابر خواهد كرد. كشورهايي كه سيستم‌هاي كليدي‌شان ـ سيستم‌هاي غذايي، آب، انرژي، سرپناه، حمل‌ونقل و پزشكي ـ انعطاف‌پذير است به شكل بهتري قادر خواهند بود از خسارات اقتصادي و انساني چشمگير ناشي از آب‌وهواي بد اجتناب كنند.
-منابع غذايي در سطح دنيا احتمالا در سال ۲۰۱۵ كافي خواهند بود اما اين منابع در آفريقا، خاورميانه، و جنوب آسيا به طور فزاينده‌يي رو به تزلزل گذاشته‌اند. خطر وخيم‌تر شدن ناامني غذايي در مناطقي كه براي امريكا از اهميت راهبردي برخوردارند، تشديد خواهد شد زيرا دسترسي محلي به غذا، قدرت پايين‌تر خريد و سياست‌هاي غيرسازنده دولتي تهديداتي را در اين زمينه مطرح كرده‌اند. در صورتي كه شرايط بد آب‌وهوايي يا الگوهاي بيماري باعث كاهش چشمگير توليد مواد غذايي در مناطق گوناگون دنيا به ويژه در كشورهاي عمده صادركننده، شوند، شوك‌هاي قيمتي مشاهده خواهد شد.
عراق
بيش از 6 ماه از مبارزه ائتلاف عليه دولت اسلامي عراق و شام (داعش) مي‌گذرد و جبهه جنگ عليه اين گروه در عراق عمدتا تثبيت شده است؛ هيچ يك از طرفين قادر نيستند به منابع مورد نياز جهت تحقق بخشيدن به تصرفات ارضي خود دست يابند. ارتش عراق، نيروهاي پيشمرگه، شبه‌نظاميان شيعه و چند متحد قبيله‌يي ـ به كمك حملات هوايي، تسليحات و مشاوره‌هاي دريافتي از امريكا، متحدان عربي و غربي و ايران ـ مانع آن شده‌اند كه داعش مناطق بيشتري را تصرف كند. نزاع فرقه‌يي در مناطق شيعه و سني‌نشين داخل و اطراف بغداد درحال افزايش بوده و مي‌تواند به پيشروي‌ها عليه داعش خدشه وارد كند. ارتش عراق و شبه‌نظاميان شيعه در چند منطقه مورد مناقشه با جنگجويان سني دست به كشتار زده و غيرنظاميان سني را آواره كرده‌اند.
العبادي، نخست‌وزير عراق از زمان در دست گرفتن زمام امور در راستاي تغيير لحن قومي ـ فرقه‌يي در بغداد گام‌هايي برداشته و ازجمله با رهبران قبايل سني همكاري كرده و با دولت منطقه‌يي اقليم كردستان به يك توافق نفتي موقت دست پيدا كرده است. با اين حال ماهيت قومي ـ فرقه‌يي عمليات امنيتي و بي‌اعتمادي پايدار ميان رهبران عراقي پيشرفت‌هاي سياسي و نوپاي العبادي را تهديد ميكنند.
سوريه
حكومت سوريه در سال ۲۰۱۴ در بخش‌هايي از غرب سوريه كه به‌زعم حكومت از اهميت كليدي برخوردارند دست به پيشروي‌هاي پايداري زد و برخي از مناطق از دست رفته در شرق دمشق، حمس و لازقيه را بازپس گرفت؛ حكومت به محاصره كامل حلب نيز نزديك شده است. حكومت سوريه براي اينكه بتواند بار ديگر كشور را تحت كنترل كامل خود بگيرد به سال‌ها زمان نيز دارد. جنگ طولاني‌مدت در سوريه باعث شده تا ثبات در كشورهاي همسايه نيز به خطر افتد. اين امر بر اقتصادهاي منطقه كه مجبور شده‌اند ميليون‌ها پناه‌جو را در خود جاي دهند، فشار وارد خواهد كرد. جنگ در سوريه تنها به فرقه‌گرايي در منطقه دامن مي‌زند و به پرورش گروه‌هاي افراط‌گرايي كمك ميكند كه از خاك سوريه به عنوان سكوي پرتاب جهت حمله به ديگر مناطق خاورميانه بهره خواهند گرفت.
