شرکت نسبت به اوج چند ماه قبل آن کاهش یافته، ولی با 496 میلیارد دلار، بر صدر تکیه زده.آیا اپل که امروز ارزشمندترین شرکت جهان است، به مسیر خود ادامه خواهد داد هم اکنون اپل بر کوهی از پول نقد (117 میلیارد دلار) نشسته و گرچه ارزش ستین شرکت یک تریلیون دلاری میشود؟
هفت شرکت ارزشمند دنیا طی ۲۰ سال اخیر شرکتهایی هستند که گاهی از عرش به فرش رسیدهاند و گاهی نیز بر عکس عمل کردهاند.
در این بین، فرضیاتی وجود دارد مبنی بر اینکه آیا اپل به عنوان ثروتمندترین شرکت دنیا باز هم، مسیر خوشبختی را طی میکند یا اینکه برعکس، نقصهایی مثل مپلگیت (Mapplegate) نشانههایی هستند از اینکه دیگر آن شرکت سابق نیست و تا چند سال آینده نزول خواهد کرد؟ هر دو مورد ممکن است و تنها گذر زمان میتواند از پاسخ قطعی پرده بردارد.
اگر قرار است اپل همچنان در صدر بماند، کار بسیار مشکلی در پیش رو دارد. تاریخ نشان داده که این داستان صعود و سقوط پیشتر برای شرکتهای بسیاری تکرار شده؛ مایکروسافت زمانی ارزشمندترین شرکت بود، همینطور شرکتهای نفتی و مخابراتی و غیره.
در طول ۲۰ سال گذشته، هفت شرکت توانستهاند لقب شماره یک بازار سهام را به خود اختصاص دهند و تقریبا هر کدام مربوط به صنعت متفاوتی بودهاند.
۱) اپل همچنان محبوب
امروزه محصولات اپل همه جا هستند. گر چه اپل در ابتدا یک شرکت سازنده کامپیوترهای شخصی بود، ولی اکنون بیشتر آن را با محصولات پست پیسی اش (آیپاد، آیفون و آیپد) میشناسیم. علت رشد فزاینده ارزش شرکت که سود آن در ۱۰ سال اخیر به طور میانگین سالی ۵۹ درصد رشد را به خود دیده نیز در محبوبیت و عامه پسند بودن همین محصولاتش است.
هم اکنون اپل بر کوهی از پول نقد (۱۱۷ میلیارد دلار) نشسته و گرچه ارزش شرکت نسبت به اوج چند ماه قبل آن کاهش یافته، ولی با ۴۹۶ میلیارد دلار، بر صدر تکیه زده.
* دوره صدرنشینی: سپتامبر ۲۰۱۱ تاکنون
۲) اکسان موبیل بر موج نفت سوار است
رسیدن قیمت نفت به اوج خود در سال ۲۰۰۸ باعث شد درآمد و سود اکسان موبیل مثل موشک به سوی آسمان پرتاب شود. این شرکت برای دهها سال جزو ۱۰ شرکت ارزشمند آمریکا بود و همینطور با ارزش ترین شرکت بخش انرژی محسوب میشد. این شرکت، در واقع وارث اصلی و نسل جدیدی از کمپانی نفتی استاندارد اویل جان راکفلر است. اکسون موبیل، در تاریخ ۳۰ نوامبر ۱۹۹۹ و با ادغام دو کمپانی اکسان و موبیل، تاسیس شد. ریشههای این کمپانی، به سال ۱۸۷۰ و به زمان تاسیس کمپانی استاندارد اویل، باز میگردد. در سال ۱۹۰۴ استاندارد اویل با اعتراض عمومیروبهرو شد و سپس در سال ۱۹۱۱ با افزایش رو به رشد این اعتراضها و در پی حکمی که از سوی دادگاه عالی ایالات متحده اعلام شد، استاندارد اویل، به ۳۴ شرکت تقسیم شد.
از مجموع ۳۴ شرکت، یکی از آن شرکتها، بنام استاندارد اویل نیوجرسی بود، که نامش به اکسان تغییر کرد و دیگری استاندارد اویل کالیفرنیا بود، که ابتدا به سوکونی و سپس به موبیل تغییر نام داد. در نهایت، این دو شرکت، با هم ادغام شدند و اکسون موبیل تشکیل شد. بر اساس همین سوابق میتوان قدمت آن را ۱۲۵ سال دانست. با افت ارزش داراییها در چند سال اخیر، ارزش سهام اکسان موبیل نیز کاهش یافت و سرانجام تاج شاهی را واگذار کرد. هم اکنون ارزش آن ۳۹۴ میلیارد دلار است.
* دوره صدر نشینی: فوریه ۲۰۰۵ تا آگوست ۲۰۱۱
۳) مایکروسافت و تیغ قوانین ضدتراست
۲۳ سال رکورد شکنی پیاپی در فروش و درآمد باعث شد تا سرمایه گذاران، شوالیه ردموند را غسل تعمید داده و به بالای ابرها پرواز دهند. در سال ۱۹۹۸ که ویندوز ۹۸ در ۴۰ کشور عرضه شد، اکثر کامپیوترهای دنیا به آن ارتقا یافته و همه شرکتها شیفته این تکنولوژی شدند.
