نخستین خودروها با ادوات کنترلی، گاز، ترمز و کلاچِ مشابه به خودروهای امروزی، از اوایل دهه 20 میلادی به بازار عرضه شدند. ترتیب پدالهای فوق الذکر از راست به چپ، چیزی بود که در تمام خودروهای تولیدی دنیا باب شد و کماکان نیز مورد استفاده قرار میگیرد.

خبر اقتصادی - اما خودروسازان این روزها با دخالت سیستمهای هوش مصنوعی، سعی در حذف همین 3پدال و جایگزینی کامپیوتر به جای راننده را دارند! آیندهای بی روح در دنیای خودروسازی که در حال حاضر دغدغه بسیار مهم کمپانیهای بزرگی همچون گوگل محسوب میشود.
به گزارش عصر خودرو، اگرچه که هنوز راه زیادی تا ترویج خودروهای بدون سرنشین در پیش داریم اما سیستمهایی برای سهولت کنترل و کمک به راننده در مسیرهای طولانی و خستهکننده اختراع شدهاند. از ماساژورهای خودروهای لوکس گرفته تا اندازه گیر ضربان و نبض راننده و البته یکی از قدیمیترین و مهمترین آنها، سیستم کروز کنترل. تصور کنید جاده ای طولانی با حداکثر سرعت مجاز 110کیلومتر بر ساعت پیش رو داشته باشید. نگه داشتن پنجه پا روی پدال گاز، علاوه بر کم و زیاد شدن دور موتور با هر میلیمتر تغییر وضعیت مچ پا و در نتیجه افزایش مصرف بنزین به خاطر نوسان سرعت، موجب خسته شدن پای راننده در مسیرهای طولانی خواهد شد؛ معضلی که به لطف سامانه «کروز کنترل-CC» و یا ثابت کننده سرعت به کلی فراموش خواهد شد. «این ماشین رادار داره!»؛ جمله ای کلیشه ای که این روزها بر سر زبان بسیاری از بازاریها و نمایشگاهداران افتاده و به عنوان آپشنی بسیار کاربردی در خودروهای لوکس معرفی میشود؛ ابزاری جهت تکمیل سیستم کروز کنترل که در ادامه بحث به بررسی آن خواهیم پرداخت.
کروز کنترلهای الکترونیکی
با پیشرفت علم کامپیوتر و دخالت آن به صنعت خودرو، در اواخر دهه 60میلادی، نخستین ایدهها برای خلق کروز کنترل خودکار کاملا الکترونیکی و وابسته به سنسور دریچه گاز در خودروهای انژکتوری شکل گرفتند. بدین ترتیب نخستین کروز کنترلهای مدرن، مشابه با خودروهای امروزی توسط یکی از مهندسین پلیموث و به کمک گروه موتورلا شکل گرفتند. بدین ترتیب این روزها، سامانه کروز کنترل توسط چند دکمه روی غربیلک فرمان هدایت میشود. در وهله اول کاربر با روشن کردن سیستم، کروز را فعال میکند تا به سرعت مورد نظر برسد. سپس با فشردن دکمه Set، سرعت مورد نیاز را انتخاب و در صورت تمایل، با استفاده از 2 دکمه افزایش و کاهش، قادر به تغییر سرعت در مقیاس بسیار کوچک خواهد بود. این سامانه در خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک با لمس کردن پدال ترمز و در خودروهای دندهای، پدال ترمز یا کلاچ از مدار خارج شده و البته تا تنظیم دوباره سرعت و فشردن دکمه Set، در حالت آماده قرار خواهد گرفت.