– جنگ سوريه اساسا با توجه به اينكه باعث فرار نزديك به ۴ميليون پناه‌جو شده، فشارهاي اقتصادي عظيمي به كشورهاي منطقه آورده است. اكثر پناه‌جويان به كشورهاي همسايه گريخته‌اند. بيش از ۶۲۰۰۰۰ نفر به اردن رفته‌اند؛ تقريبا ۶/۱ ميليون نفر در تركيه به سر مي‌برند؛ حدود ۲/۱ميليون نفر در لبنان هستند و بيش از ۲۴۰۰۰۰نفر هم به عراق رفته‌اند. اين كشورها خواستار دريافت حمايت‌هاي بين‌المللي بيشتر جهت رفع نيازهاي پناه‌جويان شده‌اند.
لبنان
لبنان همچنان با سرريز جنگ سوريه ازجمله خشونت‌هاي فرقه‌اي، حملات تروريستي و فشارهاي اقتصادي، سياسي و فرقه‌يي مرتبط با پناه‌جويان دست‌وپنجه نرم ميكند.
لبنان با تهديدات فزاينده گروه‌هاي تروريستي ازجمله جبهه النصره و داعش روبه‌روست. افراط‌گرايان تلاش دارند تا شبكه‌هايي را در لبنان ايجاد كنند و بر حملات خود عليه ارتش لبنان و حزب‌الله در امتداد مرز سوريه و لبنان افزوده‌اند. لبنان به طور بالقوه با يك جنگ طولاني‌مدت در بخش‌هاي شمالي و شرقي كشور روبه‌روست آن هم از طرف گروه‌هاي افراط‌گرايي كه تلاش دارند مناطق و منابع لبنان را تصرف كنند و دست به گروگان‌گيري بزنند.
– حضور بيش از يك ميليون پناه‌جوي سوري اكثرا سني در لبنان كه داراي جمعيت ۱/۴ميليون نفري است به طور قابل توجهي خصوصيات دموگرافيكي و فرقه‌يي اين كشور را دستخوش تغيير كرده است و يك بار اقتصادي بر دوش كشور محسوب مي‌شود. در ماه اكتبر ۲۰۱۴ كابينه لبنان شرايط ورود پناه‌جويان به كشور را سخت‌تر كرد تا تنها پناه‌جويان داراي شرايط وخيم انساني بتوانند وارد اين كشور شوند. ورود پناه‌جو به لبنان از ماه آگوست به بعد با كاهش ۷۵ تا ۹۰درصدي مواجه شده كه دليل آن در اين اواخر وضع محدوديت‌هاي جديد بوده است.
تركيه
تركيه در ارتباط با گستره‌يي از اولويت‌هاي سياست امنيتي امريكا ازجمله اقدامات ضدداعش و اقدامات فراگيرتر ضدتروريستي همچنان يك شريك مهم و حياتي باقي خواهد ماند. تلاش‌هاي مشترك امريكا و تركيه جهت ريشه‌كن كردن بي‌ثباتي در عراق و سوريه اهداف مشتركي را دنبال ميكنند اما از رويكردهاي متفاوتي بهره مي‌گيرند و همين امر باعث افزايش تنش در روابط دوجانبه شده است. اردوغان، رييس‌جمهور تركيه و رهبران حزب حاكم عدالت و توسعه تمركز خود را روي انتخابات عمومي قرار داده‌اند كه قرار است در ماه ژوئيه ۲۰۱۵ برگزار شود. در صورتي كه ائتلاف ضدداعش بپذيرد كه اقدامات خود را عليه اسد متمركز و از جمله يك منطقه حايل داراي ضمانت‌هاي بين‌المللي در سوريه ايجاد كند آنگاه آنكارا تمايل بيشتري نسبت به حمايت از ائتلاف خواهد داشت. تركيه همچنين نگران آن است كه اتحاديه دموكراتيك كردستان ـ گروهي كه به‌زعم تركيه وابسته به كنگره خلق كردستان است ـ از مشروعيت بين‌المللي برخوردار شود.
