منوچهر غروي
امريكايي ها چه كار خوبي كردند!
سا ل ها پيش واشنگتن پست نوشت: «اگرچه پيكان فروتن، اتومبيلي كه تكنولوژي آن متعلق به دهه ۱۹۴۰ ميلادي است، صنعت خودرو ايران را پيش مي برد اما صنعت خودرو ايران پشت درهاي بسته در حال شكل گيري است پس ايران را تحريم نكنيد چراكه تحريم، ايران را خواهد ساخت».
تا چند سال پيش اگر مي خواستيم پژو ۴۰۵ توليد كنيم بايد از شركت پژو فرانسه اجازه مي گرفتيم اما اكنون خودمان بت خودروسازشدن را شكسته ايم و خودروساز شده ايم. در سال ۱۳۷۰ هنگامي كه مي خواستيم براي صنعت خودرو ايران برنامه ريزي كنيم بحث اين بود كه چرا ستون هاي اين صنعت را استوار مي كنيد؟
در آن زمان سالي ۱۵ ميليارد دلار درآمد نفتي داشتيم و هرگاه اين درآمد بيشتر مي شد واردات خودرو فزوني مي يافت و هرگاه اين درآمد كمتر مي شد به فكر توليد داخلي مي افتاديم. در سال ۱۳۷۳ برنامه هفت ساله صنعت خودرو را طرح ريزي كرديم و در واقع اساس حركت به سوي ساخت داخل كردن قطعات و ارتقاي توان توليد داخل آغاز شد. در همان ايام، ايجاد سازمان توليد در كشور و خودروسازشدن اهدافي بودند كه دنبال شد.
تا سال ۱۳۷۶ كشور با مشكل ارزي مواجه بود و سعي شد صنعت خودرو خود را از ارز دولتي مستقل كند؛ به همين جهت «سازه گستر» و «ساپكو» به عنوان كانون هاي ساخت داخل كردن قطعات خودرو شكل گرفتند. از همان موقع بحث بالانس ارزي در صنعت خودرو ايران مطرح شد و در سال ۱۳۸۰ كه در واقع سال پاياني اجراي برنامه هفت ساله ما بود توليد سالانه خودرو با استفاده از قطعات ساخت داخل به بيش از ۲۶۰ هزار دستگاه رسيد. در آن زمان از ما ايراد گرفتند كه چرا با پيكان ادامه مي دهيد؟
اما ما در سال ۱۳۷۳ مجددا پيكان را در دستور كار قرار داديم تا راه نيمه رفته را در صنعت قطعه سازي و خودروسازي تكميل كنيم. اين تمام ماجرا نبود، زيرا به دهه آينده نيز مي انديشيديم. در همان روزها اين سوال را مطرح كرديم كه دهه آينده (منظور دهه ۸۰ خورشيدي) چگونه خواهد بود؟
براي اين دهه، هدف جهاني شدن را مطرح كرديم اما تعريف ما از جهاني شدن در آن روز با تعريف عام متفاوت بود. ما مي خواستيم محصولاتمان مطابق كيفيت روز دنيا توليد شود. پس در برنامه هفت ساله دوم، مبنا را بر اين گذاشته بوديم تا در سال ۱۳۸۲ به ظرفيتي ۵۰۰ هزار دستگاهي در سال، آن هم با خطوط توليد مدرن برسيم.
دقيقا همان جا بود كه شركت «تام ايران خودرو» شكل گرفت و ما توان ساخت ابزار و خطوط توليد خودرو را نيز پيدا كرديم. در واقع از همين جا صنعت خودرو ايران بومي شد. براي جهاني شدن بايد تغييرات زيادي مي داديم و ما فكر مي كرديم كه چگونه جهاني شويم. با آزادسازي قيمت خودرو، مشتريان را از خودمان طلبكار كرده بوديم، انگيزه قطعه سازي بالا رفته بود و بايد خدمات پس از فروش ارتقا مي يافت. در همان ايام معتقد بوديم با پژو پرشياي ۱۴ ميليون توماني و پژو ۴۰۵ حدود ۱۲ ميليون تومان نمي توانيم به اهداف بازار برسيم.
به شدت به فكر جوينت ونچر و سرمايه گذار خارجي بوديم؛ زيرا مي دانستيم با شريك خارجي مشكلات مان تا حد زيادي برطرف مي شود. به صادرات مي انديشيديم و به گونه اي برنامه ريزي كرده بوديم كه در سال ۱۳۸۶ صنعت خودرو ايران، عقب ماندگي ها را جبران كند و به استانداردهاي روز جهان برسد.
شرايط خوب و منحصر به فردي براي توسعه وجود داشت اما موانع داخلي و خارجي نيز وجود داشت كه بايد بر آن ها غلبه مي كرديم. صرف نظر از موانع داخلي، موانع خارجي براي ما بركت بود. امريكايي ها چه خوب كردند كه نگذاشتند ما وارد WTO شويم يا اين كه ما را تحريم كردند. بايد نوآورانه فكر مي كرديم. خلق صنعت خودرو سخت بود و نياز به عرق ملي و زمان داشت. پيش بيني واشنگتن پست درست از آب درآمد و اين گونه بود كه ما امكان توسعه يافتيم.
مدیرعامل اسبق ایران خودرو
