شاید برای طلافروش ها و صراف ها تسویه آنی مجاز شود

در نانوایی که POS نصب نمی شود، ارزان ترین دستگاه کارت خوان 300 هزار تومان است، به ازای هر تراکنش شرکت های پی.اس.پی 200 تومان و شاپرک 25 تومان می گیرد، شاپرک باید حواسش جمع باشد و محکم قدم بردارد، این بخش هایی از گفتگوی موج با معاون تجارت الکترونیک پارسیان است.

مهدی انوشه معاون برنامه ریزی و توسعه شرکت تجارت الکترونیک پارسیان طی گفتگویی با  موج با اشاره به اجرای سامانه شاپرک، گفت: صنعت پرداخت های الکترونیکی صنعت بسیار بزرگی است. 

تراکنش یک میلیاردی خیلی ها را غافلگیر کرد

وی افزود: تنها در هفت ماهه امسال حدود یک میلیارد و 200 میلیون تراکنش از طریق کارت های بانکی روی پزهای فروشگاهی انجام شده که این امر نشاندهنده رشد قابل توجه پرداخت های الکترونیکی است که البته خیلی ها را غافلگیر کرده است.

نسبت تراکنش ATM به POS ؛ 51 به 49

انوشه ضمن بیان اینکه، نسبت تراکنش های ATM و POS را 51 به 49 عنوان کرد و افزود: این نسبت نشان می دهد که افراد ترجیح می دهند به جای استفاده از ATM و دریافت وجه نقد از طریق پز خرید های خود را انجام دهند. 

وی ادامه داد: در چنین شرایطی نیازمند قانون، استاندارد، و فرهنگ سازی می شویم تا همه حواس ها به این بیزینس بزرگ باشد.

این کارشناس بانکی در عین حال با اشاره به وجود یک میلیارد و 200 میلیون تراکنش که در هفت ماهه امسال رخ داده است، گفت: اگر سطح مطلوب خدمات را 99 درصد در نظر بگیریم، یک درصدِ یک میلیارد و 200 میلیون تراکنش به معنای نارضایتی بسیار زیاد تلقی خواهد شد. در نتیجه این ضرورت احساس شد که باید نهادی وجود داشته باشد که حواسش به رعایت قانون از سوی ذی نفعان و عملکرد بازیگران این عرصه باشد. 

در نانوایی که نمی شود POS نصب کرد!

وی با بیان اینکه، شاپرک الزام این صنعت بود، گفت: بیشتر از دو و نیم میلیون POS در کشور نصب شده؛ یک میلیون و 900 هزار واحد فروشگاهی و صنفی نیز در سایت اصناف ثبت شده؛ با این اوصاف باید گفت که برخی از این واحدهای صنفی در شهرهای کوچک هستند و حجم مبادلات برخی دیگر نیز آنقدر نیست که نیاز به وجود POS داشته باشند، برخی هم قابلیت نصب POS ندارند مثلا در نانوایی نمی توان POS گذاشت! در نتیجه اگر این واحدهای اضافه را خارج کنیم، به نظر می رسد که در غالب فروشگاه های کشور POS وجود دارد و به تعداد زیاد هم هست. 

معاون برنامه ریزی و توسعه شرکت تجارت الکترونیک پارسیان ضمن اشاره به این نکته که آمادگی ذهنی مردم برای برقراری این سامانه مهیا بود، اظهار داشت: درصد قابل توجهی از مردم در خریدهای خود از کارت استفاده می کنند؛ طی این ده سال توان فنی لازم در شرکت های PSP نیز به وجود آمده است.

وی ادامه داد: PSP ها در این مدت خود را بازسازی کردند، خیلی اتفاق ها در شرکت های PSP رخ داده، از تامین نیروی انسانی و تجهیزات صنعتی گرفته تا فراهم کردن زیر ساخت های مخابراتی. 

انوشه عنوان کرد: در طی این مدت قانون وجود داشت؛ همه می دانستند که پز تکراری نباید نصب کنند، همه می دانستند که حداقل کارمزد را باید بگیرند، همه می دانستند شکل رقابت باید چگونه باشد اما آنچه که مغفول ماند، نظارت بر آن قانون بود. در واقع کسی در جایگاهی باشد که به عملکرد PSP ها نظارت کند و در صورت انجام خطا و خلاف با آن شرکت برخورد کند. شاپرک اکنون به عنوان همان ناظر عمل می کند.

وی اضافه کرد: در واقع قانون تغییر ماهوی آنچنانی نکرده است، کماکان پز تکراری نیست و اکنون کارمزد گرفته می شود.

