زماني كه بحران مالي در كشوري بهوجود ميآيد تلاش دولتها صرف جمعآوري حلقههاي دارايي كشورشان در خارج از مرزها توسط شركتها و افراد ميشود. اثرگذارترين قدم در اين راه متقاعد كردن صاحبان سرمايه براي بازگشت دوباره ثروت آنها به كشور است.
خبر اقتصادی - ولاديمير پوتين هم در اين راستا اعلام كرد كه روسهاي خارجنشين ميتوانند با سرمايههايشان به كشور بازگردند بدون آنكه مالياتي بهعنوان مجازات پرداخت كنند. عفو تعجببرانگيز پوتين ميتواند شمشير دولبهيي براي روسيه باشد. پيش از روسيه كشورهايي چون امريكا، مكزيك، ايتاليا و قزاقستان سعي كردند تا اين الگو را در كشورشان پياده كنند. با سقوط آرام و آهسته اقتصاد روسيه رييسجمهور پوتين از طرح «عفو مالياتي» رونمايي كرد كه بهموجب آن دارندگان سرمايه ميتوانند بدون ترس از پرداخت ماليات پولهايشان را به كشور وارد كنند. پيش از اين هم روسيه برنامه عفو مالياتي خود را در سال ۲۰۰۷ اجرا كرده بود. در 6 ماهه نخست اين سال روسيه توانست ۱۳۰ميليون دلار ماليات جمعآوري كند. در اين طرح كساني كه مالياتشان را پرداخت كرده بودند از تخفيف ويژهيي برخوردار شدند.
بن اريس، يكي از كارشناسان حوزه اروپا در گفتوگو با راشاتودي با بيان اينكه فرار سرمايه از روسيه از زمان فروپاشي شوروي در روسيه شايع شده است، گفت: «سوال واقعي اين است كه آيا دارندگان سرمايه در خارج از روسيه ميتوانند همان فرصتها را در روسيه داشته باشند وآيا با اين فرصتها تمايلي به بازگشت دارند يا خير؟»
در مقابل گابريل اشتين، مدير گروه اقتصاد آكسفورد معتقد است كه تاثير عفو روسيه در بخشايش مالياتي براي بازگشت سرمايه به اين كشور محدود خواهد بود. او در اين باره گفت: «ثروتمندان روسيه نگران اين هستند كه عفو مالياتي سرمايهها در روسيه مشمول تاخير شود و بعدها عليهشان استفاده شود.»
كشورهاي بسياري با اجراي طرح عفو مالياتي سعي كردند در زمانهايي كه بحران گريبانگير اقتصاد كشورشان شده بود با اجراي طرحهاي مشابه جان تازهيي به اقتصاد رو به سقوط خود بدهند.
امريكا
در سال ۲۰۰۹ با بروز بحران اقتصادي امريكا تصميم گرفت تا يك برنامه «افشاگري داوطلبانه» را اجرا كند. در آن زمان ۴۵هزار امريكايي بهطور داوطلبانه منابع مالي خود را به دولت اعلام كردند.
آرژانتين
سال ۱۹۹۵، ۹/۳ ميليارد دلار به كشور بازگردانده شد در مقابل دولت از تعقيب قضايي افرادي كه تا به آن روز ماليات پرداخت نكرده بودند، گذشت. آرژانتين نخستين برنامه عفو مالياتي خود را سال ۱۹۸۷ اجرا كرده بود.
هندوستان
در سال ۱۹۹۷ كمپين عفو مالياتي با شعار «۳۰درصد ماليات، ۱۰۰درصد آرامش خيال» توانست از ۳۵هزارداوطلب ۵/۲ ميليارد دلار جمعآوري كند.
ايتاليا
بيش از ۸۰ ميليارد دلار سرمايه در سال ۲۰۰۹ پس از عفو مالياتي به ايتاليا بازگشت. پيش از عفو فرار از ماليات در بانك مركزي اين كشور تخمين زده بود كه ۵۰۰ ميليارد دلار سرمايه خارج از اين كشور وجود دارد. ايتاليا از سال ۱۹۸۰ چندين برنامه عفو مالياتي در برهههاي مختلف به اجرا گذاشته بود.
قزاقستان
به گفته بانك مركزي قزاقستان، اين كشور توانست در اوايل سال ۲۰۰۰ حدود ۴۸۰ميليون دلار سرمايه به كشور بازگرداند. همزمان تنظيمكنندگان مالياتي اين كشور با پاك كردن سوابق ماليات بر درآمد شهروندان هر قزاق را به يك «لوح پاكيزه» تبديل كردند.
مكزيك
در سال ۲۰۱۲ مقامات مكزيك يك برنامه عفو مالياتي را براي افراد و شركتهايي كه باعث بازگشت سرمايه ميشوند، اجرا كرد. بهموجب اين برنامه كساني كه از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۲ مالياتي پرداخت نكرده بودند بهطور كامل بخشيده شدند و جرايم قبل از ۲۰۰۷ نيز ۸۰ درصد كاهش پيدا كرد.
اسپانيا، پرتغال و يونان
در هر كشور برنامه عفو مالياتي مطابق با كمكهاي مالي مربوط به كشورشان اجرا شد. در سال ۲۰۱۲ پس از آنكه يونان از ورشكستي اقتصادي نجات پيدا كرد بهدنبال آن بود تا برنامه عفو مالياتي خود را به هدف بالا بردن درآمد اجرا كند. سال بعد اتحاديه اروپا اعلام كرد كه اين برنامه خلاف معاهدات اتحاديه اروپاست.
آلمان و بلژيك
هر دو اين كشورها برنامه عفو مالياتي خود را در سال ۲۰۰۴ اجرا كردند. كشور آلمان اين برنامه را به هدف بازگشت سرمايههاي آلمان كه به سوييس برده شده بود، اجرا كرد و از همين طريق توانست ۸۰ ميليارد دلار سرمايه خود را بازيابي كند. كشور بلژيك نيز قانون عفو ماليات بر درآمد را در همين سال تصويب كرد.
آفريقاي جنوبي
در سال ۲۰۰۳ برنامه عفو مالياتي اين كشور ۸ ميليارد دلار سرمايه را به اين كشور بازگرداند. آفريقايجنوبي براي نخستين بار برنامه عفو مالياتي جهت بازگرداندن سرمايه را در سال ۱۹۹۰ اجرا كرد.
استراليا
عفو مالياتي استراليا در سالهاي ۲۰۰۷ و ۲۰۰۹ توانست در مجموع يك ميليارد دلار براي اين كشور سرمايه ايجاد كند. افشاي داوطلبانه افراد در سال ۲۰۱۰ چيزي حدود ۳۰ميليون دلار براي اين كشور درآمد داشت.