نابرابري، رشد اقتصادي را به تعويق مي‌اندازد

اما به‌تازگي اقتصاددان‌ها كه مدت‌هاست علاقه‌مند بررسي رابطه بين بي‌عدالتي و توسعه هستند، به بررسي نابرابري قوميتي پرداخته‌اند. در اين بررسي‌ها روشن شده كه يكي از نتايج نابرابري درآمدي، پايين بودن سطح سلامت قشر كم‌درآمد است. پايين بودن سطح سلامت افراد يك جامعه، كارايي را در فعاليت‌هاي اقتصادي كاهش مي‌دهد و همه اينها بر رشد اقتصادي تاثير منفي مي‌گذارد. پژوهشي كه اخيرا در مجله اقتصاد سياسي صورت گرفته و به‌زودي منتشر خواهد شد، سه اقتصاددان به اين موضوع از زاويه ديد جديدي پرداخته‌اند.

اقتصادداناني كه در اين پژوهش مشاركت داشته‌اند در ميان عوامل مختلفي كه بر نابرابري تاثير مي‌گيرد، از جنسيت گرفته تا سن و... نابرابري قوميتي را مهم‌تر دانسته‌اند. تلخيصي كه در مجله اقتصادي اكونوميست از اين پژوهش كه يافته‌هايش را به‌خصوص در جامعه آفريقا موردمطالعه قرار داده است، را در زير مي‌خوانيد:

چه عاملي بيشتر از همه بر توسعه اقتصادي اثرگذار است؟ سه اقتصاددان مورد بحث به اين نتيجه رسيدند كه نه تنها نابرابري، بلكه نابرابري قوميتي است كه در اين موضوع نقش كليدي را بازي مي‌كند.

براي اين تحقيق، محققان 2129گروه قوميتي و 7581گروه زباني را در 173كشور جهان شناسايي و بررسي كردند. سپس براي اينكه ميزان ثروت گروه‌هاي مختلف را برآورد كنند، از ميزان تراكم چراغ‌ها در شب به‌عنوان شاخص برخورداري استفاده كردند، به اين معنا كه جاهايي كه تراكم چراغ‌ها بيشتر باشد ثروتمندترها زندگي مي‌كنند. از اين طريق يك ضريب جيني قوميتي را توليد كردند كه شاخصي براي اندازه‌گيري ميزان نابرابري قوميتي در يك كشور باشد و به اين نتيجه رسيدند كه مناطق زير صحراي آفريقا همچنين جنوب و شرق آسيا، بالاترين نرخ نابرابري قوميتي را دارا هستند. براي مثال گروه كوچك اما ثروتمند عرب در غرب آفريقا اين نابرابري را به‌شدت افزايش داده‌اند، اما برعكس غرب اروپا از لحاظ قوميتي برابر‌ترين منطقه در جهان است.

اقتصاددانان نشان دادند كه اگر ميزان نابرابري قوميتي كاهش يابد، درآمد سرانه افزايش مي‌يابد. كاهش يك واحد از ضريب جيني قوميتي يك كشور برابر است با تفاوت سطح زندگي مردم در جوامع مختلف از نيجريه گرفته تا ناميبيا. به‌عبارت ديگر، رفع نابرابري به‌معناي افزايش 28درصدي درآمد سرانه يك كشور است. به‌نظر مي‌رسد كه نابرابري قوميتي موجب پايين آمدن نرخ توسعه يك كشور مي‌شود، اما در كل اقتصاددانان به اين نتيجه رسيدند كه نابرابري قوميتي، به نحوي نشان‌دهنده نابرابري در برخورداري از موهبت‌هاي جغرافيايي مثل ميزان حاصلخيزي زمين و فاصله از دريا نيز هست.

اين نتايج چه چيزي را نشان مي‌دهند؟ يافته‌ها نشان مي‌دهد، وقتي نابرابري قوميتي در يك جامعه حاكم است، قوميتي كه زير دست قرار مي‌گيرد به‌مراتب اثر فقر را بيشتر احساس مي‌كند. از آنجا كه ثروتمندان چون اقليت هستند، بهتر قابل تشخيص و شناسايي در يك جامعه هستند و به‌مراتب هم آسيب‌پذيرترند. طبق گفته محققان، جوامعي كه نابرابري قوميتي را در خود دارند بستر منازعات قوميتي در آنها بيشتر مهياست و اين به هيچ‌وجه براي رشد اقتصادي يك كشور مفيد نيست.

اقليت‌هاي قومي قدرتمند و ثروتمند حتي مي‌توانند دولت را هم تحت‌اختيار خود درآورند به‌نحوي كه براي تامين منافع قشر ثروتمند، حقوق بخش ديگر جامعه پايمال شود. اقتصاددان‌ها با بررسي داده‌هاي مربوط به 18كشور زير صحراي آفريقا، متوجه رابطه منفي بين نابرابري و احداث زيرساخت‌هاي مهم مانند برق و سيستم فاضلاب شدند. همچنين خدمات عمومي ضعيف در اين كشورها، رشد اقتصادي را به تعويق مي‌اندازد. در كشورهايي كه نابرابري قوميتي حاكم است دولت‌ها تمايلي به خصوصي‌سازي، آزاد كردن تجارت و اجراي احكام اقتصاد بازار ندارند، زيرا موجوديت اين دولت‌ها در خدمت كردن به يك قوميت خاص خلاصه مي‌شود و انجام تغييراتي از اين دست ثروت را در ميان تمام افراد آن جامعه از هر قوميتي پخش مي‌كند و اين توزيع ثروت به مذاق اقليت حاكم خوش نخواهد آمد.