این برنامه های مخرب که یکی از اساسی ترین معضلات قرن بیست و یکم محسوب میشوند، به خاطر نوع تکثیر انگلی شان ویروس نامیده شدند. اما بعدها که آثار ویرانگر این نرم افزارها گسترش یافت و انواع مختلفی از آنها با عملکردهای متفاوت کامپیوترها و شبکه های سراسر دنیا را مورد حمله قرار دادند، نامشان به "بدافزار" تغییر کرد.
این بدافزارهای مخرب که روزانه بیش از صدها نوع جدید آنها توسط متخصصان امنیت کامپیوتری شناسایی میشود، دیگر تنها برای کامپیوترهای شخصی و اطلاعات موجود در آنها تهدید محسوب نمی شوند، بلکه در مواردی میتوانند برای حیات بشریت و زندگی بر روی کره خاکی نیز یک تهدید جدی باشند. کافیست، این اشرار نیمه هوشمند، شبکههای کامپیوتری یک پایگاه نظامی هستهای را هدف بگیرند، سیستمهای الکترونیکی یک بیمارستان را از کار بیندازند یا به هر سیستم دیگری حمله کنند که اختلال در آن میتواند برای انسانها و محیط زیست فاجعه آفرین باشد.
دنیای اشرار دیجیتالی
یکی از مهمترین استراتژیها برای مقابله با تهدیدات مختلف، شناخت آنهاست. این قانون در دنیای دیجیتالی نیز مصداق دارد و اگر کاربران کامپیوتر و شبکه های ارتباطی با انواع بدافزارها و عملکرد و ماموریت آنها آشنا باشند، میتوانند تا حد زیادی ریسک مواجهه با مخاطرات را کاهش دهند.
بدافزارها عموما به گروههای متعددی از جمله ویروسها، کرمها ، تروجانها و انواع دیگری مانند بمبهای منطقی، جاسوسافزارها، اسپمها وغیره تقسیم بندی می شوند که بیشتر آنها به یک دلیل مشخص میتوانند در کامپیوتر یا شبکه قربانی خود آثار تخریبی گسترده ای بر جای بگذارند. این دلیل چیزی نیست جز، بی اطلاعی کاربران نسبت به انواع تهدیدات و بی توجهی آنها نسبت به اقدامات پیشگیرانه و محافظتی! به همین دلیل هم شناخت انواع بدافزارها میتواند اولین گام برای مصون ماندن از آسیبهایی است که شرورهای دنیای دیجیتالی به ما و سیستمهای مان میرسانند. تقسیم بندی میشوند
تروجان یا اسب تروا (Trojan)
بدافزار "تروجان" یک ویروس نیست و به شکل یک فایل جاسوسی توسط هکرها برای قربانیان ارسال میشود .عملکرد معمولا تروجانها به دو بخش اصلی تقسیم میشوند که اولین قسمت ان کلاینت ( میهمان) است که ان را با هدف سرقت اطلاعات قربانی تنظیم کرده و قسمت دوم سرور است که باید این جاسوسهای دنیای دیجیتال را به کامپیوتر یا سیستم های قربانی ارسال کند.
یکی از روشهای نسبتا متداول این است که هکرها تروجان خود را هنگام چت کردن با قربانیان به صورت یک عکس، فایل صوتی، ویدئویی یا فایل اجرایی ارسال میکند. حملات تروجانها با روشهای دیگری مانند ارسال پست الکترونیک یا دانلود برخی برنامه های نرم فزاری غیرمتعارف نیز انجام می شود.
در نهایت طرف مقابل بدون اطلاع از این که به یک اسب تروا که قادر به دسترسی غیرمجاز به سیستم اوست خوش آمد گفته است. برنامه ای که میتواند کنترل کامپیوتر فرد را از راه دور به شخص هکر بسپارد . یا این که دست به سرقت اطلاعات شخصی مثل رمز عبور کارتهای اعتباری و بانکی خواهد زد.
کرمها ( worms)
کرمهای کامپیوتری همانطور که از نامشان برمیآید، متخصص خراب کردن برنامهها و فایلهای مهم در سیستم، کند کردن سرعت پردازش و بدتر از همه اینها متخصص تکثیر سریع در کامپیوترهاو شبکهها هستند.
اولین بار در سال 1982 میلادی یک متخصص کامپیوتر به نام " رابرت موریس" یک کرم کامپیوتری خلق کرد که گفته می شد قصد داشت آن را به آهستگی و بدون مزاحمت منتشر کند. اما نتیجه کار کاملاً برعکس بود. تا جایی که موریس، بعدها به خاطر دسترسی غیرمجاز کرمش به کامپیوترها محکوم به پرداخت هزینههای پاکسازی آن شد.
هرزنامه
Adware و اسپمها هم دیگر از اعضای خانواده بدافزارها هستند که مانند نامههای تبلیغاتی محتوی مطالب فریبدهنده بوده و به طور خودکار برای اشخاص مختلف ارسال میشود. مهمترین کاربرد این شرورهای دنیای دیجیتال تبلیغ محصولات و خدمات یا تبلیغاتی فرهنگی و سیاسی است. ابزارهای تبلیغاتی مزاحم با اهداف تبلیغاتی و برای نشان دادن اجباری پیامهای تجاری در کامپیوتر قربانی طراحیشده اند و عمدتا توسط برخی تروجانها بر روی یک سایت یا کامپیوتر قربانی نصب میشوند.
بمبهای منطقی
بمب منطقی (Logic Bomb)برنامهای است که آزادانه نوشته و اصلاح میشود تا در شرایطی خاص به شکلی غیر منتظره منفجر شده و معمولا یک کرم یا ویروس را در سیستم قربانی خود آزاد کرده و فعال می کنند. این بدافزار میتواند در روزهای خاص از پیش تعیین شده فعال شود.
زورگیرها
زورگیرها (Scareware) این بدافزارها همانطور که نامشان پیداست، میتوانند فایلهای کامپیوتر کاربران قربانی خود را به صورتی غیرقابل برگشت رمز گذاری کنند و از شخص یا سازمان قربانی برای باز کردن قفل فایلها درخواست پول می کنند. این بدافزاردر برخی موارد نیز به صورت ویروس یابهای قلابی ظاهر شده و به بهانه خرید نسخه کامل برای از بین بردن ویروسهای سیستم، اصطلاحا قربانی خود را سرکیسه میکند.
روتکیتها ( Rootkit):
روتکیتها ( Rootkit) بدافزارهایی هستند که بدون اطلاع شما، مدیریت سیستم رایانهای تان را در دست میگیرند. روتکیتها، دادههای کامپیوتر قربانی خود را تخریب یا بخشی از منابع سیستم آنها را در اختیار مهاجمان دیگر قرار میدهند. برخی از آنها
با آلوده کردن سرویسها و فایلهای اصلی و مهم سیستم عامل و پنهان سازی آنها، سطوح دسترسی بالا را برای کاربران غیر مجاز ممکن کرده و برخی دیگر برای پنهانسازی بدافزارهای دیگر استفاده میشوند.