روسيه
بحران اوكراين تاثير عميقي بر روابط روسيه با غرب گذاشته و بر عرصه سياست، توسعه اقتصادي و سياست خارجي روسيه نيز اثرات فراگيري خواهد داشت.
«ولاديمير پوتين» رييس‌جمهور روسيه در مقايسه با همه سال‌هاي زمامداري خود از بالاترين ميزان مقبوليت در داخل برخوردار است. تبليغات گسترده رسانه‌هاي دولتي روسيه به اين برداشت دامن زده‌اند كه «پوتين» با زمينه‌سازي الحاق كريمه به روسيه يك اشتباه تاريخي را اصلاح كرده و منافع روسيه را به‌عنوان يك قدرت بزرگ در برابر غرب متخاصم بار ديگر مورد تاكيد قرار داده است.
بحران اوكراين در ضمن مشكلات داخلي موجود در روسيه را بدتر كرده است. سقوط دولت «ويكتور يانوكوويچ» رييس‌جمهور سابق اوكراين در ماه فوريه۲۰۱۴ تقريبا به‌طور قطع بر نگراني‌هاي كرملين درباره خطرات ناشي از تظاهرات‌هاي بزرگ افزوده و تلاش‌هاي كرملين جهت بي‌اثر كردن آنچه مسكو يك كاتاليست بالقوه براي اعتراضات در روسيه مي‌داند را تشديد ميكند.
اقتصاد روسيه حتي قبل از آغاز بحران رو به انحطاط گذاشته بود. رشد اقتصادي در سال۲۰۱۴ به‌خاطر سقوط قيمت نفت، خروج عمده سرمايه و كاهش شديد ارزش روبل رو به ركود گذاشت. به علاوه، تحريم‌هاي اقتصادي باعث شدند ارتباط برخي شركت‌هاي روسي با سيستم مالي غرب قطع شود. اين عوامل بر خطرات حقيقي و استنباط شده مربوط به تجارت با روسيه افزوده‌اند، هزينه كلي كسب اعتبار بين‌المللي را بالا برده‌اند و احتمالا روسيه را در سال۲۰۱۵ به سمت ركود سوق خواهند داد.
مسكو به‌دنبال ايجاد انسجام بيشتر در منطقه است و به‌همين خاطر بر كشورهاي همسايه فشار مي‌آورد تا با پيروي از بلاروس و قزاقستان به اتحاديه اقتصادي اورآسيا تحت رهبري روسيه بپيوندند. كرملين همچنين در حال توسعه روابط با چين است، تلاش ميكند تا بخشي از نفوذ خود در اروپا را حفظ كند و بر ايجاد نهادهاي چندجانبه جهت مقابله با آنچه يكجانبه‌گرايي امريكا مي‌نامد تاكيد مي‌ورزد. اين روندها قبلا هم در ديپلماسي روسيه مشاهده مي‌شدند، اما بحران اوكراين تقريبا به‌طور قطع اين سياست‌ها را پررنگ‌تر كرد.
چين
چين همچنان يك سياست خارجي فعالانه را –به‌ويژه درون منطقه آسيا و اقيانوسيه- دنبال ميكند و افزايش قابليت‌ها و موضع محكم اين كشور در قبال مناقشات ارضي با ديگر مدعيان درياي چين شرقي و جنوبي باعث تقويت سياست خارجي پكن شده‌اند. احتمال بروز تنش‌هاي پايدار همچنان وجود دارد، زيرا مدعيان رقيب احتمالا دست به اقداماتي -ازجمله اكتشاف انرژي- خواهند زد كه از ديد ديگر مدعيان ناقض تماميت ارضي آنها خواهد بود. چين احتمالا تلاش خواهد كرد تا نقش اقتصادي و گستره نفوذ خود را در منطقه گسترش دهد و مقبوليت بيشتري براي ابتكارات اقتصادي خود، ازجمله ابتكار موسوم به بانك آسيايي سرمايه‌گذاري زيربنايي، كسب كند. اگرچه چين بر مسايل منطقه‌يي متمركز خواهد ماند اما همچنان تلاش خواهد كرد تا دررابطه با مسايل بين‌المللي عمده و تعيين قوانين بين‌المللي جديد نقش بيشتري ايفا كند.