تسویه آنی اتفاقی فوق العاده بد

انوشه با اعلام اینکه، تسویه آنی اتفاق فوق العاده بدی بود که در صنعت پرداخت های الکترونیکی انجام می گرفت، گفت: بعضی از تراکنش ها مجاز نیستند در هیچ استانداری از طریق دستگاه کارت خوان رد و بدل شوند، اینکه ما هیچ کنترلی روی سقف پرداختها از طریق POS نداشته باشیم، واقعا بد است. حالا شاپرک قرار است، جلوی این اتفاقات بد را بگیرد.

به گفته وی، باید حداقل زمانی از انجام تراکنش بگذرد تا این اطمینان حاصل شود که این تراکنش واقعی بوده؛ سپس آن تراکنش تسویه شود. پس در واقع نباید آنی تسویه صورت گیرد.

دستگاه های POS چنده ؟؟؟

وی در ادامه شرکت های PSP را شرکت های هزینه بری توصیف کرد و افزود: ارزان ترین دستگاه کارت خوان زیر 300 هزار تومان نیست. اگر شاپرک موفق شود که مطمئن هستیم، موفق می شود که کارمزد ها را از فروشگاه دارها بگیرد، ( یک درصد- تا سقف 200 تومان) در واقع 1500تراکنش باید انجام شود تا فقط پول یک دستگاه POS که ما خریداری کردیم، از این فعالیت بیرون بیاید.

دو سال طول می کشد پول POS های ما در بیاد

به گفته انوشه، بر طبق آمار بانک مرکزی، میانگین تراکنش هر دستگاه کارت خوان در کشور 67 تراکنش است، به عبارتی باید گفت 22 ماه یا 2 سال طول می کشد که یک POS با کیفیت استاندارد در شبکه بانکی کشور کار کند تا پول آن در بیاید.

وی تصریح کرد: اینکه رایگان فعالیت کنیم، کارمزد نگیریم، پول پذیرنده را آنی پرداخت کنیم، ماشین و وام هم از قبل قرعه کشی ها بدهیم، با این اوصاف عملا درآمدی نخواهیم داشت. به همین خاطر بیزینس شرکت هایی مثل ما سخت می شود و سودآوری و استمرار فعالیت ما به مخاطره می افتد. 

شاپرک فقط برای درآمد زایی آمد؟

معاون برنامه ریزی و توسعه شرکت تجارت الکترونیک پارسیان در واکنش به این سوال که، آیا فقط به صرف درآمد زایی شرکت های PSP سامانه شاپرک راه اندازی شده است، گفت: نه فقط به صرف درآمد زایی شرکت های PSP بلکه به خاطر استاندارد کردن این فعالیت. 

وی افزود: در همه جای دنیا فروشگاه دارها POS را خریداری می کنند اما در ایران ما POS را رایگان می دهیم. در همه جای دنیا بابت این تراکنش ها پول گرفته می شود و البته پول آن نیز قابل توجه است. (میانگین پایین آن 1.5 درصد مبلغ تراکنش است و سقف هم ندارد )، در همه جای دنیا پول حداقل 48 ساعت در حساب می ماند و شرکت PSP از وجود آن پول برای توسعه کارهای خود استفاده می کنند. ما وقتی پول را به صورت آنی به مشتریان پرداخت می کنیم، عملا پولی پیش ما نمی ماند.

وی ادامه داد: بنابراین بانک مرکزی برای استاندارد کردن این فعالیت، این سامانه را برقرار کرده؛ بخشی از این استاندارد کردن اخذ کارمزد و درآمد زایی است.

دستگاه های POS از کدام کشورها وارد می شوند

انوشه گفت: دستگاه های POSاز کشورهای مختلف اروپایی، آسیایی و گاهی با برند های امریکایی وارد کشور می شود اما دستگاه هایی که ما به بازار می دهیم با برند کره است. به نظر می رسد، به این بلوغ رسیدیم و دیگر باید روی کیفیت POS ها کار کنیم نه کمیت آن.

وی اعلام کرد: براساس مدل شاپرک بابت هر تراکنش یک درصد تا سقف 200 تومان کارمزد گرفته می شود و با پذیرنده تسویه می شود.

