شبکه ملی بر روی کاغذ

نامگذاری انتزاعی و بی منطقی که شاید تصور نمی کرد تا این حد با انتقاد محافل کارشناسی و رسانه ای روبرو شود. اما این نام به اندازه ای غیرقابل درک بود که حتی شهروندان عادی هم از شنیدن آن شگفت زده شده بودند.

اینترنت ملی !... این عبارت متشکل کلمه مرکب اینترنت (International network) است که ترجمه فارسی آن می‌شود: " تارنمای بین المللی" و صفت ملی است. در واقع چالش اساسی این نام زمانی هویدا می شود که این کلمه در کنار صفت ملی قرار می‌گیرد . نقض غرض مستتر در نام "شبکه بین المللی ملی!..."  شاید طنزآمیزترین روش نامگذاری برای شبکه ای بود که قرار است بستر اساسی ارتباط داخلی کشور را فراهم کند.

پشت صحنه یک اسم بی مسما

کابینه دولت نهم در یکی از روزهای اسفند سال 1384، تصمیم گرفت شبکه "اینترنت ملي" طي 3 سال به بهره برداری برسد و طراحی‌های کلی شبکه نیز انجام شود. اما سال 87 فرا رسید و اختراع مجید ریاضی کماکان در حد حرف باقی مانده بود. دولت که دید موعد اجرای این طرح رسیده و از اجرایی شدن آن خبری نیست، مجددا در یک تصمیم گیری‌های خلق الساعه مقرر کرد که این شبکه  در سالهای 86 تا 88 راه اندازی شده و به بهره برداری برسد. تصمیمی که البته به رغم تلاش‌های ریاضی هرگز به مرحله عمل نرسید.

رضا تقی پور وزیر وقت ارتباطات دولت دهم در سال وارد گود شد تا این مشکل را حل کند. او  برای تصحیح این سوء تفاهم بزرگ ملی، از "اینترنت ملی" با آزمودن چند نام هم سطح مانند شبکه ملی اینترنت و  شبکه ملی اطلاعات ، در نهایت این طرح عبتر را با نام شبکه ملی اطلاعات در کلیات ماده 46 برنامه پنجم توسعه جای داد تا کمی جدی تر دنبال شود.

حالا دیگر شبکه ملی اطلاعات بود که نه تنها از لحاظ مفهومی هیچ ایرادی نداشت، بلکه ماموریت و عملکرد آن هم مشخص شده بود و فقط می‌ماند وزارت ارتباطات که باید آن را طراحی و اجرا می‌کرد. به همین دلیل هم پس از رفع نقص نام آن، بیشتر حاشیه ها و بحث و جدل ها حول تاخیر در اجرا و طراحی و بودجه و مواردی از این دست چرخیده تا این که شورای عالی فضای مجازی در بیستمین جلسه خود از این شبکه با عنوان " شبکه ملی ارتباطات" نام برد و در گزارش رسمی خود از نام "اینترانت" برای معرفی آن استفاده کرد که البته از نگاه تیزبین ارباب رسانه دور نماند و خبرگزاری تسنیم در پایان گزارش جلسه این شورا نوشت: " اشاره یازده مرتبه‌ای به واژه ناشناس "شبکه ملی ارتباطات (اینترانت ملی)" در خبر پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری راجع به جلسه روز گذشته شورای عالی فضای مجازی، نشان از این دارد که همچنان علی‌رغم فعالیت‌های فرهنگی بسیاری که پیرامون عنوان "شبکه ملی اطلاعات" صورت گرفته اما همچنان در این زمینه ضعف داریم."

اینترانت به شبکه های داخلی گفته می شود که ممکن است بین چند مرکز یا منطقه مختلف ایجاد شود . چیزی که به رغم درست بودن از لحاظ معنایی باز هم با انتقادهای فنی مواجه است. شبکه ملی اطلاعات یا ارتباطات در واقع شبکه ای گسترده در محدوده جغرافیایی کشورمان خواهد بود که به گفته دکتر علی اکبر جلالی باید نام خاص خود را داشته باشد.

وی به تعادل می‌گوید: اینترانت ملی هم با وجودی کاملا اشتباه نیست، نمی تواند نام مناسبی برای این شبکه باشد. در واقع ما با یک شبکه به مراتب گسترده تر از یک شبکه اینترانت مواجه هستیم که قرار است دسترسی به ارتباطات و اطلاعات را در مرزهای کشور و برای شهروندان ایرانی فراهم کند. در نتیجه بهترین گزینه برای نامگذاری آن یک عبارت است: " شبکه ملی" (National Network) و نیازی هم نیست اضافاتی مانند اطلاعات ارتباطات یا هرچیز دیگری را به آن افزود. چرا که شاید هیچ عنوان دیگری به جز شبکه مبی نم تواند بیانگر نقش و ماموریت این شبکه عظیم و با اهمیت باشد.