ابری که بر دنیای فناوری سایه انداخت

رایانش ابری یعنی چه؟

رایانش ابری مدل پردازشی بر پایه شبکه‌های رایانه‌ای مانند اینترنت است که با کمک زیرساخت فنی، نرم‌افزاری، بستر شبکه و سایر منابع رایانشی، الگویی تازه برای عرضه، مصرف و تحویل خدمات پردازشی به وجود آورده است. این تعریفی است که دکتر علی اکبر جلالی، از پدیده «رایانش ابری»  ارائه می دهد. نام این مدل پردازشی از ترکیب دو کلمه رایانش و ابر ایجاد شده که اولی به معنای محاسبه و پردازش و ابر، کنایه ای از شبکه های وسیعی است که کاربران عادی از آنچه در پشت صحنه آنها می‌گذرد ندارند.

این متخصص فناوری می گوید: رایانش ابری از امتیازات ویژه‌ای برخوردار است که از آن جمله می‌توان به کاهش هزینه‌ها به علت عدم نیاز به سخت افزارهای ذخیره ساز در کامپیوترهای شخصی و تبلت و تلفن همراه اشاره کرد. ضمن این که امکان می دهد تا  اطلاعات را به هر میزان و مقدار در نقاط مختلف و سرورهایی که می‌توانند از لحاظ کاربر شناخته شده نباشد دخیره کرد.

امتیاز دیگر که می‌توان به آن اشاره کرد این است که دیگر نیازی به پرداخت و هزینه زیادی به شرکت‌ای مختلف مرکز داده نیست و مهمتر این که دسترسی آسانتر به داده‌ها در نقاط مختلف جهان از امتیاز دیگر رایانش ابری محسوب می‌شود .

به گفته دکتر جلالی تشبیه اینترنت به ابر به این دلیل است که اینترنت همچون ابر جزئیات فنی‌اش را از دید کاربران پنهان می‌سازد و لایه‌ای از انتزاع را بین جزئیات فنی و کاربرانی به وجود می‌آورد که از این ابر گشترده خدمات دریافت می‌کنند.

اساس کار اشتراک گذاری است

پیشرفت فناوری اطلاعات نیاز به انجام کارهای محاسباتی در تمام زندگی بشر به شکلی شبانه روزی درآورده است. همچنین نیاز به این هست که افراد بتوانند کارهای محاسباتی سنگین خود را بدون داشتن سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای پیچیده و گرانقیمت، از طریق خدماتی انجام دهند که هم اکنون رایانش ابری آخرین پاسخ فناوری به برآورده ساختن این نیازها بوده است.

دکتر علی اکبر جلالی می گوید: از آنجا که اکنون این فناوری دوران طفولیت خود را می‌گذراند، هنوز تعریف استاندارد علمی که مورد قبول عام باشد برای آن ارائه نشده است، اما بیشتر صاحبنظران بر روی بخش‌هایی از تعریف این پدیده هم رای هستند.

عموماً مصرف کننده‌های رایانش ابری مالک زیر ساخت فیزیکی ابر نیستند، بلکه برای اجتناب از هزینه سرمایه‌ای آن را از عرضه کنندگان شخص ثالث اجاره می‌کنند. آنها منابع را در قالب سرویس مصرف می‌کنند و تنها بهای منابعی که به کار می‌برند را می‌پردازند.

وی اضافه می‌کند: بسیاری از سرویس‌های رایانش ابری ارائه شده، با به کار گیری مدل رایانش همگانی امکان مصرف این سرویس‌ها را به گونه‌ای مشابه با صنایع همگانی (مانند برق) فراهم می‌سازند.

نکته جالب توجه اینجاست که براساس این مدل عرضه کنندگان خدمات هم می توانند بدون نیاز به سرمایه گذاری سنگین برای عرضه گسترده خدمات، اقدام به عرضه خدمات بر مبنای اشتراک سرویس‌ها و زیرساخت‌ها بپردازد.

این مدرس دانشگاه می گوید: به عنوان نمونه می توان به اشتراک گذاری قدرت رایانشی «مصرف شدنی و ناملموس» میان چند مستاجر اشاره کرد که می‌تواند باعث بهبود نرخ بهره‌وری شود؛ زیرا با این شیوه دیگر کارساز (سرور) ها، بدون دلیل بیکار نمی‌مانند که این امر موجب کاهش قابل توجه در هزینه‌های آنها شده و در عین حال از خدماتی پرسرعت و با کیفیت بهره مند شد که شاید خرید خدماتی در این سطح برای یک کاربر چندان مقرون به صرفه نباشد.

پیدایش مفاهیم اساسی رایانش ابری به دهه ۱۹۶۰ بازمی گردد. زمانی که جان مک کارتی نابغه هوش مصنوعی که از او با عنوان پدر منطق کامپیوتری نام می برند، گفته است:«رایانش ممکن است روزی به عنوان یکی از صنایع همگانی سازماندهی شود».