انوشه اظهار داشت: پیش از این هم می توانستیم از پذیره کارمزد بگیریم اما فعالیت ما به این سمت رفت که همه کارمزدها را صفر کردند و ارائه رایگان خدمات یک مکانیزم رقابتی شد، در حالیکه باید رقابت را روی سرعت پردازش می بردیم. به عبارتی دیگر باید رقابتها این گونه پیش می رفت که می گفتیم این کارت خوان پردازش را در عرض 5 ثانیه جواب می دهد اما تلاش ما بر این است که این کارت خوان پردازش را در کمتر از 5 ثانیه جواب دهد. یا که پول پذیرنده سر موعد خاص و بدون تاخیر واریز شود یا که کمترین مغایرت ممکن پیش بیاید و ... اما در عوض این کارها اعطای POS مجانی و کارمزد صفر به رقابت تبدیل شد، در واقع نوعی رقابت ناسالم شکل گرفت. 

وضع درآمدی شرکت های PSP خوب می شود؟!

وی در واکنش به این سوال که با برقراری این سامانه وضعیت درآمدی PSP ها چطور خواهد شد، گفت: تا امروز مجبور بودیم به ازای تراکنش ها پول نگیریم اما شاپرک تضمین کرده که به ازای هر تراکنشی که از طریق کارت خوان رد شود یک درصد تا سقف 200 تومان از فروشگاه دارها بگیرد و به ما بدهد. یعنی در واقع می توان این برآورد را کرد که اگر 700 میلیون تراکنش وجود دارد، به ازای هر تراکنش 200 تومان گرفته می شود. این چیزی بود که قبلا روی آن نمی توانستیم حساب کنیم!

به ازای هر تراکنش؛ PSP ها 200 تومان- شاپرک 25 تومان

معاون برنامه ریزی و توسعه شرکت تجارت الکترونیک پارسیان در پاسخ به این سوال که خود شاپرک نیز چقدر درآمد کسب می کند، گفت: شاپرک به ازای هر تراکنش 25 تومان می گیرد. 

وی درباره تغییرات موجود در فروشگاه ها با برقراری سامانه شاپرک، گفت: لوگوی شاپرک پشت شیشه فروشگاه ها و مغازه ها نصب می شود و از این دستگاه های کارت خوانی وجود دارند که متصل به شاپرک است و همه کارتها را قبول می کند.

POS های اضافه جمع می شوند 

انوشه یکی از اهداف شاپرک را استفاده بهینه از خدمان نظام پرداخت های الکترونیکی عنوان کرد و افزود: دلیلی ندارد که پنج POS در فروشگاه باشد.

وی اضافه کرد: البته در قدم اول POS های اضافه جمع آوری نمی شود، یعنی گمان نمی کنم که شاپرک این فشار را بیاورد کهPOS ها از فروشگاه ها حذف شود، خود بیزینس ما را به این سمت می برد که POSهای اضافه را حذف کنیم . 

این کارشناس بانکی در عین حال متذکر شد: اکنون دیگر شرکت های PSP حاضر نیستند POSشان جایی باشد که تراکنش نداشته باشد چرا که هر تراکنش برای آنها درآمدی دارد و خود PSP ها به این نتیجه می رسند که POSهای خود را جا به جا کنند. در واقع POS های کم تراکنش و بی تراکنش شناسایی می شوند.

وی در این رابطه که با برقراری سامانه شاپرک فروشگاه دارها مشتریان را مجبور به پرداخت وجه نقد می کنند، گفت: تماما امکان پذیر نیست که تبادلات مالی از طریق اسکناس انجام شود. در واقع فروشگاه دارها برای ادامه بقای خود باید از کارت و POSاستفاده کنند.

قدرت خرید کم هم شود، باز به سمت پول نقد نمی رویم 

انوشه در واکنش به این پرسش که متاسفانه با افزایش تورم طی ماه های اخیر قدرت خرید مردم به شدت کاهش پیدا کرده و مردم دیگر توان خرید ندارند، گفت: مردمی که در ماه 10 بار خرید داشتند، قطعا در ماه باید یک بار را خرید کنند؛ قطعا این تراکنش ها به سمت پول نقد نخواهد رفت بلکه به سمت کارت می رود. وقتی تورم بالا می رود در خریدها تعداد اسکناس بیشتری باید پرداخت شود و امکان اینکه با کارت خریدها انجام گیرد نیز بیشتر می شود. بنابراین امکان پذیر نیست که خریدهای خود را به سمت وجه نقد پیش ببریم.

وی این سوال که را شرکت های PSP چه میزان از قِبل تاخیر در راه اندازی سامانه شاپرک زیان کردند، گفت: روزی که ما شروع به کار کردیم از پذیرندگان کارمزد می گرفتیم، تسویه آنی نداشتیم، POSتکراری نصب نمی کردیم، اما کم کم ناچار شدیم از استانداردها عدول کنیم و تابع بازار شویم، حالا مجبوریم باز هم برگردیم به شرایط قبل خودمان. به هر جهت هزینه ای است که ما پرداخت کردیم. اما از همینک پذیرنده ها و مردم سود خواهند بود چون در یک فضای استاندارد کار می کنند و البته برای مردم اتفاقات بد هم رخ نخواهد داد. چرا که مکانیزم هایی برای جبران خسارت و رفع مغایرت به صورت اتوماتیک گذاشته شده است.

