تا جایی که رییس جمهور چندی قبل با انتقاد از وضعیت دسترسی مردم به شبکه گفته بود: " گاهی آدم پای اینترنت خوابش میگیرد"!... از یکسو سرعت پایین و کیفیت نامطلوبی که طی چند روز اخیر دامنگیر کابران ایرانی اینترنت شده و از سوی دیگر بحث و جدلهایی که در سطوج بالای کشور در جریان است، شرایط را به مراتب بدتر کرده است.
مردم از خود می پرسند: آیا قربانی دعواهای سطح بالای کشور شده اند و باید سرعت کلافه کننده اینترنت این روزها را به ناچار تحمل کنند تا تکلیف معلوم شود؟.....
پاسخ از نوع رسمی!
درحالی که به تازگی اخبار جسته گریخته ای از وضعیت کنونی سرعت دسترسی به اینترنت در رسانه های گروهی منتشر میشود و برخی مراجعان به مرکز تماس 2020 مخابرات نیز از تایید وقوع برخی مشکلات در شبکه مخابراتی کشور توسط کارشناسان این مرکز خبر میدهند، دولت تلاش میکنند با ارائه دلایل عمدتا فنی، توضیح قابل دفاعی در مورد وقوع اختلالات اخیر ارائه بدهد.
یکی از تازه ترین پاسخهای دولتی به انتقادهای عمومی نسبت به این موضوع ، اظهارات روز گذشته مدیرکل روابط عمومی مخابرات ایران است که میگوید: شبکه مخابرات با مشکل خاصی مواجه نیست و در حالت عادی قرار دارد.
به گفته داوود زارعیان ؛ نصب تجهیزات توسعه ای، مانند توسعه کابل فیبر نوری در برخی مناطق مخابراتی کاربران را برای مدتی کوتاه با کندیهایی مواجه کند. اما آنچه مشخص است این که مشکل اساسی در شبکه وجود ندارد و همانطور که اشاره شد احتمالا اختلالات حالت منطقهای و موردی دارد.
محمود واعظی وزیر ارتباطات نیز که طی چند ماه اخیر درگیر چالش استیضاح به خاطر سرعت پهنای باند است، درباره اختلالات به وجود آمده در سیستم اینترنت موبایل دو اپراتور همراه اول و ایرانسل طبیعی و موقت میخواند و علت آن را نیز اعمال تغییرات فنی در سیستم ارائه خدمات اینترنت و نسل تازه موبایل عنوان میکند.
وی بر قابل پیش بینی بودن اختلالات شبکه همراه اول و ایرانسل میگوید: این اپراتورها در مرحله آمادگی ارائه نسل سوم ارتباطی (3G) هستند و زمانی که پروانه 3G به این اپراتورها داده شد، به صورت علنی اعلام کردند :" با توجه به اینکه در کل کشور یک سیستم بزرگ در حال جایگزینی سیستم قدیمی است مردم باید برخی مشکلات را در این زمینه تحمل کنند".
این نوع از پاسخگویی از جمله این که واعظی مردم را دعوت به تحمل تغییراتی میکند که به گفته خودش موقتی هستند و برای اصلاح و ارتقاء اینترنت به نسل سوم ضروری، موجب شده تا نوعی آرامش رسانه ای نسبی در مورد اختلالات اخیر بر فضای افکار عمومی حاکم شود و در عمل نیز تحمل مرارتهایی که برای باز کردن یک صفحه معمولی و سبک اینترنتی میکشند را برای مردم آسان تر کرده است.
اما جوابهای صریح به یک سئوال
جواب های صریح و بیپرده برخی پرسشهای عمومی را باید از کسانی شنید که اصطلاحا کف بازار هستند . مانند مدیران یا کارشناسان شرکت های ارائه دهنده خدمات اینترنت، برخی افراد آگاه به مساله و گاهی هم از زبان کسانی که وقتی در موضع رسمی قرار داشتند میگفتند: " بچه های من با اینترنت 56 کیلوبیتی در خانه فیلم دانلود میکنند!"
محمد سلیمانی وزیر ارتباطات دولت نهم که در دوران تصدیگری در وزارت ارتباطات معتقد بود همین کیفیت و سرعت اینترنت که داریم زیادی است، سال قبل در گفتگویی به ایلنا گفته بود: بنده خودهمین امروز صبح به سختی توانستم gmail خود را باز کنم که آن هم در آخر باز نشد" و ادامه میدهد:" از نظر من تداخل امور در زمینه فناوری اطلاعات باعث پیچیده شدن کارها و ایجاد مشکلاتی در این حوزه کرده و معلوم نیست سر منشا این مشکلات کجاست و پاسخگو کیست؟ به عبارتی در این حوزه عدم مسئولیت پذیری ضربه های جبران ناپذیری به کسب و کار مردم وارد کرده است."