باوجود اين رسالت بيروني اما تمركز رهبران چين عمدتا روي مسايل داخلي خواهد بود. حزب كمونيست چين به رهبري رييس‌جمهور «شي جي پينگ» يك رسالت جاه‌طلبانه دررابطه با اصلاحات حقوقي را در اواخر سال۲۰۱۴ اعلام كرد كه برمبناي رسالت پيشين اصلاحات جاه‌طلبانه اقتصادي شكل گرفته بود؛ هدف از همه اين اصلاحات ارتقاي كارايي و مسووليت‌پذيري دولت و تقويت كنترل حزب كمونيست بود. دشواري پيش روي اجراي اين اصلاحات و مقاومت بروكراتيك درقبال آنها امكان بروز اختلافات داخلي را مطرح ميكند. پكن همچنين نگران احتمال وقوع ناآرامي‌هاي داخلي يا اقدامات تروريستي در سين‌كيانگ و تبت خواهد بود و وقوع چنين مواردي مي‌تواند به سوءرفتارهاي حقوق بشري منجر شود. به‌دنبال تظاهرات چندماهه طرفداران دموكراسي در اواخر سال۲۰۱۴ رهبران چين از نزديك تحولات سياسي را در هنگ‌كنگ دنبال خواهند كرد تا علايم احتمالي بي‌ثباتي را مشاهده كنند.
افغانستان
اشرف غني رييس‌جمهور افغانستان و عبدالله عبدالله رييس ارشد اجرايي اين كشور قبل از نشست وزيران ناتو در ماه دسامبر۲۰۱۴ موفق شدند توافقنامه امنيتي دوجانبه و توافقنامه وضعيت استقرار نيروهاي ناتو را به تاييد پارلمان برسانند. غني و عبدالله باوجود آنكه نامزدهاي كابينه خود را در تاريخ۱۲ ژانويه اعلام كردند اما هنوز نتوانسته‌اند صلاحيت آنها را به تاييد پارلمان برسانند يا بر سر جزييات نهايي مربوطه به تقسيم اختيارات سياسي كه از توافقنامه دولت وحدت ملي مشتق شده به توافق برسند. حل‌وفصل اين مسايل مستلزم تداوم تعامل و حمايت‌هاي بين‌المللي است. كمك‌هاي مالي بين‌المللي همچنان مهم‌ترين عامل بيروني هستند كه توان و قدرت دولت كابل را مشخص ميكنند. با اين حال، بسياري از كشورهاي عمده كمك‌كننده به افغانستان، به‌ويژه كشورهاي اروپايي و ژاپن، به‌خاطر سرعت كند روند بهبود اقتصادي پس از وقوع بحران مالي در سطح دنيا با چالش‌هاي مالي روبه‌رو هستند. اين موانع اقتصادي باعث شده‌اند تا از شور و اشتياق و ظرفيت كشورهاي كمك‌كننده جهت ارايه كمك‌هاي مالي فراتر از سطوح تعهد شده تا سال۲۰۱۷ كاسته شود. اين تعهدات در سال۲۰۱۴ در جريان كنفرانس لندن و نشست ناتو در ولز ارايه شدند.
نيروهاي امنيتي ملي افغانستان در سال۲۰۱۴ مانع آن شدند كه طالبان به يك پيروزي نظامي قاطع دست يابد. با اين حال، اين نيروها براي آنكه بتوانند در طول سال۲۰۱۵ نيز حملات طالبان را دفع كنند نيازمند كسب حمايت و منابع مالي از طرف حوزه امنيتي بين‌المللي هستند. نيروهاي امنيتي ملي افغانستان به كمك دلالان قدرت ضدطالبان همچنين منابع مالي بين‌المللي احتمالا كنترل خود را بر مراكز عمده جمعيتي حفظ خواهند كرد. نيروهاي مذكور در نبود منابع مالي بين‌المللي احتمالا شكل يك نيروي منسجم يا كارآمد را حفظ نخواهند كرد.
