خاص از تبار جیپ

خبر اقتصادی - این برند در طی سالیان دراز با طراحی و تولید بازه بسیار گسترده از مدل‌های بسیار متنوع خودرو‌های نظامی و شهری به اصطلاح «همه جا رو» تحت برندهای مطرح و نام آوازه‌ای چون ویلیز اوورلند (Willys Overland)، کایسر (Kaiser)، اِمریکن موتورز (AMC) و امروز تحت نام کمپانی مشهوری چون کرایسلر (Chrysler) بی‌رقیب بودن خود را در جهان صنعت خودرو سازی اثبات کرده است. ضرب‌المثل معروفی می‌گوید: «نیاز پدر اختراع است».

به گزارش عصر خودرو، جیپ هم با باور به این ضرب‌المثل و تکیه بر تجربیات عملی و علمی حاصل از بررسی شرایط و نیازهای هر روز سخت‌ترین میدان‌های جنگ برای عبور از موانع و مسیر‌های پر پیچ و خم با حداکثر بار و در حداقل زمان همواره توانست خودرویی با کیفیت، جان‌سخت و توانمند ارائه دهد که نه‌تنها در هیچ میدان رزمی کسی را نا امید نکرد بلکه تا به امروز نیز شاهد تردد بسیاری از آنها ازجمله خودرو ویلیز MB دهه 40 و 50 میلادی در خیابان‌های کشور خودمان نیز هستیم. 

هیچ کس و هیچ چیز در رسیدن نام جیپ به نقطه اوج امروزی آن که مورد احترام همه منتقدان و مصرف‌کنندگان است، به اندازه طراحی مهندسی و بسیار دقیق، استفاده از مرغوب‌ترین مواد اولیه، باور به توان علمی و عملی و پایبندی به اصول اخلاق کاری موثر نبوده است. اما از سوی دیگر دیدگاه خلاقانه و آینده‌گرای طراحان و مهندسان این برند معتبر را نیز نمی‌توان از یاد برد. آن افرادی که اوهام و افکار به‌هم ریخته اذهان خودر را تنها به کمک یک قلم‌ روی کاغذ آورده و تمام همت خود را برای رساندن آن طرح کاغذی بر خط تولید و جان بخشیدن به وجود فلزی آنها به کار می‌بندند. 

کانسپت (Concept) چیست؟

کلمه کانسپت (با تلفظ کان-سِپت) با ریشه ابتدایی لاتین کانسیپر (Concipere) در قرن 16 میلادی با زبان انگلیسی ترکیب شد و کلمه کانسپت را با معانی فکر، ایده و مفهوم به وجود آورد که کاربرد آن در اواخر دهه 1970 میلادی به اوج خود رسید.ترکیب این کلمه با کلمه طراحی واژه Concept Design را به معنای طراحی مفهومی یا طراحی انتزاعی به وجود می‌آورد. 

این سبک که به صورت بسیار فراگیر در تمامی زمینه‌های طراحی از طراحی هنری گرفته تا طراحی اتومبیل و نمای ساختمان به کار می‌رود، در حقیقت به نوع خاصی از طراحی اشاره دارد که در آن پدیده جدید و ایده‌ای خلاقانه، عجیب و حتی در بسیاری از موارد غیر قابل اجرا را به تصویر می‌کشد. هدف این سبک طراحی بخشیدن آزادی عمل و به چالش کشیدن ذهن خلاق و پرتلاطم طراح به منظور ارائه هر آن چیزی است که در ذهن وی می‌گذرد صرف نظر از اینکه قابل فهم یا اجرا هست یا خیر. از این سبک طراحی در صنعت خودرو برای ارائه آخرین دستاورد‌ها و تکنولوژی‌های یک کمپانی، ارائه ایده‌های آینده‌نگرانه و یا طراحی‌های غیرمعقول و غیرقابل اجرا استفاده می‌شود که خلق خودرو‌های عجیب و غریب بسیاری را رقم زد. از تعداد بسیار زیاد کانسپت‌های طراحی شده تنها تعداد انگشت‌شماری از آنها به مرحله تولید رسیدند در حالی که تقریبا 90درصد آنها هرگز حتی از مرحله طرح روی کاغذ عبور نمی‌کنند.