چنین بود که مایکروسافت به اوج رسید. اما در ادامه آن سال، وزارت دادگستری آمریکا یک پرونده آنتی تراست بر علیه مایکروسافت گشود و مایکروسافت از اوج به زیر افتاد که البته نگرانیها در زمینه اینترنت و عوض شدن بازی در صنعت کامپیوترها نیز به آن افزود. پس از این قضیه، دوباره سهام اوج گرفت و به ۷۲/۵۸ دلار رسید، اما وقتی حباب تکنولوژی ترکید دوباره جشن ردموندیها خراب شد. تاج پادشاهی بعد از سال ۲۰۰۰ برای مدتی بین ژوئن ۲۰۰۲ تا سپتامبر ۲۰۰۳ نیز بر سر مایکروسافت قرار گرفت ولی دوباره قاپیده شد. هم اکنون مایکروسافت ۲۲۳ میلیارد دلار ارزش دارد.
* دوره صدر نشینی: سپتامبر ۱۹۹۸ تا مارس ۲۰۰۰؛ و ژوئن ۲۰۰۲ تا سپتامبر ۲۰۰۳
۴) جنرال الکتریک و اسطوره «ولش»
سالهای پر بار دوره مدیریت جکولش که مدیر اجرایی شرکت بود از ۱۹۸۱ آغاز شد و میوههای آن در دهه ۱۹۹۰ به بار نشست. وی یک دهه به کوچک سازی و بهینه سازی شرکت پرداخت؛ تعدیل نیروی کار، فروش کسب و کارهای تولیدی و در مقابل خرید شرکتهای مرتبط با خدمات مالی عامل موفقیت بود. در میانه دهه ۹۰ استراتژی مدیریتی این بود که برندهها را به شدت تشویق و بازندهها را طرد کنند. در چنین زمانهای بود که جنرال الکتریک تبدیل به اسطوره بازار شد. مجله فورچون این شرکت را یکی از ستودنیترین شرکتهای دنیا نامید و به «جک ولش» لقب مدیر قرن را داد. وی در سال ۲۰۰۱ شرکت را ترک کرد. هماکنون جنرال الکتریک ۲۱۱ میلیارد دلار ارزش دارد.
* دوره صدر نشینی: سپتامبر ۱۹۹۳ تا آگوست ۱۹۹۸
۵)AT&T قربانی تماسهای تلفنی
در سال ۱۹۹۳، شرکت مخابراتی ای تیاند تی به یک جایگاه مناسب رسید. این نخستین بار نبود که یک شرکت مخابراتی به این جایگاه میرسید. در اوایل دهه ۱۹۸۰ هم شرکت تلفن و تلگراف در صدر بازار آمریکا قرار داشت که پس از آن طی یک سری تغییرات -که وزارت دادگستری آمریکا باعث آن بود- شرکت به طور داوطلبانه به سه بخش کوچکتر تقسیم شد که یکی از آنها AT&T نام گرفت. کاهش درآمد حاصل از تماسهای تلفنی عادی باعث شد که شرکت به دنبال روشهای درآمدزایی جدید باشد. این شرکت، در سال۱۹۹۱ شرکت NCR را که سازنده کامپیوتر بود خریداری کرد، زیرا پیشبینی میشد که دو شاخه کامپیوتر و ارتباطات با یکدیگر همپوشانی زیادی پیدا کنند. در آگوست ۱۹۹۳، AT&T تملک McCaw Cellular Communications را اعلام کرد که بزرگترین شرکت ارائه سرویس تلفنهای سلولار بود. هم اکنون AT&T ارزشی معادل با ۱۸۸ میلیارد دلار دارد.
* دوره صدر نشینی: مه۱۹۹۳ تا آگوست ۱۹۹۳
۶) فروشگاههای زنجیرهای وال مارت قربانی توسعه
۱۲ سال پیش وال مارت به صدرنشین شرکتهای بزرگ دنیا تبدیل شد و رکوردهای فروش و درآمد پشت سر هم به ثبت میرسیدند. فروشگاههای جدید در سرتاسر ایالات متحده افتتاح میشدند و روزهای خوشی برای آن پیشبینی میشد، اما در مارس ۱۹۹۳ سهام این شرکت از تکاپو افتاد و برای ۴ سال آینده کم رنگ باقی ماند.
برخی، فوت موسس آن «سم والتون» در آوریل ۱۹۹۲ را دلیل این سقوط میدانند و برخی دیگر افزایش وسعت بیرویه شعبههای آن را دلیل اصلی قلمداد میکردند. در ۱۹۹۴ برای افزایش سرعت رشد، سوپر سنترهای شرکت به دو برابر افزایش یافت، ولی رشد فروش در فروشگاههای قبلی از ۱۱ درصد به ۶ درصد نزول کرد که نشانه خوبی نبود. هم اکنون والمارت ۲۲۸ میلیارد دلار ارزش دارد.
* دوره صدر نشینی: نوامبر ۱۹۹۲ تا ژانویه ۱۹۹۳
۷) فیلیپ موریس زیر سایه سیگار
این شرکت که امروزه Altria Group نام دارد صاحب پرفروش ترین برند سیگار دنیا یعنی Marlboro است. مایک مایلز در سال ۱۹۹۱ مدیر اجرایی این شرکت شد و تحت نظارت مدیر قبلی، همیش مکسول، ۵ سال پیاپی شرکت را با رشد درآمد به میزان ۲۰ درصد رو به رو کرد که البته تصاحب دو شرکت General Foods به سال ۱۹۸۵ و Kraft Foods به سال ۱۹۸۸ (هر دو مربوط به صنایع غذایی) در این مورد بی تاثیر نبود. اما فروش تنباکو در آمریکا به دلیل تغییر گرایش مردم در زمینه سیگار کشیدن، رو به کاهش گذاشت و پروندههای قضایی نیز در سقوط شرکت از جایگاهش بیتاثیر نبود. امروزه این شرکت در بازار سهام ارزشی معادل ۶۳ میلیارد دلار دارد و سهام این شرکت جزئی از شاخص میانگین صنعتی داوجونز و اساند پی ۵۰۰ است.