ایجاد برندهای ملی برای رقابت در بازارهای بین المللی

پريسا هاشمي- براي نخستين بار در سال 1392 نخستين مركز دانشگاهي رشته زيبايي در ايران توسط تعاوني‌ها فعاليت خود را شروع كرد. دانشجويان در دو مقطع كارداني (در رشته‌هاي آرايش زنانه، پيرايش زنانه، كارداني پوست و مو خواهران و برادران، پيرايش مردانه) و كارشناسي (در رشته‌هاي پيرايش خواهران و برادران، گريم حرفه‌اي، مديريت بهره‌وري واحدهاي صنفي، مديريت كسب وكار، گريم، آرايش و پيرايش مو، چهره‌پردازي) به تحصيل مي‌پردازند.

به گزارش تعادل، توسعه و رشد آموزش‌هاي علمي و مهارتي، اشتغال و كارآفريني درحوزه مراقبت زيبايي، ترويج الگوهاي اسلامي – ايراني، كارگروهي و فرهنگ تعاونگرايي، ساماندهي سرمايه‌هاي كوچك و توسعه بنگاه‌هاي رشد يافته در حوزه اشتغال، ارتقا سطح آموزش، بهداشت، سلامت و خود مراقبتي، ترويج مهارت كار تيمي، عرضه سهام با كمترين سرمايه و ايجاد كار و افزايش ظرفيت اشتغال كار، اهدافي است كه اين تعاوني دنبال مي‌كند. اين دانشگاه حدود 4-5 ميليارد تومان هزينه داشته است.

درحال حاضر تعداد اتحاديه‌ها و تعاوني‌هاي خدمات آموزش فعال و درحال بهره‌برداري 1923 تعاوني با تعداد 23039 نفر عضو و اشتغالزايي 192هزار و 900نفر مشغول به فعاليت هستند كه حدود 7درصد از تعاوني‌هاي خدماتي را به خود اختصاص داده و از لحاظ تعداد سومين گرايش را در تعاوني‌هاي خدماتي به خود اختصاص داده است. 12شركت تعاوني علمي و كاربردي در بخش تعاوني فعال است و يك اتحاديه و 4 شركت تعاوني در استان تهران فعاليت مي‌كنند.

ناطقي با حضور دركلاس‌هاي اين دانشگاه با دانشجويان صحبت كرده و دغدغه‌هاي آنها را جويا شد. اين دانشگاه از طريق دفترچه آزمون سازمان سنجش وزارت علوم دانشجو مي‌پذيرد. دانشجويان پس از ورود به اين دانشگاه كار تيمي، تعاون و همكاري را تجربه كرده و به خوبي لمس مي‌كنند. اكثر دانشجويان دارندگان آموزشگاه‌هاي گريم و آرايشي هستند و هركدام حدود 30 تا 35 نفر را در سال به صورت حرفه‌يي تعليم مي‌دهند. خانم ژاله خدايار، مديرعامل اين دانشگاه علمي–كاربردي مي‌گويد: «در انتخاب دانشجويان 80درصد شاغلان اين رشته را پذيرفته‌ايم. » دانشجويان مي‌گويند، نتايج بهتر، خستگي كمتر و بازدهي بهتر نتيجه كار گروهي بوده كه در اين دانشگاه به دست آورده‌اند. آنها در ديدار با مديركل دفتر تعاوني‌هاي خدماتي براي تشكيل تعاوني راهنمايي خواستند.