مفهوم‌گرایی به سبک کرایسلر

در طی سال‌های متمادی، گروه کرایسلر یکی از برترین تیم‌های طراحی جهان را در آستین خود می‌پروراند. این تیم که از چند سال پیش در مدیریت کایل ایوانز (Kyle Evans) و مایک الن (Mark Allen) طراحان ارشد گروه کرایسلر/جیپ است بودجه‌ای منحصر به خود را دربر‌داشته و نحوه خرج کردن آن نیز به طور مستقیم برعهده گروه است. مارک الن در یکی از گفت‌و‌گو‌های خود در این باره گفت: «اگرچه ما در کمپانی بسیار بزرگی کار می‌کنیم اما دست ما در کمپانی کرایسلر برای طراحی و تولید نمونه‌های اولیه کاملا باز است. هیچ کس نمی‌پرسد که طرح مفهومی جدید ارائه شده قابل تولید و برای کمپانی سودآور است یا خیر. از همین رو ما هرآنچه که دوست داریم و می‌پسندیم را طراحی و اجرا می‌کنیم. طرح ارائه شده هیچ وقت از فیلتر‌های سختگیرانه بازاریابی، امور مالی، بازخورد‌های بازار و‌... عبور نمی‌کند. از این رو آنچه در نمونه اولیه تولید می‌شود دقیقا همان طرح تصویب شده تیم طراحی است. نتیجه کار نیز همواره مطلوب بوده است. چنین ذهنیت آزاد و منعطفی در هیچ یک از کمپانی‌های جهان یافت نمی‌شود.» وی در ادامه توضیحات خود در رابطه با طراحی‌های گذشته‌گرای این مفهومی‌های جدید گفت: «طراحی جیپ همواره از نوع گذشته‌گرا (Retrospective Designe) بوده و هست. هدف ما از ارائه طرح‌های جدید تنها نشانه رفتن آینده نیست. تولد هر جیپ جدید به معنای برداشتن گام در دل آینده و درک شناخت بهتر از طرح‌های گذشته است.»

تیم طراحی برتر کرایسلر با همکاری مایک منلی (Mike Manley)، مدیرعامل برند جیپ و پیترو گورلیر (Pietro Gorlier) مدیر عامل برند موپار (MOPAR تولید و تامین‌کننده قطعات و لوازم یدکی و پس از فروش گروه کرایسلر) هر سال به منظور کسب انتقادات، پیشنهادها و نظرات کلی طرفداران سرسخت جیپ در مراسم سالیانه جشن سیاحتی جیپ‌سواران در منطقه موآب ایالت یوتا (Moab, Utah) که به واسطه داشتن دشوارترین مسیر‌های آفرود در جهان به بهشت جیپ‌سواران مشهور است، اقدام به معرفی خودرو‌های شاسی‌بلند مفهومی و آپشن‌ها و تجهیزات جدید آفرود گروه موپار/کرایسلر می‌کند که خودرو‌هایی نظیر داج پاور ویگن، داج رم و انواع جیپ و آپشن‌هایی نظیر رنگ‌آمیزی‌های جدید،  شامل آنها می‌شود. پیتر گورلیر در رابطه با اعمال تغییرات جدید سالیانه محصولات جیپ/کرایسلر گفت: «موپار بیش از یک هزار قطعه و تجهیزات مختلف فقط برای ارتقای انواع مختلف مدل‌های جیپ دارد که هر روز نیز به تعداد آنها افزوده می‌شود. این تجهیزات جدید که شامل طرح‌بندی و رنگ‌های مختلف، محور‌های بهبود‌یافته، جعبه دنده‌های پیشرفته، کیت‌های اتصال پیشرانه‌های بزرگ بر خودرو‌های کوچک‌تر و... است، در این تورهای سیاحتی که در نوع خود بهترین هستند، رونمایی شده و برای بررسی و تست فنی در اختیار خبرنگاران و علاقه‌مندان قرار می‌گیرند.»

آنچه در ادامه می‌خوانید معرفی چند دستگاه از خودرو‌های مفهومی برند جیپ از زیرمجموعه کرایسلر است که بسیاری از آنها برای اولین بار در تور سیاحتی جیپ‌سواران منطقه موآب ایالت یوتا آمریکا در سال 2012 برای عموم معرفی شدند و در دنیای آفرود و میان علاقه‌مندان این برند غوغای بسیاری برپا کردند. اگرچه بسیاری از آنها شاید هرگز خط تولید انبوه را به خود نبینند اما از تکنولوژی‌های به کار رفته در آنها و تجربه حال از تولید و تست نمونه اولیه در مدل‌های تولید انبود بهره گرفته خواهد شد و یا در قالب کیت‌هایی تحت نام برند موپار به فروش خواهند رسید. نکته فنی بارز در طراحی این مدل‌های مفهومی استفاده گسترده از شاسی منعطف و مهندسی شده JK جیپ است که در تاریخ کمپانی در زمره بهترین شاسی‌ها قرار دارد. از جمله برترین طرح‌های مفهومی وحشت‌برانگیز جیپ می‌توان به هیولای V16‌ هاریکین (Hurricane) مدل 2005 اشاره کرد که دارای 2 پیشرانه‌350 V8 HEMI به حجم 5.7 لیتر هر یک به قدرت 335 اسب بخار و گشتاور 500 نیوتن‌متر، دو جعبه دنده 5 سرعته اتوماتیک، 4 دیفرانسیل، شتاب صفر تا 100 کیلومتر بر ساعت 4.9 ثانیه‌ای و یک مجموعه دنده خاص با نام T-Box بود که اختراع آن به نام خود جیپ به ثبت رسیده است.

