مصرف افراد در طول عمر انتظاري آنها علاوه بر اينكه به سطح درآمد واقعي و انتظاري آنها بستگي دارد، ويژگيهاي شخصيتي و روانشناسي هر فرد نيز بر نحوه چگونگي كسب مطلوبيت وي در زندگياش تاثيرگذار است.
بهعبارت ديگر خصوصيات رفتاري و نحوه نگرش يك جوان نوعي به محيط و جامعه زندگياش بر انتظارات درآمدي او نقش تعيينكنندهيي دارد. از اين رو در هر جامعهيي كه جوانانش شادتر و با نشاطتر باشند و مطلوبيت مصرفي بالاتري در طول زمان داشته باشند يقينا از اميد و انگيزه لازم برخوردارند تا براي حفظ سطح زندگي و مطلوبيت مصرفي خود تلاش بيشتري كنند.
اين امر ناشي از انتظارات درآمدي بالاتري بوده كه در گذشته در ذهن آنها شكل گرفته است بنابراين ميتوان گفت رابطه بين انتظارات درآمدي و ميزان مطلوبيت مصرفي افراد تعاملي دو طرفه است كه هر يك بر كميت و كيفيت ديگري تاثيرگذار است. اين انگيزه و نشاط روحي چرخه رشد و توسعه اقتصادي را فعال و تداوم آن جامعه را به مراحل بالاتر پيشرفت و توسعه نزديك ميكند. در جامعه ايران بدون شك جوانانش قهرمانان اين سرزمين محسوب ميشوند. بهخصوص اينكه انفجار جمعيتي دهه 60 اكنون جوانان دولت تدبير و اميد هستند. از اين رو تلاش همهجانبه براي پيشرفت و توسعه جامعه ايران فرصتي است كه اگر از آن اهمال شود چه بسا مسير رشد و توسعه در آينده دشوارتر و حتي ناممكن شود بنابراين قبل از اينكه اميد اين سرمايههاي انساني بهطوركامل از بين برود بايد فرصت را غنيمت شمرد و بيش از پيش به بررسي موانع نهادي عدم توسعهيافتگي ايران پرداخت.
در اين نوشتار مجال پرداختن به اين موانع كه ريشههاي تاريخي نيز دارند و مستلزم اشاره به موارد گسترده در اين زمينه است، نيست بلكه هدف اين است كه اكنون دولت و جوانان ايراني چگونه ميتوانند از فرصت موجود استفاده كنند؟ داشتن روحيه بالا و نشاط و شادي از نخستين الزامات زندگي هر جواني است كه انگيزه كار و تلاش او را برانگيزاند. چراكه درآمد انتظاري شكل گرفته در ذهن وي انگيزه كافي را براي كسب مطلوبيت مصرفي او در طول دوران زندگياش فراهم ميكند. پيامبر اكرم (ص) در اين باره فرمودهاند: «معيار خير و سعادت واقعي در هر جامعهيي ميزان امنيت و شادي نهفته در آن است».
به نظر ميرسد درحال حاضر مهمترين مشكلي كه جوانان ايران با آن مواجه هستند و نشاط زندگي را از آنان سلب كرده است بيكاري گستردهيي است كه كارشناسان بازار كار در اين زمينه بهخصوص از وضعيت خيل عظيم فارغالتحصيلان دانشگاهي اظهار نگراني ميكنند.
بهدست آوردن مال به مشقت و گذراندن فرصتهاي جواني زندگي به حسرت و حتي اتهام به لااوباليگري جوانان چگونه ميتواند زمينهساز شكلگيري روحيه با نشاط و شور زندگي در جواناني باشد كه به آنها آيندهسازان جامعه اطلاق ميشود؟ وجود شرايط نامساعد كسب وكار حتي در برخي موارد منجر به اين امر ميشود كه در فرد روحيه خساست شكل بگيرد و نحوه كسب مطلوبيت وي با پول خرج نكردن تا حد ممكن، جايگزين مطلوبيت ناشي از گذراندن اوقات فراغت با خانواده و دوستان شود كه صدمات مخربي را علاوه بر روحيه و نشاط خود و اطرافيانش بر پيكره اقتصاد نيز وارد ميكند. با اينحال هنوز لبخند بر چهره جوانان ايران محو نشده و انتظار ميرود دولت بر كيفيت و كميت وضعيت كسب وكار جوانان توجه بيشتري مبذول دارد بهعنوان مثال نظارت و رسيدگي دقيقتر به امور كسب وكار بر پايه شايستهسالاري و ضابطهمندي صورت گيرد. برداشتن موانع و فراهم كردن فرصت هاي بيشتر به سوي تفريحات سالم از طريق سرمايه گذاري و تشويق و سوق دادن جوانان با استعداد ايراني به ورزش و هنر بهطور قطع روحيه نشاط و سرزندگي را در آنها بيدار ميكند و نيروي جواني را مبدل به موتور محرك رشد و توسعه اقتصادي جامعه ايران ميگرداند و زمينهساز خروج از ركود تورمي و كاهش تورم و عامل تحقق انضباط پولي و مالي و بهبود دهنده وضعيت بازار مصرف كشور است. زيرا نشاط در جوانان ميتواند ضمن بهبود نرخ اشتغال و توليد، مصرف و تقاضا براي توليد داخلي را تحرك ببخشد و در نتيجه سرمايهگذاري و كاربرد مناسب پول و سرمايه در جهت رشد توليد و اقتصاد و كاهش تورم را تقويت خواهد كرد و جوانان به جاي آنكه تنها مصرفكننده باشند در تنظيم توليد و شاخصهاي اقتصادي، انضباط پولي و مالي و ساماندهي شاخصهاي كلان اقتصاد نقش خواهند داشت و تناسب در بازارهاي توليد، مصرف، كار، سرمايه، پول و تجارت را ايجاد ميكنند و اين وضعيت شاخص يك اقتصاد روبه رشد و توسعه پايدار است.
نویسنده: آزاده خرميمقدم كارشناس ارشد اقتصاد