PSP ها رشد قارچ گونه نخواهند داشت

وی در پاسخ به این سوال که آیا با تغییر وضعیت پیش آمده شرکت های PSP رشد قارچ گونه خواهند داشت،گفت: استانداردها سخت شده، به این راحتی ها کسی به خودش این جرات و جسارت را نمی دهد که شرکت PSP تاسیس کند، ضمن اینکه سرمایه ثبتی 50 میلیاردی هم نیاز دارد. 

وی گفت: من پیش بینی نمی کنم که PSP ها دو برابر شوند. این فعالیت سرمایه گذاری زیادی می خواهد ضمن اینکه فراهم کردن زیر ساختها سخت است. 

شاپرک و شتاب با هم به مشکل نمی خورند

انوشه در مورد اینکه آیا شاپرک و شتاب با هم به مشکل می خورند، گفت: فکر نمی کنم به مشکل بخورند، بحث پرداخت ها از عملیات بانکی جدا شده است و تقسیم وظایف شده ضمن آنکه اکنون گیت نظارتی نیز به این شبکه اضافه شده است. 

شاید طلافروش ها و صرافی ها تسویه آنی داشته باشند

وی در مورد اینکه آیا امکان آن وجود دارد که برای برخی از پذیره های خاص تسویه آنی اعمال شود، گفت: در هیچ کجای دنیا تسویه آنی صورت نمی گیرد مگر برای پذیره های خاص، مثلا صنف پوشاک نیازی به تسویه آنی ندارد اما صرافی و طلا فروش ها دارند. اکنون شاپرک اجازه این امر را نمی دهد اما سیستم امکان تغییر این وضعیت را دارد.

شاپرک حواسش جمع باشد

وی در عین حال تاکید کرد: شاپرک باید کاملا حواسش به زیر ساخت های فنی اش باشد. در مدل قبلی اگر بانکی به مشکل برخورد می کرد، کارت و POS یکی از بانکها به مشکل می خورد اما اکنون اگر شاپرک به مشکل برخورد کند، مفهومش این است کل شبکه می خوابد... یعنی تمام POS های ایران. 

وی ادامه داد: شاپرک ضمن آنکه باید به استحکام زیر ساخت های فنی توجه ویژه داشته باشد باید ساختارهای جایگزین هم داشته باشد که اگر از این کانال شبکه خوابید، امکان بالا آمدن سامانه از شبکه دیگر باشد که بر طبق آنچه که ما می دانیم شاپرک سه سیستم موازی دارد.

نمره 17 به شاپرک

معاون برنامه ریزی و توسعه شرکت تجارت الکترونیک پارسیان در پاسخ به این سوال که اکنون به شاپرک چه نمره ای می دهید، گفت: الان به شاپرک نمره 17 می دهم.

وی در پایان این گفتگو با موج به بیان انتظارات و توقعات موجود از شاپرک پرداخت و گفت: امروز شاپرک می داند که برخی از دستورات و قوانین از سوی ذی نفعان اجرا نمی شود، می داند و این اولتیماتوم را هم گذاشته تا تمامی فعالیت های غیر استاندارد، استاندارد شود.

شاپرک محکم قدم بردارد

وی تصریح کرد: مهم ترین کاری که شاپرک می تواند انجام بدهد این است که قدم اول را محکم بردارد. یعنی با هرگونه تخطی و خلافی برخورد کند، اگر برخورد نکند، به این مفهموم است که دیگران هم می توانند کارهای غیر استاندارد کنند و من کاری به آنها ندارم. در چنین شرایطی به ده سال قبل برمی گردیم.

انوشه گفت: اگر شاپرک می گوید که تسویه آنی نداریم، اگر مشاهده کرد که شرکتی با ابزارهایی که در دست دارد، این قضیه را نادیده می گیرد باید با آن شرکت برخورد کند. اگر شاپرک می گوید که تراکنش انتقال کارت روی پز نداریم اگر کسی این تخلف را انجام داد باید با آن برخورد کند. 

وی در پایان بر اطلاع رسانی کافی برای چنین پروژه بزرگی تاکید کرد و گفت: سامانه شاپرک افق روشنی دارد اما اطلاع رسانی به اندازه کافی صورت نگرفته است.