اما دغدغه اصلي دانشجويان اين رشته، عبور از سد پزشكان است. به گفته خانم خدايار، پزشكان فقط در بخش درماني مهارت دارند و جوان و سالم‌سازي پوست به عهده آنها نيست. از آنجا كه تاكنون به صورت آكادميك به اين موضوع پرداخته نشده، پزشكان پوست و مو در اين وادي هم مدعي شده‌اند كه ما به دانشجويانمان علايم بيماري‌هاي پوست و مو را كامل آموزش داده و اگر مشتري آنها مبتلا به اين بيماري‌ها باشد در كار مراقبتي او دخالتي نخواهند كرد.  ديگر مشكل دانشجويان اين بود كه اداره فني و حرفه‌يي براي آنها حرمتي قائل نمي‌شوند. واهمه دانشجويان اين است كه بعد از فارغ‌التحصيلي نگاه درستي به اين رشته نباشد و آنها مجبور شوند دوباره امتحان فني و حرفه‌يي بدهند ضمن آنكه بسياري سوال مي‌كردند فرق ميان آنها و آرايشگراني كه تجربي به اين رشته مي‌پردازند در چيست؟ ناطقي پس از شنيدن دغدغه‌هاي دانشجويان گفت: همين كه اطلاعات شما ارتقا پيدا مي‌كند وجه تمايز شما با ديگران است. دركشورهاي توسعه يافته سطح مشاركت و كار گروهي در مردم بيشتر است زيرا مي‌دانند كه رشد و توسعه بدون كمك به يكديگر به وجود نمي‌آيد. اطلاع بيشتر نيز باعث نوآوري و تحول در هر رشته‌يي مي‌شود.

 مجوزها سد راه تلاش‌ها

مديرعامل شركت تعاوني دانش زيبايي تيبا در اين نشست به عليرضا ناطقي مديركل دفتر تعاوني‌هاي خدماتي گفت: چند سالي بود كه جاي خالي اين رشته در دانشگاه‌هاي كشور خالي بود. به همين دليل اين دانشگاه تاسيس شد. با وزارت علوم به تفاهم رسيده و كتاب‌ها را به تاييد اين وزارتخانه رسانديم. تصميم گرفتيم اين دانشگاه را در قالب تاسيس كنيم، وزارت تعاون هم به سرعت پاسخ مثبت داده و كمك‌هاي شاياني ازسوي اين وزارتخانه صورت گرفت. با ديدن اين اشتياق دانشگاه را براي 1000نفر دانشجو در روز تجهيز (همچون آزمايشگاه و اتاق‌هاي مجهز به تمام وسايل گريم و آرايش) كرديم و به‌دنبال آن بوديم كه دانشجويان بعد از تحصيل خدمات سالم و ارزشمند ارايه كنند. اما متاسفانه دانشگاه علمي و كاربردي 150نفر دانشجو بيشتر پذيرش نكردند.