1-جیپ FC قدرتمند (Mighty FC)

داستان تولید جیپ Mighty FC به سال 1956 میلادی و تولید خودرو توانمند جیپ با ساختار اتاق رو به جلو و بدون دماغه که مجموعه سیستم‌های کنترلی جلوتر از محور جلویی خودرو قرار داشت به Forward Control مشهور شد، بازمی‌گردد. این اتاق که به اختصار با کد FC شناخته می‌شد، مخصوص حمل بار و تجهیزات سنگین در مسیر‌های دشوار آفرود بود که در کد‌های مختلف برای مقاصد متنوع نظامی، آمبولانس، آتش‌نشانی، راهسازی و‌... تولید شد. Mighty FC مفهومی حاصل اعمال تغییرات بسیار اساسی روی شاسی منعطف جیپ رنگلر (Wrangler) است که با کد JK شناخته می‌شود. شاسی را تا جای ممکن بالا آوردند تا پیشرانه Pentastar V6 قدرتمند 305 اسب بخاری 360 نیوتن‌متری کرایسلر در قسمت زیرین اتاق جای گیرد. از این رو دماغه شاسی JK کاملا حذف شد و ساختار Forward Control پدیدار شد. به منظور افزایش هرچه بیشتر توان آفرود سواری این غول جدید، در هر دو محور خودرو از محورهای پورتال (Portal Axle) برند موپار مجهز به قفل دیفرانسیل بادی استفاده شد که بر تایر‌های عظیم با قطر 101 سانتی‌متر قرار گرفت تا ارتفاع کف خودرو تا سطح زمین (Ground Clearance) را تا حد اعجاب‌انگیزی افزایش دهد. کایل ایوانز در باره طراحی Mighty FC گفت: «طراحی این مفهومی خاص کاری بسیار چالش‌برانگیز و در عین حال بسیار سرگرم‌کننده بود. طراحی اتاق این خودرو کاملا نامتقارن است درحالی که واقعیت امر تقسیم دقیق وزن و هماهنگی کامل اجزای خودرو با یکدیگر است که سواری متعادل و بی‌نظیری را رقم می‌زند.»

جیپ J12

J12 به‌طور مستقیم غیبت درازمدت کمپانی جیپ در کلاس وانت‌ها را نشانه گرفت. کلاسی که جیپ با مدل‌های کایسر گلادیاتور (Gladiator) دهه 1960 میلادی که بعد‌ها در دهه 1970 توسط امریکن موتورز به سری  J تغییر نام یافت، پیشرو و سرآمد بود. سری J جیپ در ایران نیز با نام سیمرغ به تولید می‌رسید که حتی امروزه طرفداران بسیاری دارد. این بار نیز پای شاسی محبوب JK در میان است. در حقیقت J12 را می‌توان گونه وانت شده رنگلر تک‌کابین دانست. طراحی نمای خارجی این خودرو کاملا از خودرو کایسر گلادیاتور دهه 1960 برگرفته شده است. این الهام‌گیری جزء به جزء را می‌توان در جلوپنجره کوچک و سپر کرومی، چراغ‌های گرد، بچه گلگیر‌های برجسته، محور‌های پهن یادآور آپشن W/T جیپ و مخصوصا در تایر‌های سفارشی گل قدیم با قالپاق‌های کرومی کاملا کلاسیک دید که با وسواس و حساسیت بسیار زیاد اجرا شده است. مایک منلی (Mike Manley) مدیرعامل برند جیپ در رابطه با J12 مفهومی گفت: «زمانی که در جمع طرفداران و طراحان جیپ صحبت از چگونگی اوضاع نسل بعدی مدل محبوب و معروف رنگلر به میان می‌آید، تنها تمرکز ما بر دو گونه پیشرانه دیزلی و اتاق وانت متمرکز می‌شود که در مورد گونه وانت آن با حساسیت و وسواس بسیار زیاد پیش می‌رویم. دلیل این امر نیز در غیبت طولانی مدل برند جیپ در کلاس وانت بار‌ها است. این امر وسواس کمپانی مادر یعنی کرایسلر را برمی‌انگیزد چراکه کرایسلر پس از خریداری امریکن موتورز و در پس وانت جیپ کامنچی (MJ Comanche) که برپایه اتاق چروکی XJ بنا شده بود تا به امروز هیچ وانت دیگری تولید نکرده است.»