پاكستان
پاكستان احتمالا به اجراي برخي اصلاحات سياسي ادامه داده و ستيزه‌جويان ضدپاكستاني را هدف قرار خواهد داد.
– وعده‌هاي نواز شريف نخست‌وزير پاكستان درباره پرداختن به مسايل مرتبط با اقتصاد، انرژي و امنيت تقريبا به‌طور قطع انتظارات بالاي عمومي را برآورده نخواهد كرد. به‌علاوه، پس از آنكه وي براساس گزارش‌هاي اواخر سال۲۰۱۴ از ارتش خواست تا مداخله كرده و تظاهرات مخالفان را سركوب كند موقعيت وي تضعيف شد. ارزيابي ما اين است كه اسلام‌آباد برخي اصلاحات اقتصادي ديگر را در سال۲۰۱۵ تصويب خواهد كرد. اجراي اصلاحات اقتصادي و انرژي در آينده با چالش‌هاي بيشتري مواجه شده و احتمالا با مخالفت‌هاي سياسي و مردمي بيشتري مواجه خواهد شد. دولت پاكستان در سال۲۰۱۵ احتمالا بر كاستن از قابليت‌هاي گروه تحريك طالبان متمركز خواهد شد. اين گروه مسووليت حمله ماه دسامبر به يك مدرسه را برعهده گرفت كه جان بيش از ۱۰۰كودك را گرفته شد. قضاوت ما اين است كه هدف پاكستان برقراري روابط مثبت با دولت جديد افغانستان است، اما بي‌اعتمادي طولاني‌مدت و مناقشات حل نشده ميان دو كشور مانع حصول هرگونه پيشرفت چشمگير در اين زمينه خواهد شد. اقدام پاكستان مبني بر ايجاد پناهگاه‌هاي امن براي گروه لشكر طيبه احتمالا همچنان يكي از عوامل كليدي خواهد بود كه روابط اين كشور با هند را تيره ميكند.
هند
سبك رهبري قاطعانه «نارندرا مودي» نخست‌وزير هند در كنار پيروزي قاطع حزب وي موسوم به حزب بهاراتيا جاناتان در انتخابات پارلماني سال۲۰۱۴ باعث خواهند شد تا فرآيند تصميم‌گيري درباره سياست داخلي و سياست خارجي هند با قاطعيت بيشتري صورت گيرد. اگرچه هند همواره گفته است كه سياست مستقلي را دنبال ميكند، اما «مودي» احتمالا تلاش خواهد كرد تا دررابطه با مسايل امنيتي، اقتصادي و تروريسم همكاري نزديك‌تري با امريكا داشته باشد. هند خواهان حفظ صلح پايدار با پاكستان است اما پاكستان را يك تهديد تروريستي مستقيم و منشا بي‌ثباتي منطقه‌يي مي‌داند.
هند نگران ثبات در افغانستان و حضور خود در آن كشور به‌دنبال خروج نيروهاي بين‌المللي از آنجاست و به‌همين خاطر به‌دنبال گزينه‌هايي است تا از نفوذ گروه‌هاي تحت حمايت پاكستان در افغانستان بكاهد و اطمينان حاصل كند كه افغانستان به پناهگاه امني براي ستيزه‌جويان مخالف هند تبديل نخواهد شد.
رهبران هند تقريبا به‌طور قطع روابط اقتصاد قوي‌تر با هند را دنبال خواهند كرد، روابطي كه به حمايت از رسالت اقتصادي دولت مبني بر كاستن از شكاف تجاري و جذب سرمايه‌گذاري در حوزه‌هاي زيربنايي منجر مي‌شود. نگراني دهلي‌نو درباره پرخاشگري استنباط شده چيني‌ها در امتداد مرزهاي مناقشه‌برانگيز و اقيانوس آرام احتمالا درپي بروز حوادث مرزي و ديدار زيردريايي‌هاي چين از سريلانكا در سال۲۰۱۴ در حال افزايش است.
منبع: تعادل
