رشد شديد عرضه گاز در امريكا قيمت را به كمترين ميزان از سال 2009 رساند
نياز 51 ميليارد دلاري صنعت گاز ايران
براساس گزارش چشم‌انداز انرژي 2014 آژانس بين‌المللي انرژي، تقاضاي جهاني گاز طبيعي در تمام سناريوها افزايش خواهد يافت. براساس اين گزارش سهم گاز از تركيب انرژي مصرفي جهان از 21درصد در سال 2012 به 24درصد در سال 2040 خواهد رسيد. ايران با در دست داشتن حدود 34 تريليون متر مكعب بزرگ‌ترين ذخاير گاز جهان را در اختيار دارد اما بيست‌ودومين صادركننده گاز در جهان است.
خبر اقتصادی - درحالي كه در سال‌هاي گذشته به‌واسطه مشكلات اقتصادي در كشور و مساله تحريم‌ها سرمايه‌گذاري روي توسعه ميادين گازي به‌شدت كاهش يافته است، تازه‌ترين گزارش اداره اطلاعات انرژي امريكا از كاهش قيمت گاز در بازار هنري هاب به‌واسطه افزايش عرضه حكايت مي‌كند.
بهاي گاز طبيعي به‌دنبال افزايش قيمت كوتاه‌مدت در ماه نوامبر اكنون به پايين‌ترين ميزان خود از ماه سپتامبر سال 2012 رسيده كه اين نشان‌دهنده افزايش توليدات داخلي و افزايش اختراعات همچنين موجودي است. كاهش هزينه‌هاي حفاري تا 50 درصد، افزايش استحصال مخازن متعارف به بيش از 70درصد، كاهش 20درصدي هزينه عمليات در ميادين هوشمند، كاهش هزينه لرزه‌نگاري سه بعدي به يك سوم از مهم‌ترين عوامل اقتصادي شدن توليد در نتيجه افزايش عرضه تلقي مي‌شود.
تاكنون به‌واسطه پايين بودن چگالي گاز طبيعي در مقايسه با ديگر سوخت‌هاي فسيلي
حمل و نقل آن هزينه‌بر بوده و در نتيجه در بازار گاز برخلاف بازار نفت صادرات به مناطق دور از مقصد چندان رواج نداشته و تنها حدود 20درصد از حجم گاز مصرفي در جهان بين مناطق توليدي و مصرفي مورد مبادله قرار مي‌گرفته كه گزارش‌ها نشان مي‌دهد در سال‌هاي آينده اندكي افزايش يافته و به 21درصد خواهد رسيد.
آژانس بين‌المللي انرژي در تازه‌ترين گزارش خود قيمت گاز را براي سال‌هاي 2015 و 2016 زير 4دلار پيش‌بيني كرده است، وضعيتي كه مي‌تواند معادلات تجارت جهاني گاز را تحت تاثير خود قرار دهد، بازاري كه ايران با وجود داشتن بزرگ‌ترين ذخاير در آن بيست و دومين صادركننده است.
به گزارش «تعادل» اداره اطلاعات انرژي امريكا درباره وضعيت فعلي قيمت گاز در بازار هنري هاب مي‌نويسد: «سرماي پايدار زمستان سال 2013 و 2014 و ركورد افت سرمايه‌گذاري در فهرست كالاها باعث شد بهاي هنري هاب به اوج خود در پنج سال گذشته برسد و به متوسط پيك ماهانه 6.00 دلار در ازاي هر ميليون واحد گرمايشي بريتانيايي (MMBtu) در ماه فوريه سال 2014 برسد. با ورود به فصل تابستان ميزان موجودي يك كاهش 11ساله را تجربه مي‌كرد و تقريبا يك تريليون فوت مكعب (Tcf) كمتر از سطح متوسط پنج ساله خود (13-2009) بود. قيمت‌ها در فصل بهار و ابتداي فصل تابستان سال 2014 بالا باقي ماندند اما با افزايش توليدات داخلي و ثبت ركورد جديد در زمينه سرمايه گذاري در اين بخش و افزايش شديد موجودي افت شديدي پيدا كردند.»
