اتاق‌های بازرگانی، زیر ذره‌بین
اتاق‌های بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی به عنوان مهمترین تشکل بخش خصوصی از اهمیت زیادی برخوردارند و امتیازات زیادی نیز در اختیار این اتاق‌ها قرار دارد، بدون شک تاکید بر خصوصی‌سازی و کاهش درآمدهای نفتی، نقش اتاق‌ها را بیش از پیش نمایان کرده و البته زیر ذره‌بین می‌برد.
خبر اقتصادی - برگزاری انتخابات اتاق بازرگانی فرصتی فراهم می‌آورد تا عملکرد اتاق را از دید کارشناسان مورد بررسی قرار دهد و ایسنا در این خصوص اقدام به برگزاری سلسله میزگردهایی به منظور بررسی عملکرد اتاق بازرگانی مشهد و بررسی برنامه تنی چند از کاندیداها کرده است. در این میزگرد نیز به صورت صریح‍‌تر از گذشته عملکرد اتاق بازرگانی مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
به گزارش ایسنا، علی‌اصغر پورفتح‌الله، عضو هیئت رئیسه اتحادیه وارد کنندگان خراسان رضوی با بیان اینکه یکی از ویژگی‌های مهم این دوره از انتخابات اتاق‌های بازرگانی کشور و خراسان رضوی شعار تحول است، اظهار کرد: تاکید همه اعضای حال حاضر اتاق و کاندیدای جدید بر ایجاد تحول در اتاق بازرگانی نشان‌دهنده این است که قطعا در عملکرد دوره‌های قبل کاستی‌هایی وجود داشته است.
وی، اتاق بازرگانی را مادر تشکل‌های بخش خصوصی دانست و گفت: قانون‌گذار برای این تشکل جایگاه خاصی در نظر گرفته است اما مسئله این است که اتاق چقدر توانسته از جایگاه و ظرفیت موجود استفاده کند.
پورفتح‌الله به نقایص قانون بهبود مستمر فضای کسب و کار به عنوان یکی از کم‌کاری‌های اتاق بازرگانی، اشاره و اظهار کرد: اصلاح ضعف‌های آئین‌نامه‌ای و اجرایی این قانون برعهده اتاق بوده که این اقدام تاکنون انجام نشده است. اتاق بازرگانی تاکنون نتوانسته از اختیارات خود استفاده کند. برای مثال در گروه معدن با توجه به سیاست‌های اقتصادی کشور، جلوگیری از خام‌فروشی از اهداف موجود است اما خراسان رضوی به رغم اینکه یکی از پایه‌های تولید مواد معدنی در کشور را محسوب می‌شود متاسفانه در این زمینه جایگاه خوبی نداشته و مالکیت معدن‌های استان عمدتا مربوط به شرکت‌های دولتی خارج از استان است.
او، وجود هیات نمایندگان اتاق بازرگانی را به تنهایی کارساز ندانست و گفت: اتاق بازرگانی باید دارای مشاوران، ستاد قوی، اتاق‌های فکر در بخش‌های مختلف معدن، تجارت، بازرگانی، حمل و نقل و صنعت باشد تا بتواند جهت رفع مشکلات بخش خصوصی اقدام کند.
عضو هیئت رئیسه اتحادیه واردکنندگان استان با اشاره به مشکلات به وجود آمده اخیر برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری در مشهد، افزود: تقویت شرکت‌های سرمایه‌گذاری در خراسان رضوی یکی از مباحثی است که باید به آن توجه و به منظور ایجاد رقابت سالم در این حوزه باید هلدینگ‌های قوی در بخش خصوصی تشکیل شود.
اتاق بازرگانی شیشه‌ای باشد
پورفتح‌الله ضمن انتقاد از عدم شفافیت فعالیت‌های صورت گرفته در اتاق بازرگانی، اظهار کرد: اتاق بازرگانی باید دارای یک عملکرد کاملا شفاف و شیشه‌ای باشد، نباید در این اتاق حبس اطلاعات صورت گیرد و این مهم جز با تدوین آئین‌نامه انضباطی محقق نمی‌شود. اتاق بازرگانی باید به دور از باندبازی و در جهت اعتلای اقتصاد استان تلاش کند اما در این راستا بخش خصوصی با مشکلات عدیده‌ای رو به روست.
