درسه ماه نخست سال جاري اتفاق افتاد: 18هزار ميليارد تومان كسري بودجه

خبر اقتصادی - بانك مركزي گزارش نماگرهاي فصل بهار را منتشر كرد. براساس اين گزارش، دولت طي سه‌ماهه اول سال جاري 18.6هزارميليارد تومان كسري تراز عملياتي داشته است. باتوجه به اينكه طي فصل بهار درآمدهاي دولت حدود 16هزار‌ميليارد تومان و پرداخت‌هاي هزينه‌يي 33.2هزار‌ميليارد تومان بوده است، 18.6هزار‌ميليارد تومان كسري بودجه تحقق يافته است. همچنين با در نظر گرفتن 13.9‌هزار‌ميليارد تومان واگذاري دارايي سرمايه‌يي و 0.3‌ميليارد تومان تملك دارايي سرمايه‌يي، 13.9‌هزار‌ميليارد تومان رقم مربوط به خالص واگذاري دارايي‌هاي سرمايه‌يي دولت در بهار جاري است. اين در‌حالي است كه كسري تراز عملياتي دولت در بهار سال گذشته 11.8‌هزار‌ميليارد تومان بوده است. بنابراين در بهار امسال كسري بودجه دولت 58درصد رشد نسبت به بهار سال گذشته، نشان مي‌دهد. در‌حالي‌كه درآمد دولت در بهار امسال نسبت به بهار92 تنها 26درصد رشد داشته و هزينه‌ها 37درصد رشد داشته است بنابراين كسري بودجه 18.6‌هزار‌ميليارد توماني محقق شده است كه در قياس با كسري بودجه بهار سال گذشته 58درصد رشد نشان مي‌دهد. بايد منتظر ماند و ديد آيا دولت قادر است تا پايان سال جاري اين ميزان رشد كسري بودجه را متوقف كند؟ يا در پايان سال جاري كسري بودجه يكي ديگر از مشكلات اقتصادي كشور خواهد بود.

بانك مركزي گزارش نماگرهاي بهار 1393 را منتشر كرد. گزارش بهار 93 بانك مركزي حاكي است از 77.8‌ميليون نفر جمعيت كل كشور، جمعيت فعال كشور با 30‌درصد تنها 23.6‌ميليون نفرند كه به اين ترتيب از هر 3 نفر جمعيت يك نفر شاغل است. از نظر شهرنشيني 72.5‌درصد از جمعيت كشور را جمعيت شهرنشين و 27.5‌درصد را جمعيت روستايي تشكيل مي‌دهند.

نرخ بيكاري در گزارش بانك مركزي در سه ماهه نخست سال جاري 10.7‌درصد است كه نرخ بيكاري زنان 19.4‌درصد و مردان 9‌درصد است. همچنين نرخ بيكاري در شهرها 12‌درصد و در روستاها 7.5‌درصد برآورد شده است. اما وضعيت بيكاري در ميان گروه سني 15 تا 29 ساله 22.2‌درصد و در ميان جوانان 15 تا 24 ساله 24.8‌درصد بوده است. به اين ترتيب بيكاري در ميان جوانان گروه سني 15 تا 24 ساله 2.3 برابر نرخ بيكاري كل كشور و حدود 2 برابر نرخ بيكاري در شهرها است. براساس گزارش منتشر شده از سوي بانك مركزي توليد ناخالص داخلي به قيمت جاري در فصل بهار سال جاري 262‌هزار‌ميليارد تومان بوده است كه 132‌هزار‌ميليارد تومان از اين رقم را هزينه‌هاي مصرفي بخش خصوصي و 27‌هزار‌ميليارد تومان را هزينه‌هاي مصرفي بخش دولتي و 56.5‌هزار‌ميليارد تومان را تشكيل سرمايه ثابت ناخالص تشكيل مي‌دهد. به اين ترتيب سهم مصرف بخش خصوصي 50.4‌درصد، مصرف بخش دولتي 10.3‌درصد و 21.6‌درصد را تشكيل سرمايه ثابت ناخالص شامل  مي‌شود. بر اين اساس سهم صادرات و واردات از كل توليد ناخالص داخلي به 17.7‌درصد بالغ مي‌شود. در گزارش بانك مركزي نرخ تورم در 12‌ماهه منتهي به خرداد 1393 به 27.7‌درصد بالغ مي‌شود و تورم خرداد 93 نسبت به ماه مشابه سال قبل 14.6‌درصد و همچنين تورم خرداد 93 نسبت به ماه قبل 1.7‌درصد برآورد شده است.

