مقصر عقب‌ماندگي پتروشيمي بي‌تدبيري بود، نه تحريم

خبر اقتصادی - مشكلاتي كه همواره «تحريم‌ها» مهم‌ترين دليل آن خوانده مي‌شدند؛ حالا اما بيژن زنگنه وزير نفت موضعي جديد درباره علل شكل‌گيري اين مشكلات مطرح مي‌كند. زنگنه در پاسخ به عباس شعري‌مقدم مديرعامل شركت ملي صنايع پتروشيمي كه در افتتاحيه پنجاهمين سالگرد تاسيس شركت ملي پتروشيمي «تحريم‌ها» را مشكل صنعت پتروشيمي در سال‌هاي اخير خواند، مي‌گويد: «من برخلاف آقاي شعري‌مقدم كه تحريم‌ها را دليل توسعه نيافتن صنعت پتروشيمي مي‌دانند معتقدم بي‌تدبيري باعث عدم‌توسعه صنعت پتروشيمي شد نه تحريم‌ها.»

وزير نفت علت عدم سرمايه‌گذاري دولت گذشته در صنعت پتروشيمي را بي‌تدبيري و نه تحريم دانست و گفت: سال آينده پتروشيمي‌ها مشكل تامين خوراك گاز نخواهند داشت. او اظهار داشت: «از سال76 كه وارد وزارت نفت شدم يك بار مطلبي را گفتم و گوش كردند اما الان 10بار است كه اين مطلب را مي‌گويم اما كسي گوش نمي‌كند؛ گفتم گزارش‌ كار را براساس تن و وزن ندهيد، گزارش ارزشي بدهيد چراكه ارزش كود اوره با ارزش پلي‌پروپيلن يكي نيست.» او در ادامه درباره توليد كود اوره گفت: «ما به اين همه كود اوره نياز نداريم و نمي‌دانم چرا تا اين حد به مجتمع‌هاي توليد كود اوره مجوز داده‌اند چراكه سود چنداني هم ندارد اما توليد محصولاتي مانند پروپيلن و پايين‌دست آن مورد قبول و اقتصادي است.» اين اظهارنظر زنگنه درحالي صورت مي‌گيرد كه بيشترين توليد كود اوره در كشور نه در بخش خصوصي بلكه در پالايشگاه‌هاي خصولتي صورت مي‌گيرد. البته صادرات كود اوره سود خوبي براي توليد‌كنندگان اين محصول به همراه دارد و از اين سخن زنگنه اين طور استنباط مي‌شود كه او با توليد محصولاتي كه در داخل مصرف بيشتري دارند موافق‌تر است.

وي اضافه كرد: ضمن تقدير و ارج نهادن به زحمات همه بايد بگويم صنعت پتروشيمي ايران اگر 50سال پيش تاسيس شد اما دو جهش بزرگ آن در دوران سازندگي و ديگري كه بزرگ‌تر بود از

سال76 به بعد در دوره اصلاحات اتفاق افتاد.

  توسعه پتروشيمي حاصل زحمت نعمت‌زاده

به‌گزارش فارس وزير نفت با بيان اينكه در سال76 ارزش محصولات پتروشيمي يك‌ميليارد دلار بود، گفت: اگر امسال توليد محصولات پتروشيمي ايران 20‌ميليارد دلار است كار بزرگ و فتح‌الفتوح جمهوري اسلامي از سال76 به بعد و با زحمات مهندس نعمت‌زاده(كه او نيز در اين جمع حضور داشت) اتفاق افتاد و هشت سال ما قابل مقايسه با قبل و بعد از آن نبود. وي تاكيد كرد: در واقع توليد ارزش پتروشيمي ايران بعد از انقلاب اتفاق افتاد كه دوران سازندگي شروع آن بود و در دوره اصلاحات اوج گرفت. زنگنه در ادامه تصريح كرد: من خلاف آقاي شعري‌مقدم كه تحريم‌ها را دليل توسعه نيافتن صنعت پتروشيمي مي‌دانند معتقدم بي‌تدبيري باعث عدم‌توسعه صنعت پتروشيمي شد نه تحريم‌ها.