عضو هیئت رئیسه اتحادیه واردکنندگان استان ادامه داد: کاندیداها پس از انتخابات باید بلافاصله در ارتباط با تشکیل چارت‌های مختلف، تحول در زمینه نیروی انسانی و فعال کردن کارگروه‌های در زمینه‌های مختلف اقدام کند. همچنین مطالبه‌گری بخش خصوصی باید ادامه پیدا کند. مطالبه‌گری بخش خصوصی باید برای تمامی فعالان اقتصادی استان و فراتر از دارندگان کارت‌های بازرگانی باشد.
علی رضائی، عضو هیئت مدیره اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی نیز معتقد است، انتخابات اتاق بازرگانی باید ضمن جمع‌گرایی به ایده‌های تمامی فعالان اقتصادی توجه کند.
وی با بیان اینکه طی 28 سال گذشته اتاق بازرگانی حتی یک مجمع عمومی برای ارائه بیلان برگزار نکرده است، گفت: اتاق، خود را پدرخوانده فعالان این بخش می‌داند. ائتلاف 15 نفره‌ای که در اتاق وجود دارد باید هر شش ماه یکبار یک مجمع عمومی برگزار کرده و نسبت به ارائه گزارش از اقدامات انجام شده در اتاق اقدام کند.
وی با اشاره به مشکلات کم‌آبی و خشکسالی موجود در استان، اظهار کرد: کمیسیون کشاورزی اتاق هیچ فعالیت خاصی برای رفع این مشکلات و ارائه راهکار در این زمینه انجام نداده، همچنین هیچ نوع حرکتی در خصوص حفظ محیط زیست نکرده و راهکاری برای حل مشکلات آن ارائه نداده است.
غلامعلی رخصت، عضو اتحادیه نساجی پوشاک ایران با بیان اینکه نمایندگان اتاق باید کارنامه خود را رو کنند، اظهار کرد: نمایندگان اتاق نباید شائبه و معوقات مالی داشته باشند. از سوی دیگر اتاق باید بپذیرد شرایط گذشته تمام شده و اعضای جدید با تفکرات قدیمی سازگاری ندارند. اتاق بازرگانی بدون تشکل کارآ و جوان معنا ندارد.
عضو صندوق توسعه صادرات نساجی ایران با بیان اینکه در دوره گذشته شاهد تغییرات تدریجی در اتاق بازرگانی بوده‌ایم، اظهار کرد: در سال‌های 70 تا 80 افراد محدود و خاصی اجازه کاندید شدن برای اتاق را داشتند اما امروز با گذشت زمان رقابت تنگاتنگی در انتخابات به وجود آمده که این به معنای عزم ملی همه فعالان اقتصادی است.
خواهان حکومت خرد جمعی بر پدرسالاری در اتاق هستیم
رخصت با بیان اینکه باید پذیرفت ایجاد تغییر در اتاق بازرگانی یک نیاز است نه انتخاب، افزود: یکی از مهمترین دلایل عدم پیشرفت اتاق بازرگانی ایران در مقایسه با سایر کشورها، جزیره‌ای عمل کردن این اتاق است، ما متقاضی تحول واقعی در اتاق و حکومت خرد جمعی به پدرسالاری موجود در اتاق هستیم.
وی با اشاره به اینکه اتاق بازرگانی باید پژواک بخش خصوصی باشد، اظهار کرد: در حال حاضر صنعت نساجی با مشکلات عدیده‌ای مواجه است، در اوایل انقلاب یک صنعت نساجی بسیار بزرگ در اختیار داشتیم اما امروزه به جایی رسیده‌ایم که تولیدکنندگان ما در حد تولیدکنندگان زیرپله‌ای ترکیه نیز نیستند.
عضو هیئت مدیره اتحادیه واردکنندگان خراسان رضوی به قاچاق پوشاک به عنوان زنگ خطر صنعت نساجی اشاره کرد و گفت: چنانچه اتاق بازرگانی برای این مشکل چاره‌ای نیندیشد در آینده‌ای نزدیک قاچاق گسترده پوشاک مشکلات فراوانی را برای کشور به وجود خواهد آورد و دیگر نمی‌توانیم جلوی آن را بگیریم.