 براساس گزارش نماگرهاي فصل بهار بانك مركزي صادرات كالا 23‌ميليارد دلار و واردات 14.6‌ميليارد دلار و به اين ترتيب تراز بازرگاني كشور 8.5‌ميليارد دلار بوده است. در اين گزارش تراز حساب جاري 7‌ميليارد دلار و كل بدهي‌هاي خارجي در پايان خرداد 1393 بالغ بر 6.4‌ميليارد دلار بوده است. همچنين بر پايه اين گزارش متوسط نرخ دلار امريكا در بازار بين بانكي 2551 تومان بوده است. به گزارش نماگرهاي فصل بهار بانك مركزي نرخ رشد نقدينگي خرداد 1393 نسبت به اسفند سال گذشته 3.9‌درصد، نرخ رشد پول در اين دوره منفي 4.1‌درصد، رشد شبه‌پول 5.9‌درصد و نرخ رشد سپرده‌هاي بخش‌غيردولتي 4.9‌درصد بوده است. بنابرگزارش نماگرهاي بانك مركزي در بهار 1393 شاخص كل قيمت در پايان خرداد 72969واحد بوده است. طي اين مدت از سال جاري (تا پايان خرداد 1393) ارزش سهام و حق تقدم معامله شده در اين دوره 23.7‌هزار‌ميليارد تومان بوده كه براي معامله 41.6‌ميليارد سهام و حق تقدم پرداخت شده است. در گزارش نماگرهاي بانك مركزي درآمدهاي دولت طي 3 ماهه نخست سال جاري حدود 16‌هزار‌ميليارد تومان و پرداخت‌هاي هزينه‌يي دولت 33‌هزار‌ميليارد تومان و واگذاري دارايي‌هاي سرمايه‌يي 13.9‌هزار‌ميليارد تومان بوده است. اين درحالي‌است كه درآمدهاي دولت در فصل بهار 92، 12.7‌هزار‌ميليارد تومان، پرداخت‌هاي هزينه‌يي 24.2‌هزار‌ميليارد تومان و واگذاري دارايي‌هاي سرمايه‌يي 6‌هزار‌ميليارد تومان بوده است. به اين ترتيب در فصل بهار سال جاري نسبت به مدت مشابه سال گذشته، درآمدها 26‌درصد رشد، پرداخت‌هاي هزينه‌يي 36‌درصد و واگذاري دارايي‌هاي سرمايه‌يي 132‌درصد رشد داشته است. همچنين طي سه ماهه نخست سال جاري تملك دارايي‌هاي سرمايه‌يي 32‌هزار‌ميليارد تومان بوده است كه باتوجه به ميزان واگذاري دارايي‌هاي سرمايه‌يي، طي اين مدت بودجه دولت 18.1‌هزار‌ميليارد تومان مازاد تراز سرمايه‌يي داشته است. هرچند در سه ماهه نخست سال دولت در مورد دارايي‌هاي سرمايه‌يي مازاد قابل‌قبولي را تجربه كرده است اما با در نظر گرفتن اينكه بخش عمده واگذاري‌هايي كه به‌صورت رد ديون انجام مي‌گيرد، معمولا در دو ماه پاياني سال تحقق مي‌يابد و از سوي ديگر حجم دارايي‌هاي سرمايه‌يي در مقايسه با ساير انواع دريافت‌ها و پرداخت‌هاي دولت سهم كمتري را در بر دارد، بنابراين حتي در صورت تداوم همين ميزان مازاد تا پايان سال جاري، دولت قادر نخواهد بود كسري تراز عملياتي خود را جبران كند. با اين حال براساس گزارش نماگرهاي فصل بهار 1393 بانك مركزي ميزان كسري تراز عملياتي و سرمايه‌يي دولت در پايان خرداد 4.8‌هزار‌ميليارد تومان بوده است. براساس گزارش نماگرهاي بانك مركزي در فصل بهار سال جاري، 12‌هزار‌ميليارد تومان درآمد مالياتي وصول شده كه نسبت به مدت مشابه سال گذشته كه 8.2‌هزار‌ميليارد تومان ماليات اخذ شده بود معادل 46‌درصد رشد نشان مي‌دهد، اين در حالي است كه در فصل بهار سال جاري هنوز اقتصاد به‌طور كامل از ركود خارج نشده است و وصول اين ميزان ماليات مي‌تواند يكي از نشانه‌هاي خروج اقتصاد از ركود باشد. همچنين در سه ماهه بهار سال جاري 13.8‌هزار‌ميليارد تومان از فروش نفت به حساب دولت واريز شده است كه در قياس با مدت مشابه سال گذشته كه 6‌هزار‌ميليارد تومان حاصل شده بود، رشدي معادل 130‌درصد نشان مي‌دهد. باتوجه به اينكه اقتصاد كشور در زمينه فروش نفت با تحريم‌هاي غرب مواجه است، رشد درآمدهاي حاصل از فروش نفت در بودجه سال جاري مي‌تواند نشانه‌يي از بهبود عملكرد دولت يازدهم در زمينه سياست‌هاي خارجي و مديريت اقتصاد كشور قلمداد شود كه پيامد اين سياست‌ها در درآمدهاي حاصل از صدور نفت متجلي شده است. بررسي جزييات نماگرهاي منتشر شده توسط بانك مركزي حكايت از آن دارد كه از مجموع درآمدهاي مالياتي وصول شده در سه ماهه بهار سال جاري 55درصد ماليات‌هاي مستقيم و 45درصد ماليات‌هاي غيرمستقيم بوده است. از 6.6هزارميليارد تومان ماليات مستقيم وصولي در 3ماهه بهار 93 حدود 4هزارميليارد تومان يعني معادل 60 درصد از محل ماليات اشخاص حقوقي و 2هزارميليارد تومان ماليات بر درآمد بوده است. از مجموع ماليات غيرمستقيم 33درصد از محل ماليات بر واردات و 67درصد از طريق ماليات بركالاها و خدمات به‌دست آمده است درحالي كه اين نسبت در سال 1391 به‌طور مساوي بين ماليات بر واردات و ماليات بر كالاها و خدمات تقسيم مي‌شد. بنابراين با كاهش واردات در دو سال گذشته سهم ماليات وصولي از واردات به ماليات بركالاها و خدمات تبديل شده است. بنا بر گزارش نماگرهاي بانك مركزي از مجموع 253هزارميليارد تومان تشكيل سرمايه ثابت ناخالص در سال گذشته حدود 70درصد، معادل 179هزارميليارد تومان در ساختمان و 30درصد در ماشين‌آلات سرمايه‌گذاري شده است. مجموع تشكيل سرمايه ثابت ناخالص به قيمت جاري در بهار سال جاري به 56.5 هزارميليارد تومان بالغ مي‌شود. ميزان تشكيل سرمايه ثابت ناخالص به قيمت ثابت در بهار سال جاري 10هزارميليارد تومان بوده است.