اين گزارش ادامه مي‌دهد: «هواي فصل زمستان سال 2014 و 2015 با سرمايي بي‌سابقه و سردتر از متوسط هميشگي در ماه نوامبر آغاز شد. قيمت‌ها در مورد شاخص ملي هنري هاب به محدود 4دلار در ازاي هر ميليون بي‌تي‌يو رسيدند كه اين افزايش، نگراني‌هايي را در زمينه عرضه نشان مي‌دهد و در نتيجه بايد در انتظار يك زمستان بسيار سرد ديگر باشيم. براي هفته‌اي كه با 21نوامبر در سال 2014 به پايان رسيد، ميزان موجودي 162ميليارد
فوت‌مكعب (Bcf) كاهش داشت كه بزرگ‌ترين ركورد هفتگي برداشت آن را در ماه نوامبر ثبت كرد. پس از آن برداشت كمتر از حد متوسط براي بيشتر اين زمستان باعث شد سطح سهام بالاتر از سطح خود در سال گذشته قرار گيرد و به متوسط سطح پنج ساله خود نزديك شود.»
در هفته‌هاي اخير قيمت‌ها به كمترين ميزان خود براي بيش از دو سال گذشته رسيد؛ در 23دسامبر سال 2014 يك روز پس از آنكه قيمت‌هاي هنري هاب به 2.97دلار در ازاي هر ميليون بي‌تي يو كاهش پيدا كرد، روزي بود كه براي نخستين‌باري كه قيمت ها به زير 3دلار در ازاي هر ميليون بي‌تي يو طي دو سال گذشته رسيد. از پايان ماه دسامبر هم قيمت هاي فعلي و هم قيمت‌هاي آتي هنري هاب حوالي 3دلار بودند و به‌دنبال آن در 26 ژانويه بيشتر به 2.92 و 2.88 دلار در ازاي هر ميليون بي‌تي يو نزديك بودند. براساس آمار و اطلاعات دست اول، توليد گاز طبيعي در ابتداي زمستان افزايش يافت و به اين ترتيب توليد پس از سرماي ماه نوامبر و ابتداي ماه ژانويه به سرعت تقريبا به ميزان قبلي خود بازگشت.
براساس آمار موسسه آب و هوايي اقيانوسيه (NOAA) پيش‌بيني‌ها هواي نزديك به نرمال را براي بقيه زمستان نشان مي‌دهد. چشم‌انداز كوتاه‌مدت انرژي (STEO) براي ماه ژانويه برآورد مي‌كند سطح موجودي براي بقيه فصل زمستان به متوسط پنج ساله‌اش نزديك خواهد شد و براي ورود به فصل تابستان ميزان موجودي
1.665 بي‌سي اف خواهد بود. افزايش ميزان موجودي از يك طرف و پيش‌بيني افزايش مستمر عرضه از طرف ديگر به برآورد كاهش نسبي قيمت براي سرتاسر سال كمك كرد. از سوي ديگر آژانس بين‌المللي انرژي نيز پيش بيني كرده قيمت‌هاي ماهانه براي بيشتر سال 2015 همچنين سال 2016 به‌طور متوسط زير 4دلار در ازاي هر ميليون بي‌تي يو باقي خواهد ماند.
ما كجا ايستاده‌ايم؟
طبق آمار و گزارش‌ها، كل مخازن گاز شناخته شده كشور در ابتداي سال 1389 معادل 97مخزن بوده كه از اين ميزان
27 مخزن توليدي و 70 مخزن توسعه نيافته بوده است. در نتيجه حجم قابل توجهي از مخازن گاز كشور تاكنون توسعه نيافته‌اند كه مهم‌ترين دليل آن مواجه بودن صنعت نفت و گاز در كشور با تنگناهاي مالي، پيمانكاري و... بوده است. اما مساله فقط به عدم سرمايه‌گذاري خلاصه نمي‌شود، يكي از مهم‌ترين مشكلاتي كه ايران در زمينه ذخاير گاز با آن مواجه است عدم جمع‌آوري گازهاي همراه سوزانده شده است. در سال 1389 حدود 38 ميليون متر مكعب در روز گاز همراه با نفت خام سوزانده شده كه سرمايه مورد نياز براي به حداقل رساندن آنها و طرح‌هاي جمع‌آوري و تزريق مجدد
670 ميليون دلار برآورد شده است.