رخصت اظهار کرد: در 30 سال گذشته اتاق بازرگانی هیچ گاه پاسخگوی وضعیت دخل و خرج خود نبوده است، توقع ما از کسانی که در دوره جدید به عنوان نماینده فعالان اقتصادی در اتاق حضور پیدا خواهند کرد بررسی هزینه‌های دخل و خرج اتاق و شفاف‌سازی در این زمینه است.
عضو اتحادیه نساجی پوشاک ایران با بیان اینکه اتاق باید اجازه دهد که مورد سوال قرار گیرد، مدعی شد: در یکی از دوره‌های اتاق اختلاس صورت گرفت اما در نهایت مشخص نشد که این پول‌ها به کجا رفته است. مشخص نیست حجم عظیم پولی که اتاق‌های بازرگانی کشور از واحدهای اقتصادی مختلف دریافت می‌کنند در کجا هزینه می‌شود، این عدم پاسخگویی اتاق باعث به وجود آمدن فسادهای مالی می‌شود.
رخصت، اتاق بازرگانی را نمود توانمندی اقتصادی هر کشور دانست و مدعی شد: همه مشکلات‌مان را به تحریم ربط دادیم، تحریم‌ها تاثیرگذار بود اما مدیریت مسائل نیز در زمینه کاهش اثر این تحریم‌ها موثر است. برخی از افراد به صورت خانه‌زادی و از اوایل انقلاب در اتاق بازرگانی بودند و همچنان هستند. زمان آن رسیده که جوانان با استعداد و باشعور با تفکرات نو وارد اتاق شوند و جریان سیالی در اتاق بازرگانی ایجاد شود. در حال حاضر اتاق به یک جریان ملوک‌الطوایفی تبدیل شده است اما باید زمینه‌ای فراهم شود تا جوانان با استعداد و با اعتقاد به استقلال جمهوری اسلامی ایران وارد کار شوند.
عضو صندوق توسعه صادرات نساجی ایران به تخصص گرایی به عنوان یکی از مسائل مورد غفلت قرار گرفته در اتاق بازرگانی، اشاره و بیان کرد: یکی از دلایلی که در 30 سال گذشته باعث به وجود آمدن مشکلات مختلفی در اتاق بازرگانی شده این است که بیش از 50 درصد افراد فعال در این حوزه در سمت واقعی خود نبوده‌اند.
مجتبی بهاروند، عضو کمیسیون حمل و نقل اتاق بازرگانی مشهد با بیان اینکه اتاق بازرگانی مهمترین نهاد برای دفاع از بخش خصوصی در قبال دولت است، اظهار کرد: بدون شک اتاق بازرگانی نقش مهمی در اجرای اصل 44 و دفاع از منابع بخش خصوصی دارد اما به نظر من موفقیت اتاق در این زمینه کمتر از 50 درصد بوده است. به کارگیری کارشناسان نابلد در بخش‌های مختلف اتاق یکی از مشکلات موجود در این بخش است. از نظر من اتاق بازرگانی ایران و مشهد نهایتا یک اداره شبه دولتی است و نگاه‌ها نیز گاها در این اتاق پویایی لازم را ندارد.
بهاروند مدعی شد: اتاق باید تلاش کند اقتصاد را از زیر سایه سیاست نجات دهد. عملکرد اتاق بازرگانی مشهد در بحث حمل و نقل و ترانزیت به شدت افت کرده است و این در حالی است که با توجه به کاهش قیمت نفت ما به ترانزیت و حمل و نقل به منظور افزایش درآمدهای صادرات غیرنفتی نیازمندیم. به طور کلی می‌توانیم از موقعیت ویژه ترانزیتی بدون صرف هیچ هزینه‌ای نهایت استفاده را ببریم اما متاسفانه پیشرفت ما در بخش حمل و نقل و ترانزیت تاکنون آن گونه که باید نبوده است.
وی، اصلاح قانون گمرکی و ترانزیتی را یکی از مهمترین خواسته‌های فعالان این بخش دانست و گفت: مشکلاتی که در این قانون وجود دارد به دلیل کم‌کاری اتاق بازرگانی است. اتاق بازرگانی مشهد با وجود جایگاه مهم این استان در بحث حمل و نقل آن گونه که باید موثر عمل نکرده و همواره نسبت به این بخش بی‌اعتماد بوده است.