ژاله خدايار در ادامه افزود: اين باعث مي‌شود كه هزينه‌هاي مركز بالا رود. با اين رويه اميدواريم سرمايه تعاوني و همت هيات‌مديره به ركود آموزشي كشيده نشود. اين درحالي است كه دانشجويان زيادي از استان‌هاي مختلف سعي در ورود به اين دانشگاه را دارند. درس‌هايي نوشتيم تا دانشجوياني كه در اين رشته فعاليت مي‌كنند، با ارايه پروانه كار خود و سابقه بيش از 6-5سال سابقه بتوانند غيرحضوري يا نيمه حضوري در اين دانشگاه تحصيل كنند اما درس‌ها هنوز تصويب نشده و با آنكه فضا را آماده كرده‌ايم همكاري لازم با ما صورت نگرفت. اين باعث شد كه انگيزه خود را از دست بدهيم. اما با تكيه زدن دكتر اخباري بر صندلي رياست دانشگاه علمي- كاربردي، اميدها و انگيزه‌هايمان بازگشت كه شايد باوجود ايشان شرايط تغيير پيدا كند.  وي بااشاره به اينكه دانشجويان هميشه از نبودن منابع رنج مي‌برند، تاكيد كرد: اين درحالي است كه ما به روزترين كتاب‌ها را بومي‌سازي و ترجمه كرده‌ايم و 22 كتاب آماده چاپ داريم اما مشكلات مالي مانع چاپ اين كتاب‌ها شده است. مي‌خواهيم فارغ‌التحصيلان خوبي تربيت كنيم كه حتي به‌عنوان مشاور در داروخانه‌ها هم بتوانند حضور پيدا كنند. در اين راستا تصميم داشتيم از اساتيد دانشگاه‌هاي خارجي دعوت كنيم ولي متاسفانه نتوانستيم. همچنين آموزش مجازي را هم هنوز نتوانسته‌ايم به‌دليل مجوزهايي كه نياز دارد، مهيا كنيم.  به گفته خدايار، طرح ديگري كه مي‌خواهيم پيگيري كنيم آرايشگاه‌هاي زنجيره‌يي فرااستاني است. نياز كل استان‌هاي كشور است كه از اين دانش استفاده و براساس جغرافياي منطقه‌يي خدمات خود را ارايه كنند. به همين دليل طرح آرايشگاه‌هاي زنجيره‌يي را تدوين و ارايه كردم. بيشترين تلاش ما اين است كه فارغ‌التحصيلان با كيفيت بالا به مشتريان خود سرويس دهند. مطمئن هستم كه آرايشگاه‌هاي زنجيره‌يي فضاي اشتغالي امن و خدمات ارزشمند را در جامعه اشاعه خواهد كرد. اما به‌دليل اينكه تاكنون چنين چيزي دركشور وجود نداشته، هنوز نتوانسته‌ايم مجوز آن را پيگيري كنيم. به هركجا مراجعه كرديم، نتوانستيم چنين مجوزي را بدهيم.  مديرعامل شركت تعاوني دانش زيبايي تيبا بااشاره به اينكه 80ميليون تومان براي برگزاري نمايشگاه هزينه كردند، مي‌گويد: تصميم داشتيم نمايشگاهي را برپا كنيم كه از لحاظ علمي و بهداشتي حساسيت‌هاي زيادي روي آن داشتيم. براي اخذ مجوز نامه‌يي به آقاي ديناروند، رييس سازمان غذا و دارو فرستاديم اما پس از 3ماه اين نامه به اتاق ايشان وارد نشد و تمام هزينه‌هاي ما بي‌نتيجه ماند و يك شركت ساده با مسووليت محدود توانست اين نمايشگاه را برگزار كند.

