رقم فعلي 18 ميليون تومان به هيچ عنوان پاسخگوي نياز متقاضيان خريد مسكن نيست در حالي كه به علت رشد قيمت مسكن در چند سال اخير، وام مسكن نقش عمده خود را در تامين مالي خريد مسكن از دست داده، بانك مركزي ديروز از تصميم خود براي افزايش رقم وام ساخت مسكن خبر داد.
به گزارش خبرنگار ما، هماكنون بانك مسكن به عنوان تنها بانك تخصصي اين حوزه، انحصار پرداخت وام خريد مسكن را در اختيار دارد.با اين حال هرگونه تغيير در تعيين رقم و شرايط پرداخت اين وام در اختيار شوراي پول و اعتبار به رياست بانك مركزي است.
اين شورا از سال 86 ـ كه طهماسب مظاهري رئيس كل بانك مركزي بود ـ سياست محدوديت شديد در پرداخت وام مسكن را اتخاذ كرد كه تاكنون ادامه دارد. براساس اين سياست، پرداخت هرگونه وام خريد مسكن توسط هر بانكي جز بانك مسكن ممنوع و پرداخت اين وام در انحصار بانك مسكن قرار گرفت. توجيه آن روز بانك مركزي در اتخاذ اين سياست، افزايش حجم نقدينگي در بازار مسكن تحتتاثير پرداخت بيرويه وامهاي خريد و در نتيجه رشد قابل توجه قيمت مسكن بود. در ادامه اين سياست تا آنجا گسترش يافت كه بانكهاي خصوصي حتي از پرداخت تسهيلات ساخت مسكن نيز محروم شدند و اين تسهيلات به طور كنترل شده و در سقفهاي محدود توسط بانكهاي دولتي و نيمه دولتي پرداخت ميشود.
با اتكا به چنين سياستهايي كه تاكنون نيز ادامه دارد، سقف وام خريد مسكن در رقم 20 ميليون تومان محدود شده؛ در حالي كه قيمت مسكن بويژه در دو سال اخير طوري بالا رفته است كه اين وام تاثير خود را در تامين مالي خريد مسكن از دست داده است. براساس آمارهاي تهيه شده توسط اتحاديه املاك، متوسط قيمت يك متر آپارتمان در تهران 5/2 ميليون تومان است كه در اين صورت يك آپارتمان 70 متري، 175 ميليون تومان قيمت ميخورد. در اين حالت وام فعلي خريد مسكن بيش از 10 درصد در اين سبد نقش ندارد.
وضع فعلي وام خريد مسكن
وام خريد مسكن هماكنون به دو صورت قابل دريافت است. شكل اول كه سقف آن 20 ميليون تومان است، از طريق سپردهگذاري عادي و مدتدار انجام ميشود. به اين صورت كه شخص ده ميليون تومان را براي مدت يك سال نزد بانك مسكن سپردهگذاري كرده و سپس وام را دريافت ميكند. اين وام به صورت اعتبار (و نه پول نقد) پرداخت ميشود؛ به طوري كه بانك، چك وجه وام را در وجه فروشنده واحد مسكوني صادر و آن واحد را به عنوان وثيقه نزد خود نگه ميدارد.
شكل دوم دريافت وام خريد مسكن كه سقف آن نيز 20 ميليون تومان است، دريافت اوراق حق تقدم مسكن است. وامگيرنده در اين حالت دو راه پيشرو دارد؛ راه اول اين كه ده ميليون تومان را براي مدت يكسال سپردهگذاري كرده و سپس وام خود را دريافت كند. اين دريافت ميتواند به صورت اوراق حق تقدم نيز باشد، يعني برخلاف وام 20 ميليون توماني، حتما لازم نيست شخص عين وام را دريافت كند؛ بلكه ميتواند با دريافت اوراق، آنها را به افراد غير يا در بورس بفروشد و سود آن را ببرد، اما راه دوم دريافت وام 20 ميليوني مسكن كه روش بدون سپردهگذاري است، خريد 20 فقره اوراق يك ميليوني حق تقدم مسكن و ارائه آن به بانك مسكن است. در اين حالت احتمالا وام 20 ميليوني به تناسب قيمت روز بازار حدود 23 ميليون تومان (به خاطر هزينهاي كه بايد بابت خريد اوراق بپردازد) براي فرد تمام ميشود، اما ديگر نيازي به سپردهگذاري و انتظار وجود ندارد. هر دو روش دريافت وام مسكن، سود وام 12 درصد و مدت بازپرداخت آن حداكثر بيست ساله است. اقساط نيز ميتواند به طور پلكاني دريافت شود، يعني هرقدر به انتهاي مدت بازپرداخت اقساط نزديك شويد، رقم قسط افزايش مييابد. حكمت آن اين است كه در ابتداي خريد منزل احتمالا قدرت پرداخت وامدهنده كم شده و لذا به مرور و به تناسب رشد قدرت پرداخت وي، اقساط نيز بيشتر ميشود.كمترين رقم قسط وام خريد مسكن در سال اول 116 هزار تومان است كه در سال پنجم به بعد به 201 هزار تومان افزايش مييابد.
چراغ سبز بانك مركزي
سرانجام ديروز بانك مركزي با اعلام سياستي نرمتر، چراغ سبز افزايش وام خريد مسكن را به شوراي پول و اعتبار نشان داد.
اصغر ابوالحسني هستياني، معاون اقتصادي بانك مركزي ديروز در گفتوگو با ايسنا اظهار كرد: احتمال دارد سقف وام خريد مسكن از سوي شوراي پول و اعتبار افزايش يابد. وي به رقم احتمالي اين افزايش اشارهاي نكرد.
وي افزود: اين امر هماكنون يكي از موضوعات مورد بررسي است؛ چرا كه در حال حاضر با توجه به شرايط اقتصادي كشور، رقم فعلي براي خريد مسكن به هيچ عنوان پاسخگوي نياز متقاضيان خريد مسكن در كشور نيست.
افزايش سقف وام ساخت مسكن
از سوي ديگر، اردشير بيژني، مدير امور طرح و برنامه بانك مسكن از احتمال افزايش سقف وام ساخت مسكن خبر داد.
وي تصريح كرد: چنين پيشنهادي به بانك مركزي و شوراي پول و اعتبار ارائه شده و در حال بررسي است.
اين مقام مسئول افزود: در حال حاضر سقف وامهايي كه براي احداث مسكن به متقاضيان پرداخت ميشود، 25 ميليون تومان است كه ما پيشنهاد كردهايم اين سقف تا 40 ميليون تومان افزايش يابد.
به گفته بيژني، هماكنون بانك مركزي در حال بررسي اين پيشنهادها است.