بهاروند از وجود ناوگان فرسوده حمل و نقل انتقاد کرد و گفت: اتاق بازرگانی هیچ اقدامی برای نوسازی این ناوگان انجام نداده است. دوگانگی‌های قوانین این حوزه به حدی زیاد است که من به عنوان یک فعال گمرکی ممکن است قاچاقچی نیز محسوب شوم و اتاق بازرگانی علی‌رغم مکاتبات نتوانسته گمرک را متقاعد کند تا این دوگانگی‌ها حل شود.
عضو کمیسیون حمل و نقل اتاق بازرگانی مشهد با بیان اینکه سهم صادرات ایران در دنیا کمتر از یک درصد است، گفت: این امر نشان‌دهنده عدم موفقیت اتاق بازرگانی در تجارت خارجی بوده است، اتاق بازرگانی سالانه حجم زیادی پول از دارندگان کارت‌های بازرگانی و عضویت دریافت می‌کند اما تاکنون چند هیئت تجاری به کشورهای خارجی اعزام کرده و یا نسبت به برگزاری چه نمایشگاه‌هایی در کشورهای صادراتی هدف اهتمام ورزیده است؟ رایزنان بازرگانی نقش مهمی در توسعه صادرات درون اتاق بازرگانی دارند اما بعضا رایزنان اقتصادی ما حتی الفبای اقتصاد را نمی‌دانند.
اتاق بازرگانی فرمانده بسیج اقتصاد کشور باشد
سید تقی گرجی‌نیا، عضو هیئت رئیسه انجمن توسعه و تجارت ایران و خاورمیانه، اتاق‌های بازرگانی را حلقه اتصال دولت به بخش خصوصی دانست و گفت: هرچقدر اتاق بازرگانی کارآمدتر عمل کند ارتباط دولت با بخش خصوصی تسهیل می‌شود. اتاق بازرگانی نماد اقتدار بخش خصوصی است. ظرفیت عظیم اتاق بازرگانی در همه کشورها تعریف شده است اما ما در کشور خود نتوانسته‌ایم از این ظرفیت پویا استفاده کنیم.
وی با بیان اینکه اگر همه فعالان اقتصادی وارد این حوزه نشوند اهداف محقق نمی‌شود، اظهار کرد: اتاق بازرگانی می‌تواند فرمانده بسیج اقتصاد کشور باشد. در این زمان است که اقتصاد مقاومتی محقق خواهد شد و ما دارای یک اتاق بازرگانی کارآمد خواهیم بود. اتاق بازرگانی یک نهاد موثر است زیرا اقتصاد داخلی و خارجی متاثر از فعالیت‌های این نهاد است و حدود فعالیت‌های اقتصاد خارجی توسط اتاق تعیین می‌شود.
گرجی‌نیا به موقعیت استراتژیک ترانزیتی ایران، اشاره و بیان کرد: کشور ایران به لحاظ جغرافیایی آب‌های گرم را به آسیای میانه وصل می‌کند و چنانچه از این موقعیت به نحو احسن استفاده کنیم درآمد ما بسیار بیشتر از بسیاری از کشورها خواهد بود.
عضو هیئت رئیسه انجمن توسعه و تجارت ایران و خاورمیانه، گفت: تغییرات اتاق بازرگانی از دوره قبل به صورت تدریجی شروع شده است اما این تغییرات کند پیش رفته، اتاق به عنوان نماینده بخش خصوصی می‌تواند اقتدار اقتصادی را در خارج از مرزها به نمایش بگذارد. باید بپذیریم که در اتاق بازرگانی باید منافع ملی بر منافع شخصی ارجحیت داده شود و در این صورت است که می‌توانیم اتاقی کارآمد داشته باشیم.
گرجی‌نیا یادآور شد: زمینه تحرکات فعالین اقتصادی در کشور توسط اتاق بازرگانی ایجاد می‌شود. باید با برخی از کشورهای همسایه از جمله ترکیه، ازبکستان و اتاق مشهد قرارداد برادرخواندگی امضا کنیم تا ارتباطات ما به صورت آن‌لاین برقرار شود.
وی در خصوص نقش اتاق‌های مشترک، تصریح کرد: متاسفانه اتاق‌های مشترک گرفتار بروکراسی شده‌اند.