اكبر تركان در پيشنهادهاي خود براي توسعه صنعت گاز كشور از لزوم توجه به تكميل فازهاي توسعه‌يي ميدان‌هاي گازي توسعه يافته در ايران صحبت مي‌كند. در اين گزارش آمده است طي برنامه‌هاي پنجم توسعه مي‌توان حدود 50 ميليون متر مكعب در روز به توليد گاز طبيعي كشور افزود. كل هزينه‌هاي توسعه ميادين توسعه يافته طي برنامه پنج سال توسعه 2.3ميليارد دلار برآورد شده است.
روند توليد گاز غني در كشور از
620 ميليون متر مكعب در سال 1389 به حدود 1060ميليون متر مكعب در انتهاي سال جاري خواهد رسيد. بيشترين افزايش توليد گاز در كشور تاكنون مربوط به سال‌هاي 92 تا 93 بوده كه از 778 ميليون متر مكعب در سال 92 به 918ميليون متر مكعب در سال 93 رسيده كه با وجود پيشرفت نسبت به سال‌هاي گذشته هنوز فاصله زيادي با برنامه‌هاي توسعه در كشور دارد. ميادين مشترك گازي ايران با كشور قطر يكي از مهم‌ترين اولويت‌هاي كشور در زمينه توسعه ميدان‌هاي گازي است. برآوردهاي اكبر تركان، مشاور رييس‌جمهوري كه به تازگي منتشر شده، نشان مي‌دهد اكنون 41ميليارد دلار سرمايه براي توسعه ميادين مشترك گازي احتياج است. اكنون و در وضعيتي كه با افزايش عرضه گاز در امريكا به‌عنوان يكي از قطب‌هاي توليد ممكن است آينده بازار گاز نيز دستخوش تحولات شود بيش از هر زماني توجه و تخصيص بودجه به سرمايه‌گذاري‌ها در صنعت گاز اهميت پيدا مي‌كند. يكي از مهم‌ترين تغييرات ديگر كه پيش روي بازار جهاني گاز قرار خواهد گرفت مساله جايگزين شدن خطوط لوله انتقال گاز در آينده با تجارت گاز به‌صورت ال ان جي است به‌طوري كه تا سال 2040 تقريبا نيمي از تجارت جهاني گاز به‌صورت ال ان جي انجام خواهد شد.
در اين زمينه با توجه به فراخوان شركت ملي گاز ايران كه از سرمايه‌گذاران براي واحد‌هاي ميني ال ان جي دعوت كرده است، ارزان شدن قيمت گاز در امريكا كه يكي از مهم‌ترين توليد‌كنندگان ال ان جي در جهان است مي‌تواند نگراني‌هايي را ايجاد كند.
در مجموع برآوردها از اين حكايت مي‌كند كه صنعت گاز در ايران براي توسعه به حداقل 51.7 ميليارد دلار سرمايه احتياج دارد، اكنون و در وضعيتي كه در كشور بسياري نگران و دلواپس پياده‌روي‌هاي وزارت امورخارجه هستند شايد بهتر باشد اندكي توجه جدي‌تر به وضعيت اقتصادي كشور و از همه مهم‌تر ذخاير و منابعي كه به‌صورت موهبت در اختيار ما قرار گرفته است شود چراكه به‌طور قطع به يقين مهم‌ترين فاكتور كشورهاي مقتدر در دنيا اقتصادي قدرتمند است.