  يك دلار در پتروشيمي سرمايه‌گذاري نشد

وزير نفت در ادامه انتقاد از سياست‌هاي دولت‌هاي قبلي در قبال صنعت پتروشيمي بيان كرد: چرا از درآمدهاي هنگفت چند صدميليارد دلاري نفت در هشت سال گذشته حتي يك دلار در صنعت پتروشيمي سرمايه‌گذاري نشد و اگر امكان فاينانس خارجي وجود نداشت چرا از اين همه درآمد 10‌ميليارد دلار به پتروشيمي‌ها ندادند. وزير نفت تاكيد كرد: تحريم‌ها دليل اين مساله نبود، دليل اين مساله اين بود كه عزم و فرمانده وجود نداشت و در عين حال عقلاي پتروشيمي هم منزوي شدند و كاري از آنها برنمي‌آمد.

درحالي كه زمستان امسال چند فاز پارس‌جنوبي وارد مدار شده و به توليد گاز كشور افزوده شد، بيژن زنگنه با اشاره به ورود واحدهاي توليد اتان و گاز مايع پارس‌جنوبي به مدار توليد گفت: در سال آينده مشكل تامين خوراك به‌خصوص گاز طبيعي براي صنايع پتروشيمي نخواهيم داشت. زنگنه افزود: طرح‌هاي متعدد ديگري براي تامين خوراك پتروشيمي طراحي شد يا در دست طراحي است. وي با اشاره به نياز صنعت پتروشيمي به تامين فاينانس خارجي گفت: برآوردهاي شركت ملي پتروشيمي آن است كه ما مي‌توانيم ارزش كل توليدات پتروشيمي را به بيش از 70‌ميليارد دلار برسانيم.  وزير نفت باتاكيد بر اينكه در شرايط فعلي نقش و جايگاه شركت ملي پتروشيمي با 15سال گذشته كاملا متفاوت است، گفت: جايگاه شركت ملي پتروشيمي حمايت از فناوري و پژوهش با هدف تجاري‌سازي دانش فني به‌خصوص در فناوري‌هاي پرتكرار، ايجاد امكان رقابت براي بخش خصوصي صنعت پتروشيمي، مشاركت فعال در ساماندهي بازار سرمايه با هدف به‌كارگيري سرمايه‌هاي كوچك در اين صنعت داراي مزيت و ايجاد تاسيسات زيربنايي در مواردي خاص است.

  موافق مشاركت براي سودآور شدن نيستم

زنگنه تاكيد كرد: موافق مشاركت شركت ملي پتروشيمي با بخش خصوصي براي سودآور شدن طرح‌هاي آنها نيستم اما شركت ملي پتروشيمي در مواردي كه نياز آن واقعا حس شود مي‌تواند تاسيسات زيربنايي را براي بخش خصوصي فراهم كند. اين درحالي است كه مهر سال گذشته عباس شعري‌مقدم معاون وزير نفت در اين زمينه اظهار كرده بود: «از تمام سرمايه‌گذاران ايراني و خارجي براي حضور در صنعت پتروشيمي ايران دعوت مي‌كنيم و آماده هرگونه حمايتي از آنها هستيم. سرمايه‌گذاري در صنعت پتروشيمي يك سرمايه‌گذاري مطمئن و سودآور است و مي‌تواند منافع ارزشمندي براي سرمايه‌گذاران به همراه داشته باشد.» اما آن‌طور كه از سخنان وزير نفت به نظر مي‌رسد زنگنه در اين زمينه با پيشنهاد عباس شعري‌مقدم موافق نيست.