جیپ نوکایزر 715 (NuKizer 715)

تولد نوکایزر 715 به معنای بازگشت وانت افسانه‌ای و قدرتمند کایسر جیپ M715 مدل 1967 بود که در جنگ سنگین ویتنام خوش درخشید. حتی نام نوکایزر نیز ترکیبی از کلمه نیو (New به معنای جدید) و نام کمپانی کایسر (Kaiser) به معنای کایسر جدید (NewKaiser-NuKizer) است.  برای نوکایزر 715 اما دیگر خبری از شاسی معمولی JK نیست بلکه طراحان و مهندسان جیپ/کرایسلر سراغ شاسی ارتقا‌ یافته و پیچیده‌تر JK رفتند که برای مقاصد نظامی طراحی و ساخته شده و با کد J8 شناخته می‌شود.  نمای خارجی نوکایزر 715 نیز وجوه اشتراک بسیاری با J12 دارد که دلیل آن الهام‌گیری طرح J12 از کایسر گلادیاتور دهه 1960 میلادی است که خود گونه شهری شده کایسر M715 بود. اتاق زیبای نوکایزر 715 در بسیاری از قسمت‌ها از فیبرکربن بسیار محکم و سبک ساخته شده و همچنین سقف برزنتی آن نیز قابل برداشتن است.  پیشرانه آن اما یک گونه خطی 4 سیلندر توربو دیزلی به حجم 2.8 لیتر و گشتاور بسیار زیاد با صدای جذاب و منحصر به فرد ساخت کمپانی ایتالیایی VM Motori (از زیرمجموعه‌های گروه کرایسلر/فیات) است که یک جعبه دنده چهارسرعته اتوماتیک در پس آن قرار دارد. کایل ایوانز در رونمایی مفهومی‌های جیپ در تور گردشگری جیپ‌سواران گفت: «طراحی نوکایزر 715 بسیار خاص و متمایز است. همه کسانی که‌ در بهشت جیپ‌سواران بودند دوست داشتند با آن رانندگی کنند و با آن عکس بیندازند.»

جیپ رنگلر آپاچی 

طراحی اتاق جیپ رنگلر در حقیقت از اتاق جیپ‌های سری CJ دهه 1950 میلادی ساخته کمپانی ویلیز برگرفته شده و نام آن با به پایان رسیدن تولید مدل CJ7 در سال 1986 در پی خرید امریکن موتورز از سوی کرایسلر و همچنین ورود نسل جدید این اتاق از سوی کمپانی مالک به رنگلر تغییر یافت. 

سایز اتاق رنگلر درست برخلاف جنس‌های به اصطلاح بنجل، رفته رفته بزرگ و بزرگ‌تر شد تا جایی که امروزه رنگلر در ردیف شاسی‌بلند‌های سایز بزرگ امروزی قرار می‌گیرد. 

بزرگ‌ترین پیشرانه به کار رفته در تاریخ رنگلر گونه AMC 360 V8 به حجم 5.9 لیتر است که در زمان تملک کمپانی امریکن موتورز بر اتاق CJ7 نصب شده بود. اما کیت جدید موپار برای اتاق 5 در رنگلر جدید رکورد بزرگ‌ترین پیشرانه این اتاق را می‌شکند! این کیت شامل اعمال تغییرات اساسی در محفظه پیشرانه و مسیر انتقال نیروی اتاق این خودرو است که باعث می‌شود پیشرانه پیل پیکر نسل آخر همی به حجم 6.4 لیتر (V8 392 HEMI) با 370 اسب بخار و 640نیوتن‌متر گشتاور در محفظه تنگ پیشرانه جا گیرد. جالب است بدانید جیپ رنگلر اولین خودرو جهان است که بیشترین تعداد کیت‌های تغییرات و ارتقا منحصرا برای آن طراحی و تولید شده است. 

سایر تغییرات این کیت نصب جعبه دنده‌های جدید 5سرعته اتوماتیک و 6سرعته دستی که از سال 2012 به بازار آمدند را ممکن می‌سازد. سایر تغییرات اعمال شده شامل رینگ‌ها و تایر‌های بزرگ‌تر، تودوزی چرم و رنگ‌آمیزی جدید مشکی/آبی و کیت کامل سیستم تعلیق فنر لول است که یک سرو‌گردن به ابعاد این غول بیابانی می‌افزاید.