بررسي جزييات نماگرهاي منتشر شده توسط بانك مركزي حكايت از آن دارد كه از مجموع 21هزارميليارد تومان سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در ساختمان‌هاي جديد مناطق شهري در سه ماهه اول سال جاري 5.4 هزارميليارد تومان مربوط به ساختمان‌هاي شروع شده، 11.6هزار ميليارد تومان مربوط به ساختمان‌هاي نيمه‌تمام و 4 هزارميليارد تومان مربوط به ساختمان‌هاي تكميل شده است. كليه اين ساختمان‌ها در مقايسه با سال گذشته رشد داشته و بيشترين رشد مربوط به ساختمان‌هاي نيمه‌تمام است كه 19.4درصد رشد داشته است. همچنين از مجموع سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در ساختمان 25.7درصد مربوط به تهران و 40درصد در شهرهاي بزرگ و 34.3درصد نيز در ساير مناطق شهري صورت گرفته است. به‌طور كلي در بهار سال جاري 19.5ميليون متر مربع پروانه ساخت دركل كشور صادر شده كه 4.8ميليون مترمربع در تهران و 5.9 ميليون متر در ساير شهرهاي بزرگ پروانه ساختماني صادر شده است.

بنا بر گزارش نماگرهاي بانك مركزي طي سه ماه نخست سال جاري 8ميليارد دلار صادرات غيرنفتي و 12.4ميليارد دلار واردات انجام شده است. از نظر وزني 19.7هزارتن صادرات و 9.8هزارتن وزن كالاهاي وارداتي بوده است. بر اساس گزارش بانك مركزي در مورد درصد تغيير شاخص بهاي كالا و خدمات مصرفي در سه ماهه نخست سال جاري نسبت به زمستان گذشته، شاخص كل 3.4درصد رشد داشته و بيشترين ميزان رشد مربوط به بخش ارتباطات با 8.6درصد رشد و پس از آن تفريح و امورفرهنگي 7درصد رشد است. همچنين دخانيات با 3/0- و خوراكي و آشاميدني‌ها با 1/0- كمترين ميزان رشد شاخص را داشته است. از نظر شاخص بهاي توليدكننده نيز شاخص كل 6.1درصد رشد نسبت به زمستان سال گذشته داشته و بيشترين رشد شاخص بها مربوط به حمل ونقل و ارتباطات با 14.3درصد رشد و پس از آن شاخص بهاي كالاهاي صادراتي با 8.5 درصد رشد است. كمترين ميزان رشد از نظر شاخص بهاي توليدكننده مربوط به آموزش با 0.5درصد و كشاورزي، جنگلداري، شكار و ماهيگيري با 0.8درصد قرار داشته است.