افزایش 15 درصدی ضریب فزاینده با وجود کاهش 3درصدی پایه پولی

گروه بانک و بیمه – احسان شمشیری : با وجود رشد منفی 3.4 درصدی پایه پولی در شهریور 93 نسبت به اسفند ماه 92، ضریب فزاینده از عدد 5.1 به 5.88 افزایش یافته و بیش از 15 درصد رشد کرده است. 

براساس نماگرهای سه ماهه دوم سال 93 که به تازگی توسط بانک مرکزی منتشر شده است، ضریب فزاینده پولی یا نسبت نقدینگی به پایه پولی، در سال 92 به عدد5.1 و در شهریور 93 به عدد 5.88 افزایش یافته است که نسبت به سال 91 بیش از 1 واحد رشد کرده است. 

ضریب فزاینده پولی در فصل بهار سال 93 معادل 5.5 بوده است. 

همچنین ضریب فزاینده در شهریور 92 نیز معادل 5.2 بوده است و در یک سال اخیر معادل 68 صدم رشد کرده است.  

نکته قابل توجه این است که با وجود کاهش 3895 میلیارد تومانی پایه پولی در شهریور 93 نسبت به اسفندماه 92، رقم نقدینگی 59 هزار میلیارد تومان افزایش یافته و توضیح رابطه این دو شاخص، افزایش ضریب فزاینده به میزان 68 صدم است.

به عقیده کارشناسان، افزایش ضریب فزاینده که رابطه پایه پولی با نقدینگی است به معنای گردش بیشتر پول در اقتصاد است و با وجود کاهش پایه پولی در سال 93 و کنترل حجم پایه پولی، و همچنین محدودیت بانک ها در ارائه تسهیلات جدید، و اجرای سیاست انضباط مالی، و... به دلیل گردش بیشتر پول موجود در جامعه، بانک ها و در دست اشخاص، زایش پول یا نقدینگی از حجم پایه پولی بیشتر شده است. 

برخی کارشناسان این موضوع را نشانه مثبتی برای اقتصاد می دانند و معتقدند که کاهش پایه پولی، یکی از علل کنترل تورم است و دولت از طریق انضباط مالی، بهبود نرخ سود بانکی، بهبود روند تسهیلات دهی و انضباط بانک ها، کنترل پایه پولی توانسته است تورم را به زیر 20 درصد کاهش دهد. 

اما در عین حال با وجود کاهش پایه پولی، نقدینگی افزایش یافته و تورم نیز کنترل شده وجذب سپرده های بلندمدت بانک ها نیز رشد کرده و در نتیجه باعث بهبود رشد اقتصاد و تولید ملی خواهد بود. 

این دسته از کارشناسان معتقدند که ضریب فزاینده در برخی اقتصادها تا عدد 14 افزایش یافته و نشانه توان بانک ها و گردش مناسب پول در اقتصاد است. 

لذا برخی مسوولان اقتصادی کشور نیز از رشد ضریب فزاینده استقبال می کنند وآن را نشانه بهبود شرایط اقتصادی، زمینه سازی برای رشد اقتصادی و... ارزیابی می کنند. 

روند 5 سال اخیر نشان می دهد که رقم پایه پولی از عدد بیش از 68 هزار میلیارد تومان در سال 89 به 114 هزار میلیارد تومان در سال 92 رسیده و سپس در نیمه اول سال 93 با حدود 4 هزار میلیارد تومان کاهش یا رشد منفی 3.4 درصدی به 111 هزار میلیارد تومان رسیده است. 

رشد پایه پولی در سال های 89 تا 92 به ترتیب بیش از 13، 11، 27، و 17 درصد بوده است و به خصوص در سال 91 از رشد بسیار زیادی برخوردار بوده است. 

متاثر از این رشد پایه پولی، میزان نقدینگی نیز افزایش یافته و از 294 هزار میلیارد تومان به 594 هزار میلیارد توان در سال 92 رسید و در سال های 89 تا 92 به ترتیب با رشد های 25، 20، 30، و 29 درصد مواجه شد. 