کروز کنترلهای هوشمند
حال جادهای با ترافیک نهچندان روان و نوسان سرعت را در نظر بگیرید. در صورت استفاده از کروز کنترل، راننده مجبور به خاموش و روشن کردن پی در پی سیستم، برای تطبیق با سرعت دیگر خودروها خواهد بود که در این شرایط، مصرف سوخت نه تنها کاهش، بلکه افزایش پیدا میکند و البته راننده نیز خستهتر خواهد شد. از این رو، سامانهای تحت عنوان کروز کنترلهای هوشمند، یا SCC برای تطبیق سرعت خودرو با ترافیک پیش رو عرضه شده است. این سامانه که به طور علمی و جامعتر تحت عنوان ACC یا Autononomous Cruise Control System شناخته میشوند؛ توسط یک رادار که در جلوی خودرو و محل برقراری ارتباط با بامپر خودروی جلویی تعبیه شده است، کنترل میشود. به این صورت که راننده سرعت خودرو را با اتومبیل جلویی خود تنظیم کرده و کروز کنترل با در اختیار گرفتن سنسور دریچه گاز برای افزایش سرعت، TCU (مرکز کنترل جعبه دنده) و حتی سیستم ترمز، سرعت را با خودروی جلویی تطبیق میدهد. البته این سیستم طوری طراحی شده که فاصله خودرو مجهز به ACC از خودرو جلویی، نسبت به سرعت سنجیده و تنظیم شود. این رادار و فرستنده امواج جهت تنظیم فاصله و سرعت، اغلب در بخش وسطی خودروها قرار میگیرد. برای مثال، در محصولات جیپ بخش میانی سپر جلویی دربرگیرنده این ابزار، در محصولات مرسدس پشت جلو پنجره و بالا یا پایین لوگوی ستارهای بنز قرار گرفته است؛ اما باواریاییها در بامو، از این رادار در گوشهای از جلو پنجره استفاده کردهاند.
کروز کنترل هوشمند و انواع آن
رادار تعبیهشده برای کروز کنترلهای هوشمند از نوع بررسی مسیر مستقیم و با فرکانس 77 گیگاهرتز بوده که با ارسال امواجی تا 150 متر جلوتر و در نظرگیری سرعت برگشت، سرعت خودرو جلویی را اندازه میگیرند. اگر سیستم مورد استفاده روی خودرو شما از نوع Full Speed Range و یا در بر گیرنده طیف کامل سرعت خودرویتان باشد، کروز کنترل قادر به دستیابی به سرعت سکون و افزایش سرعت درست مطابق با سرعت خودرو جلویی شما خواهد بود. اما در انواع Partitial Crusie Control، این سیستم در سرعت حداقل در نظر گرفته شده توسط کمپانی سازنده عمل میکند و اگر خودرو روبه رو، آهستهتر از این حد مینیمم حرکت کند، خودرو با هشداری به راننده، کروز کنترل را غیر فعال و ادامه مسیر را بر عهده شوفر واگذار میکند. البته در هر دو نوع این سامانهها، شما قادر به تعریف حداکثر سرعتی برای جلوگیری از قانونشکنی خواهید بود؛ اما بهنظر میرسد که اعمال این تنظیم در خودروهای مجهز به کروز کنترل نوع دوم راحتتر باشد.
کروز کنترلهای چند سنسوری
در یک اتوبان با ترافیک روان و سرعت کروزشده روی خودرو جلویی در حال حرکت هستید که خودرو جلویی با روشن کردن چراغ راهنمای یک سمت، اقدام به خروج از بزرگراه میکند. در حالت عادی و رفتار طبیعی یک سیستم ACC، سامانه ترمز تحت کنترل قرار گرفته و سرعت با الگوی خودرو جلویی کاهش پیدا میکند. اما در کروز کنترلهای وابسته به GPS، در صورت قرار گرفتن خودرو در لاین انتهایی اتوبان، سیستم ناوبری، خروجی بزرگراه را شناسایی میکند و تغییر چندان محسوسی در سرعت خودرو رخ نمیدهد. سپس سیگنال فلاشر خودرو روبهرویی که حال برای ورود به خروجی، به پشت خودروی شما رسیده، از طریق دوربینهای دید عقب (یا در خودروهای آفرود و هوشمندتر، دوربینهای جانبی) شناسایی شده و رادار کروز کنترل، خودرو جلوتر را برای تطبیق سرعت در نظر میگیرد که در صورت عدم شناسایی موردی در پیش رو، هشدار غیر فعال شدن ACC به راننده ابلاغ میشود.
یک سیستم کمکی!
بسیاری از سیستمهای کروز کنترل خودکار و هوشمند مجهز به سامانه پیشگیری از تصادف، در صورت احساس خطر از جانب خودرو جلویی و کاهش سرعت ناگهانی، به صورت خودکار یا با هشدار به راننده، ترمز را با نهایت قدرت درگیر خواهد کرد. همچنین در برخی خودروهای مجهز به قدرت کمکی الکترونیکی برای غربیلک فرمان، کروز کنترل هوشمند قادر به کنترل فرمان در پیچهای ملایم خواهد بود.