محمدعلي ديانتي‌زاده
از بومي‌سازي تا چيني‌سازي
صنعت خودرو بزرگ‌ترين صنعت ايران پس از صنعت نفت است، صنعتي كه نزديك به نيم‌قرن در كشور ما قدمت دارد اما نه‌تنها به اندازه قدمتش پيشرفت نداشته است بلكه در مقايسه با كشورهايي مانند كره جنوبي كه باوجود سابقه كمتر در تعقيب غول‌هاي اين صنعت‌اند، حرفي جدي در بازار جهاني ندارد. اگر از ليست بلندبالاي مشكلات صنعت خودرو ايران كه كم‌وبيش گريبانگير ديگر صنايع كشور نيز هست بگذريم و البته حمايت‌هايي را هم كه خاص اين صنعت است و شامل همه صنايع نمي‌شود در نظر نگيريم، ذكر اين نكته باقي مي‌ماند كه براي خودروسازان ايراني همواره شمارگان توليد و تامين سود سهامداران نسبت به ارتقا و بومي‌سازي فناوري اولويت داشته است. اما در سال‌هاي اخير كه مشكل تحريم به ديگر مشكلات صنايع كشور و ازجمله صنعت خودرو اضافه شده است، اين صنعت به‌جاي تعامل با كشورهاي فرانسه، آلمان، كره جنوبي و ديگر كشورهاي پيشرو در صنعت خودرو به چين رو كرده است كه در همه‌جاي دنيا با مشخصه كپي‌كاري شناخته مي‌شود. خودروسازان چيني كه در ابتدا با پيشرفت مذاكرات ژنو نسبت به حضور خود در بازار ايران مردد بودند، اكنون با گذشت بيش از يك‌سال از توافقات ژنو، حضور خود در بازار ايران را تقويت كرده و مدعي‌اند حتي در صورت لغو تحريم‌هاي ايران نيز نگران حضور خودروسازان اروپايي در كشور ما و رقابت با آنان نيستند. هرچند كه خودروهاي چيني در نظر اول با ظاهر متفاوت و آپشن‌هاي متنوع، مشتريان ايراني را كه شاهد تنوع در محصولات داخلي نبوده‌اند جذب مي‌كنند اما از نظر دوام و استحكام و سازگاري با شرايط اقليمي كشور و به دليل خدمات پس از فروش محدود، انتظار خريداران را برآورده نمي‌كنند. اين است كه در ايران به علت قيمت پايين‌تر از خودروهاي چيني صفر داراي ظاهر مشابه ديگر خودروهاي خارجي استقبال مي‌شود اما نوع كاركرده و به‌اصطلاح «سرويس‌لازم» آنها مشتري چنداني ندارد. با اين‌حال متاسفانه شرايط به سمتي پيش رفته است كه حتي خودروسازان باسابقه نيز كه روزگاري با مونتاژ و توليد خودروهاي اروپايي، ژاپني و كره‌يي در بازار حضور داشتند، براي بقاي خود به عرضه خودروهاي چيني روي آورده‌اند كه شايد آسان‌ترين راه براي تنوع و توسعه محصول باشد و هرچند تا چند سال پيش خود چيني‌ها نيز تصور نمي‌كردند كه روزي به طراح و توليدكننده خودرو تبديل شوند اما اكنون كار به جايي رسيده كه خودروهاي چيني با استقبال واردكنندگان و خودروسازان ايراني مواجه شده‌اند؛ استقبالي كه مصداق كپي‌كاري از كپي‌كاران است و در درازمدت به بهاي پايين‌تر آمدن سطح فناوري صنعت خودروسازي ايران و نابودي آن تمام خواهد شد.
