مردوخی: بودجه انقباضی اجبار است

به دنبال انتشاراخباری که ازاعمال سیاست های انقباضی در تنظیم بودجه سال 92 توسط دولت حکایت دارد، هفته نامه تجارت فردا در گفت و گو با "بایزید مردوخی" یکی ازکارشناسان ارشد سازمان مدیریت و برنامه ریزی به بررسی اثرات بودجه انقباضی سال آینده براقتصاد ایران وزندگی مردم پرداخته است.

 

 گزیده هایی از این گفت و شنود را درادامه می خوانید: 

• برنامه بودجه سالانه باید بخش یا جزیی ازیک برنامه 5 ساله باشد. البته می توان هدف های برنامه 5 ساله را تکرار کرد و آن را جزیی از بندها و تبصره های بودجه نگاشت. اما باید به صورت عملیاتی ثابت شود که این برنامه یک ساله، جزیی ازیک برنامه 5 ساله است.

• انقباضی بودن بودجه سال 1392انتخابی نیست، بلکه یک اجبار است. ما در شرایطی قرار گرفته ایم که نسبت درآمد های مالیاتی به تولید ناخالص داخلی، کمتر از10 درصد است. این سهم اندک به دلیل وجود درآمد نفت است که البته پیشینه تاریخی دارد.

• دولت هاهیچ گاه روی مالیات تکیه نداشته اند و از این رو در شرایطی که اقتصاد دچاررکود است و رشد تولید ناخالص داخلی بسیار پایین، نمی توان روی درآمد مالیاتی حساب کرد.

• به دلیل اعمال سیاست های تحریمی، صادرات نفت نیز به حداقل رسیده و این مقدار، کمتر ازیک میلیون بشکه در روزاست. دراین صورت می توان محاسبه کرد که درآمد دولت از محل صادرات نفت تا چه حد کاهش یافته است. در چنین شرایطی، دولت باید از میزان هزینه هایش بکاهد که کاهش این هزینه ها در یک بودجه انقباضی تجلی یافته است.

• درتوصیف آنچه که قرار است به عنوان برنامه بودجه سال آینده تدوین شود نگوییم انقباضی. بهتراست بگوییم بودجه ای منطبق با کاهش منابع درآمدی دولت.

• روشی که دولت برای تنظیم سند مالی سال آینده برگزیده است، یک سیاست نیست. تنظیم بودجه انقباضی درشرایطی می تواند به عنوان یک سیاست تلقی شود که نرخ تورم بالا و رونق سرمایه گذاری نیز بسیار شدید باشد و به اصطلاح اقتصاد داغ کرده باشد.

• من فکر می کنم در سال آینده، شرایط رکود تورمی ادامه پیدا کند و حتی به نظر می رسد که تشدید شود.

• با توجه به اینکه رقم بودجه سال آینده نمی تواند افزایش پیدا کند، آثار رونقی آن بسیار محدود خواهد بود. طرح های سرمایه گذاری وعمرانی با کمبود شدید منابع روبه رو خواهند بود، همان گونه که امسال با کمبود مواجه بوده اند.

• این امیدواری وجود دارد که درطول سال1392 گستردگی بی حد وحصر دولت جلوگیری شود که این امرمنجربه منطقی شدن و کاهش هزینه ها خواهد شد.

• شاخص های اقتصاد کلان کشور، اکنون گویای این است که وضعیت مطلوب و ایده آلی نداریم و این شاخص ها به کمک سیاست های بودجه ای باید وضعیت بهتری پیدا کنند.

• اگر در سیاست های دولت و در بودجه سال آینده تدبیری برای منطقی کردن اندازه دولت اندیشیده شود وکاهش دوباره کاری ها و مداخلات متعدد و بی خاصیت صورت گیرد،اقتصاد نه تنها آسیبی نمی بیند، بلکه بهتر می شود.

• حذف و اضافه حقوق یا اضافه کاری ها خاصیتی ندارد و تنها نارضایتی ها را افزایش می دهد. بنابراین منطقی است که درساختار نظام اداری و اجرایی کشور، تجدید نظر صورت گیرد.

• کاهش نرخ بیکاری به عنوان یک الزام بسیار جدی است که سیاست های بودجه ای باید به تحقق آن کمک کند. درغیر این صورت این بیکاری ادامه می یابد وموجب ریزش بسیار زیان بار سرمایه های انسانی می شود.

• درهمسایگی ما ساختمانی ساخته شده است که "پنت هاوس" آن 1200 متراست وجالب اینکه این پنت هاوس اکنون به فروش رسیده است. این چه تناسبی با مدرسه ای که در شین آباد آذربایجان غربی دچار حریق شده دارد؟

• وفورخودروهای یک میلیارد تومانی و 700 میلیون تومانی در کشوری که دچار این نوع مشکلات است نشانه های خوبی نیست. درست است که می گوییم یک عده به رفاه رسیده اند. اما این رفاه به طور عادلانه توزیع نشده است؛

• در حال حاضر استان هایی در کشور وجود دارند که حتی یک دود صنعتی از آنها بلند نمی شود؛ مانند سیستان و بلوچستان و کردستان.این ها به دلیل بی کفایتی وناکارایی های نظام اداری و  سیاست گذاری و تصمیم گیری های بودجه ای وبرنامه ای در تهران است.

• مهمترین اقدام، اصلاح نظام تخصیص بودجه ای است. به استان ها نیز باید امکان مشارکت در تهیه و تنظیم بودجه داده شود. ساکنان استان ها ، هیچ نقشی درتعیین سهم بودجه ای خود ندارند؛ بودجه ای که در تهران و دراتاق های دربسته تعیین می شود. 

• بخش عمده ای ازاتفاقاتی که در ولایات واستان های کشور رخ می دهد،ناشی ازتصمیمات نادرست تهران است. چرا نمی توانیم قبول کنیم که مردم حق دارند خودشان تصمیم بگیرند.

• با وجود پیش فرض هایی که برای سال 92 مطرح است، از پیش بینی اینکه مردم چگونه می توانند خود را با شرایط تطبیق دهند ناتوانم. ممکن است فاجعه به بار بیاید. اکنون، شاهد جرایم نسبتا قابل توجهی هستیم که نمی توان گفت ریشه این جرایم ذات خبیث مجرمان است.

• در طول این سال ها( دولت های نهم و دهم) برنامه بودجه از شکل و صورت یک قانون بودجه خارج بوده است. شاید بهتر باشد که بگویم در این دو دوره بودجه  به یک سیاهه شبیه بوده است.بودجه از لحاظ شکلی هم وضعیت غم انگیزی در این سال ها داشته است که بارها از آن سخن رفته است.