وزير نفت در ادامه اظهار داشت: «بازارهاي خوبي در كشورهاي همسايه ما وجود دارد اما اين كشورها اغلب صنايع پتروشيمي ندارند و بايد تلاش كنيم از صادركننده مواد اوليه به صادركننده محصولات نهايي و تكميل‌كننده زنجيره ارزش تبديل شويم.»

  آخرين اخبار از سيراف

وزير نفت درباره فراخوان اين وزارتخانه از سرمايه‌گذاران براي 8 واحد پالايشگاهي در سيراف نيز گفت: «در خرداد ماه براي 8 واحد پالايشي در سيراف فراخوان داديم و برآورد ما اين بود كه هر واحد 300ميليون دلار سرمايه‌گذاري نياز دارد.»

او در ادامه گفت: «با وجود اينكه ما تعهد نداديم از صندوق توسعه ملي براي آنها وام جور كنيم اما 35مجموعه از شركت‌هاي ايراني تاييد صلاحيت شدند كه مي‌توانستند اين پول را فراهم كنند اگرچه بعضي از آنها گفتند مي‌خواهند از صندوق توسعه ملي وام بگيرند اما ما هيچ تضميني در اين مورد به آنها نداديم.» وزير نفت تصريح كرد: «اين ظرفيت وجود دارد و اگر مردم احساس كنند اقتصاد يك طرح خوب است در آن سرمايه‌گذاري مي‌كنند.» وي اضافه كرد: «ما براساس امتيازبندي 8 مجموعه را انتخاب كرديم و آنها نزديك به 11ميليارد دلار سرمايه‌گذاري را تعهد كردند.»

وي با اشاره به استفاده 87 درصد مردم از گاز طبيعي به‌عنوان سوخت گفت: «مصرف گاز مردم در ماه‌هاي مختلف متفاوت است و ما از اين تفاوت مصرف مي‌توانيم در تامين خوراك واحدهاي پتروشيمي جديد بهره ببريم.»

  بدهي‌ روي دست شركت ملي پتروشيمي

مديرعامل شركت ملي صنايع پتروشيمي نيز در اين همايش با اشاره به كاستي‌هاي پيش‌رو در صنعت پتروشيمي گفت: بدهي‌ شركت‌هاي واگذار شده پتروشيمي از بابت وام‌هاي ارزي برعهده شركت ملي صنايع پتروشيمي است كه بايد آنها را به شركت‌ها و فاينانسورها پرداخت كنيم.

وي با اشاره به اينكه درحال حاضر 60 ميليون تن ظرفيت نصب شده پتروشيمي داريم، گفت: «اين مقدار ظرفيت كلا به بخش خصوصي واگذار شده بدون اينكه منبع درآمد قابل‌توجهي براي شركت ملي صنايع پتروشيمي باقي بماند ولي بدهي‌هاي آنها از بابت وام‌هاي ارزي برعهده شركت ملي صنايع پتروشيمي است كه بايد آنها را به شركت‌ها و فاينانسورها پرداخت كنيم.»

مديرعامل شركت ملي پتروشيمي با اشاره به اينكه اخيرا تصويب شده كه شركت‌هاي توسعه‌يي ازجمله شركت ملي صنايع پتروشيمي مي‌توانند در چارچوب اساسنامه خود فعاليت كنند، تصريح كرد: «اولا مكلف به رعايت سياست‌هاي كلي اصل 44 قانون اساسي هستيم دوما قوانين و اختيارات وزارت نفت را بايد اجرايي كنيم.»

