افزايش قيمت حامل‌هاي انرژي؛ ضربه‌گير اقتصاد
استاد اقتصاد دانشگاه ويرجينيا تك امريكا با حضور در پايش گفت: دولت ايران درحال حاضر باتوجه به كاهش قيمت نفت اگر قيمت حامل‌هاي انرژي را افزايش دهد، كمتر ضربه مي‌خورد.
خبر اقتصادی - دكتر جواد صالحي اصفهاني استاد اقتصاد دانشگاه ويرجينيا تك امريكا اظهار كرد: نفت چيزي نيست كه فقط بودجه دولت را تحت تاثير قرار مي‌دهد. زندگي اكثر ايراني‌ها با نفت گره خورده است. اينكه مي‌شود به جاي نفت چيز ديگري از كشور صادر كرد يا نه بايد مورد بررسي قرار گيرد.
وي افزود: در دهه60ميلادي كشور كره چنين مشكلي داشت، ولي فعاليت‌هاي صادراتي و به‌ويژه توليدي خود را در زمينه الكترونيك بيشتر كرده و به اين حوزه ورود پيدا كرد. عده‌يي افراد را با يارانه به سمت صادرات اين كالاهاي الكترونيك هدايت كردند و اينگونه صادرات وقتي رشد مي‌كند چون از نوع بقيه كارهايي است كه مردم انجام مي‌دهند براي ساير بخش‌هاي اقتصادي هم خوب است. اين اقتصاددان تصريح كرد: در ضمن تشويق صادرات، افرادي كه در مقابل وارد‌كننده‌ها رقابت مي‌كنند نيز تقويت مي‌شوند. مشكل نفت اين است كه چنين رابطه‌يي را با اقتصاد ندارد. مثلا نفت يك دفعه قيمتش بالا مي‌رود ولي توليدكنندگان در بخش‌هاي ديگر به يك‌باره از اين مساله بهره برده‌اند.
صالحي اصفهاني بيان كرد: به‌نظرم ثروتمندان خودشان اين مساله را كه فرزندانشان بدون كار صاحب ثروت شوند را مشكل مي‌دانند، چون مي‌دانند كسي كه كار نمي‌كند و مولد نيست زندگي خوبي نخواهد داشت. جوانان بايد حس كنند كه جامعه به آنها نياز دارد و اين احساس نياز بايد براساس كفايت‌هاي هر فرد باشد.
وي عنوان كرد: مصرف چيز خوبي است اما در كنار آن مولد بودن هم مهم است. آوردن نفت به اقتصاد مانند اين مي‌ماند كه پول ميان همه به درستي تقسيم نشده و تبعيض ايجاد مي‌شود.
استاد اقتصاد دانشگاه ويرجيناي تك امريكا يادآور شد: در جامعه‌يي كه نفت منشا درآمدهاست، براي افراد شبهه بهوجود مي‌آيد كه ارتباطات باعث بالا رفتن درآمدها مي‌شود. در دهه60ميلادي ايران رشد اقتصادي خيلي خوبي داشت ولي به علت برخي سياست‌هاي اشتباه ديگر تكرار نشد.
صالحي اصفهاني تاكيد كرد: اينكه افرادي فكر مي‌كنند ايران اگر نفت نداشت مثل ژاپن مي‌شد يك فرض خوشبينانه است. ايران از نفت خيلي استفاده كرده و زيرساخت‌هايي مانند برق، جاده، فرودگاه و غيره همه از نفت است. وي ادامه داد: بسياري از كشورهاي جهان كاهش مصرف انرژي را براي محيط‌زيست خوب مي‌دانند، بنابراين مردم نيز پول بيشتري براي بنزين پرداخت مي‌كنند.
صالحي اصفهاني گفت: چون قيمت انرژي در امريكا آزاد بود به تبع آن مصرف كم شده و توليد نيز بالا رفت. قيمت بنزين در امريكا دو برابر شد و مردم از وسايل نقليه عمومي بيشتر استفاده كردند.
وي اظهار كرد: صادرات نفت امريكا درگذشته بسيار كم بوده و حتي به نيم ميليون بشكه در روز هم نمي‌رسيد. علت اين ميزان صادرات پايين هم جريان سياسي و عدم اجازه دولت براي صادرات بود.