وقتی دولت‌ها پیشقدم شدند

در حال حاضر حمایت از توسعه فناوری یکی از مهمترین وظایف و دغدغه‌های دولت‌هاست؛ که درخصوص رایانش ابری شاید دولت‌ها باید این نقش را ایفا کنند. چراکه دولت‌ها به‌طور بالقوه یکی از بزرگ‌ترین ذینفعان رایانش ابری خواهند بود. امکانات رایانش ابری (به‌ویژه در بخش زیرساخت به‌عنوان خدمت) می‌تواند در توسعه دولت الکترونیکی مستقل و یکپارچه نقش اساسی ایفا کند. خبرگان برخی دولت‌ها مانند دولت هند توسعه رایانش ابری را راهی برای پر کردن شکاف دیجیتالی و در پی آن کاهش تبعیض و نابرابری اجتماعی در جامعه خود یافته‌اند. کشورها همچنین می‌توانند به رایانش ابری به مثابه یکی از ارکان توسعه صادرات دانش مبنا بنگرند. سیاستگذاران کشورهای توسعه‌یافته توانایی خود در حفظ سلطه را در توفق در این عرصه جستجو می‌کنند. پروژه‌های نظامی و دولتی بسیاری در کشورهای پیشرو در جریان است که در رأس آنها پروژهای دولت ایالات متحده آمریکا قرار دارد. دولت‌ها در کشورهای مختلف در زمینه تشویق به پذیرش رایانش ابری و تسهیل استفاده از خدمات مبتنی‌بر ابر توسط محققان و بخش کسب‌وکار و بخش‌های مختلف دولت نقش مهمی ایفا می‌کنند. برای نمونه، در ایالات متحده مؤسسه علوم ملی طبق برنامه‌ای که در سال ۲۰۰۸ آغاز شد، استفاده از خدمات ابر توسط محققان را ترویج می‌کند. دولت‌ها در انگلستان، ژاپن و سوئد نیز استفاده از ابر توسط محققان و کسب‌وکار را تسهیل و تشویق می‌کنند.

در این مدل پردازشی، اطلاعات و دیتاها در چند نقاط جهان کپی می‌شوند و اگر برای یکی از سرورها مشکلی پیش آید می‌توان از سرورهای دیگر استفاده کرد. شاید به همین دلیل است که بسیاری از بزرگان آی‌تی جهان قرار دادن اطلاعات در رایانش ابری را دیوانگی می‌خوانند و آن را دادن گوشت لخت به دشمن تشبیه می‌کنند.

دولتمردان ابری

نظریه پرداز موج چهارم می گوید: مشکل اساسی کشور ما کمبود دانش به خصوص در سطوح مدیریتی کلان است. متاسفانه اغلب مسولین حوزه فناوری آشنایی کافی با این مسایل ندارند و از بیم عقب ماندن از فناوری تلاش می کنند آن را متوقف کنند.

جلالی می گوید: افرادی که قبل از سال 1980 میلادی متولد شده‌اند هم اکنون 34 سال دارند به این افراد، افراد نسل دیجیتال گفته می‌شود. این افراد در فضای مجازی زندگی می‌کنند و با مشخصات فضای مجازی آشنایی دارند. درحالی که بخش عمده ای از مقامات سیاسی و قانون گذاران کشورمان مربوط به نسل های قبل هستند و به سختی می توانند با این فضا ارتباط برقرار کرده و در مورد به اتخاذ تصمیمات درست بپردازند. بیشتر آنها مشخصا به این دلیل که با این تکنولوژی‌ها کمتر آشنایی دارند، آرزوی قبلی شان نبودن فناوری و بازگشت به روال های سنتی گذشته است.

به باور این متخصص فناوری، وجود این تضاد باعث شده که نتوانند مثل بقیه کشورها تصمیمات قاطعی برای استفاده و گسترش کاربردهای مهم فضای مجازی و رایانش ابری بگیرند و از فضای مثبت آن استفاده کنند . درحالی که تاکید می کنم هیچ راه گریزی از موج فناوری نیست و بهترین سیاست انطباق با تحولات و مسائل آن است.

وی در عین حال می گوید: البته این فضا مسایل امنیتی و تهدیدات خاص خود را دارد که اتفاقا کشورهای پیشرفته‌ای مثل آمریکا بیشترین خسارت و صدمات را در این زمینه تحمل کرده اند و جنگ امنیتی آنها با نفوذگران و خرابکاران مجازی به توسعه بیشتر و بیشتر فناروی های امنیتی منجر شده است. علت این است که دولتمردان و استراتژیست‌های آن‌ها، ارزش واقعی این پدیده را می دانند و پذیرفته‌اند که هر چقدر توسعه در فناوری بیشتر شود به همان اندازه هم تهدیدات آن افزایش می یابد که این هزینه رشد و توسعه و رفاه بیشتر نوع بشر است.