  مساله معارضان زمين در خط لوله اتيلن غرب

شعري‌مقدم با اشاره به اينكه از 60 ميليون تن ظرفيت ايجاد شده فعلي عمدتا به‌دليل كمبود خوراك بيش از 40 ميليون تن محصول بيشتر توليد نمي‌شود، گفت: «اميد است با تلاش‌ شركت ملي نفت ايران اين مشكل تا اوايل سال آينده برطرف شود.» وي با اشاره به اينكه خط لوله اتيلن غرب تا مياندوآب در شرف اتمام است، خاطرنشان كرد: «اگر مشكل معارضين زمين‌ها حل شود، اين خط لوله تا پايان سال جاري آماده بهره‌برداري قرار خواهد گرفت.» اين درحالي است كه پيش از اين نيز مساله معارضان زمين براي پيشرفت اين خط لوله مشكل ايجاد كرده بود. در آن زمان عبدالحسن بيات، مديرعامل وقت شركت ملي صنايع پتروشيمي در اين باره اظهار كرده بود: «پيمانكار پتروشيمي ايلام اعلام كرده به‌علت وجود معارض در زمين، پيشرفت پروژه با مشكل روبه‌رو است و اميدواريم با رفع هرچه زودتر مشكل معارضان ساخت اين مجتمع پتروشيمي شتاب گيرد.» شعري‌مقدم با اشاره به وضعيت اجراي خط لوله اتيلن دنا و مركز گفت: «خط لوله به‌دليل نبود منابع مالي هنوز تعيين‌تكليف نشده و مشخص نيست شرايطش در آينده چگونه خواهد شد.» مديرعامل شركت صنايع ملي پتروشيمي با اشاره به 67 طرح نيمه‌تمام از برنامه‌هاي چهارم و پنجم گفت: «از اين تعداد 15طرح بالاي 60 درصد پيشرفت و 3 طرح با مجموع 1.4ميليون تن تا پايان سال به بهره‌برداري مي‌رسد و 11طرح ديگر آن با مجموعه ظرفيت 7ميليون تن در سال آينده به بهره‌برداري خواهد رسيد كه به اين ترتيب تا پايان سال نود و چهار، 8.4 ميليون تن به ظرفيت صنعت افزوده خواهد شد.»

  ايراني‌ها نيز حاضر به سرمايه‌گذاري نيستند

شعري‌مقدم با اشاره به موانع و كاستي‌هاي اين صنعت گفت: «درحالي كه سرمايه‌گذاران خارجي و شركت‌هاي صاحب تكنولوژي شديدا علاقه‌مند به همكاري با ايران هستند، تحريم‌ها مانع از حضور آنها شده و حتي سرمايه‌گذاران ايراني حاضر نيستند در شرايطي كه نرخ تورم و بهره بالاست و وضعيت تامين فاينانس‌ها مشخص نيست در پروژه‌ها هزينه كنند.» وي تصريح كرد: «تامين ارز از طريق صندوق توسعه ملي و كشور چين نيز بسيار محدود و زمانبر است اما با اين وجود، تمام تلاش مديريت شركت ملي صنايع پتروشيمي بر اين امر استوار است كه كمك كند تا طرح‌هاي نيمه‌تمام به اتمام برسد و موانع از پيش روي آنها برداشته شود.»

شعري‌مقدم با اشاره به آينده صنعت پتروشيمي تصريح كرد: «اول بايد سعي شود از تمام ظرفيت 60 ميليون تن ايجاد شده به‌طور كامل بهره‌برداري شود و 20ميليون تن ظرفيت بالقوه نيز پس از دريافت خوراك كافي از طرف شركت ملي نفت ايران به بهره‌برداري برسد.» وي ادامه داد: «دوما بايد تلاش كرد 67 طرح نيمه‌تمام زودتر به بهره‌برداري برسد و حتي خوراك و زيرساخت‌هاي لازم براي اجراي 36طرح جديد نيز افزوده شود كه درنهايت 60 ميليون تن ظرفيت ديگر نيز به ظرفيت كنوني اضافه خواهد شد.» شعري‌مقدم در پايان تصريح كرد: «شركت ملي صنايع پتروشيمي طبق قانون نفت، فعاليت خود را به صنايع پايين‌دستي نيز توسعه خواهد داد كه اميدواريم وزارت صنعت، معدن و تجارت نيز در اين زمينه ما را ياري كند.»