اما در نیمه اول سال 93 و با جود تحریم ها و فشارهای مالی دولت، به علت کنترل پایه پولی، رشد نقدینگی تنها 9.9 درصد بوده و نسبت به سال های قبل از آن کاهش داشته است و حتی در مقایسه با 50 درصد رشد سال های  قبل نقدینگی، نشان دهنده تاثیر سیاست انضباط مالی و کاهش پایه پولی است. 

در نتیجه این تحولات، ضریب فزاینده از عدد 4.3 در سال 89 به 5.88 در سال 93 رسیده و طی این سال ها حدود 1.5 واحد رشد کرده است اما رشد اصلی آن متعلق به نیمه اول سال 93 با افزایش 78 صدم واحد یا رشد 15 درصدی بوده است.

نظرطیب نیا در مورد رشدضریب فزاینده 

علی طیب نیا وزیر اقتصاد چندی پیش از رشد 17 درصدی ضریب فزاینده پولی کشور در یک سال اخیر خبر داد و آن را نشانه افزایش توانایی تسهیلات دهی بانک ها و حمایت از تولید و رشد اقتصادی ارزیابی کرد. 

 

وزیر اقتصاد برای خروج غیر تورمی از رکود، از رشد 17 درصدی ضریب فزاینده پولی کشور در یک سال اخیر خبر داد.

وزیر اقتصاد با بیان اینکه منشاء رشد نقدینگی دو عامل «افزایش پایه پولی» و «ضریب فزاینده پولی» است، گفت: سیستم بانکی کشور می تواند از طریق اعطای تسهیلات، خلق پول کند و چند برابر پول منتشره بانک مرکزی، نقدینگی را، آن هم در مسیر تامین مالی تولید، افزیش دهد.

وی افزود: اما آن چه در ایران اتفاق افتاده اینکه، تا کنون اصلی ترین عامل رشد نقدینگی، افزایش پایه پولی بوده است. یعنی به این شکل که بانک مرکزی به طور مرتب پول چاپ کرده و به دولت و یا بانک های تجاری قرض داده و آنها این پول را در جامعه تزریق کرده اند.

طیب نیا گفت: اما آن چه در دنیا، عامل اصلی رشد نقدینگی محسوب می شود، افزایش ضریب فزاینده و ماحصل تسهیلات با پشتوانه ارائه شده از سوی بانک ها است.در حال حاضر شاخص ضریب فزاینده پولی در ایران حدود 5 است، ضریبی که هر چه بالاتر باشد معنایش توسعه یافته تر بودن نظام بانکی است.

وی با اشاره به اینکه نرخ شاخص ضریب فزاینده پولی در کشورهای توسعه یافته دنیا حدود 20 است، اظهار داشت: خوشبختانه اتفاقی که در یکساله اخیر افتاده، این است که افزایش نقدینگی از محل پایه پولی به شدت کنترل شده و در شش ماهه اول سال 1393 امسال نسبت به ابتدای آن کاهش یافته است.

طیب نیا با بیان اینکه این اتفاق را باید به فال نیک بگیریم، افزود: این امر در سایه انضباطی رخ داده است که دولت در چارچوب آن سعی کرده به هیچ وجه متوسل به منابع مالی بانک مرکزی نشود.

همانطور که میدانید این اصلا کار ساده ای نیست؛ یعنی دولتی با کسری بودجه مواجه است و در شرایط غیر عادی و تحریم خودش را حفظ می کند. این حاکی از یک فهم عمیق و اراده قوی است که شخص رییس جمهور، جلودار آن است.این امر از طرف دیگر نشان دهنده حاکمیت انضباط در دوره جدید مدیریت بانک مرکزی است که اجازه افزایش نامتناسب پایه پولی را نمی دهد.

طیب نیا ادامه داد: خوشبختانه در یک سال اخیر، شاهد افزایش قابل ملاحظه و حدودا 17 درصدی ضریب فزاینده پولی هم بوده ایم و این علامت خوبی است که نشان از حرکت نظام بانکی ما در جهت انجام وظایف ذاتی خود است.