اين اقتصاددان تصريح كرد: هزينه توليد نفت شيل بسيار بالاست و اينگونه برداشت نفت به محيط‌زيست به‌ويژه آب‌هاي زيرزميني آسيب مي‌رساند. در واقع افزايش صادرات نفت در امريكا از طريق نفت شيل است. در امريكا وقتي قيمت انرژي بالا برود يك نارضايتي براي قيمت بنزين و نفت ايجاد مي‌شود و سعي نمي‌كنند جلوي آن را بگيرند كه اين نارضايتي چندان زياد نيست. اين استاد دانشگاه بيان كرد: ايران تنها كشور دنياست كه چون انرژي قيمتش نسبت به ساير كالاها افت پيدا كرده، بنابراين توليدكنندگان و مصرف‌كنندگان وابستگي بيشتري در زمينه مصرف به نفت پيدا كردند. در دهه50 ايران يك‌چهارم توليد مصرف داخل بود، ولي اكنون چهارميليون بشكه نفت و گاز مصرف داخل بوده و فقط حدود يك‌ونيم ميليون بشكه صادر مي‌شود. صالحي اصفهاني افزود: درحال حاضر وابستگي دولت به نفت كم شده است. درسال1353 وابستگي دولت به نفت 83درصد و درسال‌هاي اخير نيز حدود 40درصد بوده است. البته پيش‌بيني براي سال آينده هم 26درصد خواهد بود. درآمد نفتي ايران نسبت به دهه70ميلادي خيلي كمتر است. درآمد نفت در آن زمان به ازاي هر ايراني پنج هزاردلار بود. وي بااشاره به اينكه دولت هنوز هم بر قيمت دلار يارانه پرداخت كرده و اين فشاري است كه به دولت وارد مي‌شود، گفت: اقتصاد امريكا چون صادركننده نفت نيست، درسي براي ما ندارد، ولي در زمينه مصرف براي ما درس دارد. همه بايد بدانند كه اگر دولت بخواهد رفاه خانواده را از طريق انرژي ارزان‌قيمت تامين كند، مشكل بيشتري ايجاد مي‌شود. صالحي اصفهاني عنوان كرد: در ايران سرمايه انساني بسيار اندوخته شده ولي اين افراد چندان اثري نداشته و در توليد كاري انجام نداده‌اند. افراد بايد به اين مساله توجه داشته باشند كه انرژي گران‌تر يك زحمت بيشتر براي خانواده‌ها و يك تحرك خوب را براي آنها ايجاد مي‌كند. استاد اقتصاد دانشگاه ويرجينيا تك ادامه داد: كشوري كه ايران بايد از آن درس بگيرد، نروژ است چون هم نفت صادر مي‌كند و هم به‌خوبي در زمينه توليد فعاليت مي‌كند. نروژ ساختار اقتصادي لازم را براي ورود نفت داشت ولي ايران براي اينكه اجازه رشد ساختارها را نداده بود، بايد هنوز مقداري هزينه كند. وي تاكيد كرد: متاسفانه خيلي از كارهايي كه براي كشور لازم و ضروري است را به‌دليل هزينه‌ها انجام نمي‌دهند. مردم بايد قبول كنند كه لازم است تا قواعد بازي تغيير پيدا كرده و به افزايش قيمت انرژي تن بدهند. اين اقتصاددان بااشاره به اينكه قوانين امريكا اجازه احصاي حساب‌هاي بانكي را نمي‌دهد ولي همه شهروندان موظف به ارايه
اظهار نامه هستند، گفت: درحال حاضر درآمد نفت پايين آمده و دولت مي‌تواند ماليات بيشتري دريافت كرده يا اينكه قيمت حامل‌هاي انرژي را بالا ببرد. اگر دولت قيمت حامل‌هاي انرژي را بالا ببرد، قطعا كمتر آسيب خواهد خورد ولي اگر فعاليت‌هاي عمراني را كاهش دهد بايد گفت بدترين كاري بوده كه انجام داده است. براي حل اين مشكلات بايد كارها را به ساختار و قانون سپرد. صالحي اصفهاني با تاكيد بر اينكه علت تفاوت ارزش پول ايران نسبت به ساير كشورها ميزان نقدينگي در كشور است، گفت: با كاهش قيمت نفت قطعا يك فشار در اقتصاد بهوجود مي‌آيد ولي كنترل آن به رفتار مردم و انتخاب سياست‌هاي دولت بستگي دارد. اگر كشور اقتصاد انعطاف‌پذيري داشته باشد، بايد در شرايط كاهش قيمت نفت در زمينه صادرات كالاي ديگري فعاليت كند.
وي بااشاره به اينكه مردم ايران بايد از صادرات نفت فاصله گرفته و به سوي صادارت كالاهاي قابل رقابت در بازار جهاني بروند، عنوان كرد: طي 12سال گذشته شاخص پوشاك سه برابر شده ولي از سال1377 تا 1389 قيمت بهداشت
هفت‌ونيم برابر شده است. نساجي طي سال‌هاي اخير خيلي ضربه خورده چون محصولات اين صنعت به‌راحتي به كشور وارد مي‌شد. البته اينكه دولت اجازه داده تا قيمت دلار تا اين ميزان بالا برود يك نوع حمايت از توليد است. هرچند كه صنايع نساجي را تنها با قيمت‌ها يا حمايت مالي نمي‌توان حمايت كرد و نياز به ساختارهاي گسترده‌تري دارد. وي در پايان يادآور شد: درحال حاضر دولت با سياست‌هاي مختلفي ازجمله بالا رفتن نرخ ارز كمك بسياري به كاهش وابستگي نفت كرده است. دولت براي اينكه بودجه خود را منظم كند بايد با مردم ايران راجع به هزينه مصرفي انرژي به نحو جدي وارد گفت‌وگو شود، چون دولتي كه چهارميليون بشكه در داخل به فروش مي‌رساند، نمي‌تواند كشور ورشكسته‌يي باشد. مردم بايد بدانند اين پولي كه درحال حاضر به‌طور نامساوي تقسيم مي‌شود را لازم است بهتر تقسيم كرده يا آن را براي كارهاي عمراني به‌دست دولت بسپارند.