در اين نشست معصومه رعيت پناه (رييس اداره تعاوني‌هاي خدماتي) و فرحناز وزيري (كارشناس مسوول تعاوني‌هاي خدماتي) نيز حضور داشتند. وزيري در اين نشست گفت: درحال حاضر در دانشگاه‌هايمان با سيستم مدرك گرايي روبه‌رو هستيم. يكي از مزاياي علمي كاربردي پاييني بودن هزينه آن است.  در ادامه اين جلسه عليرضا ناطقي نيز مي‌گويد: ما حدود 28هزار تعاوني خدماتي فعال در كل كشور داريم كه حدود 2هزار تعاوني درحوزه آموزشي فعاليت مي‌كنند. ازجمله مدارس غيرانتفاعي، آموزشگاه‌هاي علمي آزاد و مراكز علمي- كاربردي كه 7درصد تعداد تعاوني خدماتي كشور درحوزه آموزش فعال است.  وي بااشاره به اينكه حوزه علمي- كاربردي بر اين مبنا شكل گرفت كه فضاي بين علمي كشور با مهارت تلفيق كند و خروجي تحت عنوان علمي مهارت را به دانشجويان ارايه كند، مي‌افزايد: اين دانشگاه نخستين مركز مراقبت‌هاي زيبايي دركشور است كه توسط اين مجموعه تعاوني شكل گرفت. همان‌طور هم كه بيان كرديد، حمايت‌هاي معنوي اولويت دارد برحمايت مادي. اين مجموعه ظرفيت‌هاي مادي بسزايي دارد كه نياز به حمايت‌هاي معنوي دستگاه‌هاي ذي‌ربط دارد. فضايي كه موجود است در طول روز مي‌تواند به 1000 دانشجو خدمات آموزشي دهد با ظرفيت 15درصد درحال ارايه خدمات است. يقينا از اين هزينه‌يي كه مديران شركت متحمل شدند، استفاده بهينه نمي‌شود. درخواست ما هم از دانشگاه علمي كاربردي اين است كه فضاي موجودي كه هزينه‌يي مي‌كند، در ظرفيت قابل قبول خودش خدمات ارايه دهد و پيگيري مي‌كنيم كه پذيرش دانشجو در ترم‌هاي بعدي، قابل قبول اين ظرفيت باشد.  مديركل دفتر تعاوني‌هاي خدماتي در ادامه با بيان اينكه نوآوري و ورود به فضاي مجازي بزرگ‌ترين دانشگاه‌هاي كشور وارد شده‌اند، مي‌گويد: اين دانشگاه‌ها قسمتي از ظرفيت خود را از فضاي مجازي تامين مي‌كنند. باز هم پيگيري خواهيم كرد كه ورود به فضاي مجازي براي اين دانشگاه ايجاد شود و طي مكاتباتي كه با دانشگاه علمي- كاربردي خواهيم داشت، اين موضوع را پيگيري خواهيم كرد.  ناطقي مي‌افزايد: موضوع جديدي كه مدنظر اين دانشگاه بود، تاسيس پژوهشكده است كه مي‌تواند نقش بسيار مهمي در بومي‌سازي و ايجاد برندهاي ملي درحوزه مراقبت‌هاي زيبايي و پيرايشي ايجاد كند. اين مساله‌يي است كه مسوولان آن را پيگيري مي‌كنند تا در اين حوزه‌ها بومي‌سازي انجام شود. چندي است وزارت صنعت و معدن و تجارت بحث پوشش اسلامي را مطرح كرده است. پوششي كه مورد تمايل جامعه در چارچوب فرهنگ و سنتي طراحي شود. اين پژوهشكده به‌دليل آنكه نقش پژوهشي و تحقيقي در آن حاكم است، مي‌تواند نقش ارزنده‌يي را در مراقبت‌هاي زيبايي كشور ايفا كند. اين موضوع هم پيگيري خواهد شد.  وي بااشاره به گفته‌هاي مديرعامل اين شركت تعاوني تاكيد مي‌كند: به ذهنم مي‌رسد كه موضوع مهمي كه مي‌تواند درجامعه اتفاق بيفتد، اين است كه ساماندهي كردن و اتصال كسب‌وكارهايي كه در حوزه زيبايي و پيرايش فعال هستند. اگر بشود اين ساماندهي برعهده وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي باشد تا در اين حوزه برند ملي ايجاد كنيم، به نتيجه مطلوب خواهيم رسيد. در كشور برندهاي ملي كه در عرصه جهاني صاحب سبك باشند و ايفاي نقش كنند شايد تعداد قابل قبولي نباشد. اميدواريم با اين كار برند ملي را ايجاد كنيم. در ضمير دانشجويان وجود دارد كه علاقه‌مندي‌هاي خود را در قالب تشكل‌ها پيگيري كنند. هر آنچه اين مجموعه‌ها سهامدار اين تشكل شوند، سطح مشاركت آنها افزايش پيدا خواهد كرد. بايد اين طرح در قالب ملي مطرح شود و از جانب ما هم پيگيري خواهد شد.

ناطقي بااشاره به حوزه خدمات مي‌گويد: خيلي وقت‌ها امكانات موجود است. يعني ظرفيت مادي برمبناي صددرصد وجود دارد اما استفاده از آن بسيار كم است. بعضي وقت‌ها در كشور نياز به منابع مالي نيست. ظرفيت‌هاي فيزيكي وجود دارد ولي تعاملات بين شبكه‌هاي دولتي و غيردولتي وجود ندارد. با نگاه جديدي كه در دانشگاه علمي- كاربردي وجود دارد، بخشي از مشكلات را با مشاركت خود اين دانشگاه مرتفع كنيم.