مردم و كارشناسان هم معتقدند که اختلالات اینترنتی زیانهای سنگینی را به كسب و كار مردم و فعالیتهای بخش خصوصی وارد میکند. از دیگر سو عدم پاسخگویی مسوولین و انكار مشكلات نیز بار روانی زیادی به مردم تحمیل می كند.
روزگار ترکتازی کوسه ها و ....
تا همین چند سال پیش تمام پهنای باند اینترنت بین الملل کشور از کابل مسیر جاسک- فجیره تامین میشد و از آنجا که این درگاه در آبهای خلیج فارس قرار داشت لنگر کشتیهای در حال حرکت در خلیج فارس و گاهی هم کوسه های گرسنه که از گاز زدن فیبر نوری هم دریغ نمی کردند، یکی از بلاهای همیشگی اینترنت ایران بودند و هر از گاهی اینترنت یک کشور را مختل می کردند.
اما از زمانی شرکت زیرساخت دست به کار ایجاد مسیرهای جایگزین برای تامین پهنای باند کشور شد، انتظار می رفت که دیگر دوره اختلالات و قطعیهای اینترنت به پایان برسد.
بعد از نجات اینترنت از چنگ کوسه ها و چنگال لنگر کشتیهای سرگردان، نوبت به مهاجمان سایبری رسید که از چپ و راست، درگاههای اینترنت ایران هدف قرار می دادند و موجب میشدند تا میلیونها ایرانی زمان و هزینه زیادی را صرف معطل نشستن پای صفحه نمایشگر کامپیوتر یا موبایلشان کنند.
حملات سایبری از همان ابتدای تولد اینترنت وجود داشته اند و هر روز هم پیشرفته تر و هدفمند تر میشوند. این روزها میتوان انواع مهاجمان مجازی را یافت که فارغ از انگیزه و دلیلشان برای این قبیل اقدامات، حملات آنها به شبکه زیرساخت و اینترنت یک کشور آسیب های جدی وارد کرده و میلیونها نفر ساعت زمان، پول و انرژی مردم را تلف میکند.
یک کارشناس اینترنت به تعادل میگوید: این قبیل حملات و اعمال خرابکارانه در فضای وب، موضوع تازه و پیچیدهای نیست. هر کشوری همانطور که مرزهایش را پاسداری میکند باید از مرزهای مجازی اش هم صیانت کند و این وظیفه شرکت زیرساخت است که بتوند با اقدامات پیشگیرانه و کنترلی ضریب صدمات حملات هکری را به حداقل ممکن برساند و برای خدمات مختل شده، جایگزین داشته باشد.
برخی کارشناسان نیز معتقدند؛ یکی از دلایل بروز اختلالات در کیفیت و سرعت پهنای باند، روترهای قدیمی هستند که نمی توانند پاسخگوی پردازش حجم بالای داده ها در شرایط کنونی باشند و صرفا قادرند تا بخشی از مسیرهای موجود را پردازش و از آنها استفاده کنند.
روترها نقشه مسیریابی را با استفاده از جداولی که با نام Broader Gateway Protocol شناخته میشود، به اشتراک میگذارند که با بزرگ شدن حجم و تعداد این جدولها، حافظهی موجود در روترها قادر به پاسخگویی به آن نیست، از اینرو این روترها نمیتوانند ترافیک اینترنت را بهخوبی مدیریت کنند
حکایت همچنان باقیست
با وجود تمام استدلالهای منطقی و غیرمنطقی در مورد پایین بودن کیفیت اینترنت کشور، هنوز هم بخش قابل توجهی از مردم و کارشناسان بر این باورند که مهم نیست دلایل اصلی بروز اختلال در اینترنت و شبکه تلفن همراه کشور چیست و چرا اتفاق می افتد، مساله اساسی این است که کیفیت خدمات اینترنتی که کاربران ایرانی دریافت میکنند، به اندازه ای پایین است که نه تنها باعث دور ریختن پول و وقت شان می شود، بلکه به کسب و کارشان هم لطمه می زند و در این میان هیچگاه خسارتی بابت اختلالات و قطع و وصل شدنهای مکرر به آنها پرداخت نمی شود.
حتی اگر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی بخشی را به شکایات مردمی اختصاص داده باشد و هر روز ده ها اطلاعیه رسمی درباره اختلالات منتشر شود، مشکل اصلی مردم کماکان پابرجاست و هنوز هم خیلی از ما ایرنیها پای اینترنت ، خوابمان میگیرد!.....