افزایش سن بازنشستگی پیشنهاد، اجبار یا اختیار؟

بر اساس تبصره ۲ ماده ۳۶ «لایحه اصلاح قانون تامین اجتماعی»، این سازمان می‌تواند متناسب با سن امید به زندگی در کشور به تدریج شرایط بازنشستگی را به لحاظ سن و سابقه تا پنج سال افزایش دهد؛ البته افزایش سن بازنشستگی پس از تایید شورای نگهبان باید توسط هیات امنا تامین اجتماعی نیز تصویب شود، موضوعی که مخالفان و موافقان بسیاری دارد. 

عباس اورنگ - مدیرعامل انجمن رفاه و تامین اجتماعی- به عنوان موافق این بخش از لایحه مذکور با تاکید بر لزوم افزایش سن بازنشستگی، گفت: افزایش سن بازنشستگی یک الزام است و اشکالی ندارد البته به شرط اینکه به صورت تدریجی انجام شود. 

وی با اشاره به تبصره ۲ ماده ۳۶ پیش‌نویس لایحه بازنگری و اصلاح قانون تامین اجتماعی مبنی بر افزایش پنج ساله سن بازنشستگی، اظهار کرد: صندوق‌های بیمه‌ای محاسبات خود را بر اساس زندگی بعد از بازنشستگی تعیین می‌کنند، لذا یکی از مولفه‌های تعیین سن بازنشستگی بحث "امید به زندگی" است. 

اورنگ افزود: طبق اظهارنظر رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، سن امید به زندگی در کشور ۲۰ سال افزایش یافته است و در نتیجه ضروری است صندوق‌های بیمه‌ای در محاسبات خود تجدید نظر کنند، چرا که این افزایش ۲۰ ساله بار مالی زیادی را برای این صندوق‌ها دربر دارد که نیازمند تامین منابع مالی است. 

مدیرعامل انجمن رفاه و تامین اجتماعی ادامه داد: سازمان‌های بیمه‌گر اگر بخواهند با همان کیفیت به فعالیت خود ادامه دهند، ناچار به افزایش سن بازنشستگی و یا افزایش نرخ حق بیمه هستند. وی در ادامه تاکید کرد: بنابراین افزایش سن بازنشستگی یک الزام و با توجه به شرایط کشور، کاملا طبیعی است، اما اینکه این امر به چه شیوه و در چه زمانی رخ دهد باید مورد توجه قرار بگیرد. 

در حالی مدیرعامل انجمن رفاه و تامین اجتماعی این اظهارات را بیان می‌کند که علی حیدری - کارشناس ارشد تامین اجتماعی- با بیان اینکه سازمان تامین اجتماعی برای تامین منابع مالی و تعهدات خود نیازمند اصلاحات است، افزود: اگر مطالبات تامین اجتماعی از دولت به موقع پرداخت می‌شد و بازنشستگی‌های زودرس و قوانین تحمیلی، منابع تامین اجتماعی را کاهش و مصارف آن را در طول چند دهه اخیر افزایش نمی‌داد، عدم تعادل در مصارف به این زودی رخ نمی‌داد. 

وی افزود: به طور طبیعی هر سازمان بیمه گر پس از ۳۰ سال از آغاز فعالیت نیازمند بازنگری در مصارف و منابع است، چرا که تعداد مستمری‌بگیران با پیر شدن صندوق افزایش و تعداد بیمه پردازان کاهش می‌یابد. 

این کارشناس ارشد تامین اجتماعی، "دریافت کمک از دولت" از محل منابع عمومی و "اصلاحات پارامتریک سن و سابقه بیمه‌پردازی" با توجه به سن امید به زندگی در کشور را دو راه پیش روی مدیران سازمان تامین اجتماعی عنوان کرد که به نظر می‌رسد آنها راه حل دوم را انتخاب کرده‌اند. 

عباس اورنگ - مدیرعامل انجمن رفاه و تامین اجتماعی در ادامه با اشاره به بحران بیکاری موجود در کشور، عنوان کرد: بحران بیکاری، آزادسازی فضای کسب و کار را ایجاب می‌کند، در نتیجه باید عده‌ای از دایره اشتغال خارج شوند تا عده‌ای دیگر جایگزین آنها شود، بدین ترتیب یکی از مولفه‌های موثر در این امر "سن بازنشستگی" است. 

مدیرعامل انجمن رفاه و تامین اجتماعی ادامه داد: در نتیجه این امر، تصمیم‌گیری در این زمینه بسیار مشکل می‌شود، اما ضروری است افزایش سن بازنشستگی به صورت طبیعی انجام شود. 

وی گفت: باید در روند بازنشستگی افرادی که قرار است ظرف پنج سال آینده بازنشسته شوند، تغییری ایجاد نشود، چرا که برای آینده نزدیک خود برنامه‌ریزی کرده‌اند و برای افرادی که در دهه دوم و سوم فعالیت خود قرار دارند، افزایش یکی دو ساله قائل شد و بدین ترتیب سن بازنشستگی به صورت پلکانی افزایش ‌یابد.اورنگ در ادامه تاکید کرد: در این صورت سازمان تامین اجتماعی در زمینه تامین منابع مالی با مشکل مواجه نمی‌شود و برنامه‌ریزی‌ها به صورت جزئی تدریجی انجام و سن و منابع به صورت همزمان اصلاح شده و برای بازار کار فعلی هم مخاطره‌ای ایجاد نمی‌شود. 

این در حالیست که علی بیگی - رئیس کانون عالی شوراهای اسلامی کار کشور پیش از این با مخالفت تبصره ۲ ماده ۳۶ «لایحه اصلاح قانون تامین اجتماعی» عنوان کرده بود: در حالی که یکی از مهمترین برنامه‌ها و دستور کارهای نشست کشورهای عضو سازمان جهانی کار در سالهای اخیر مربوط به "کاهش سن بازنشستگی نیروی کار" برای جایگزین کردن نیروهای جوان جویای کار است، متاسفانه در ایران «تامین اجتماعی» به دنبال لغو شرایط بازنشستگی گذشته و افزایش دوران اشتغال به کار افراد است. به گزارش ایسنا، وی ادامه داده بود: در قالب اصلاح قانون تامین اجتماعی قرار است برخی توافقات گذشته درباره بازنشستگی ۳۰ ساله نیروی کار و یا رسیدن به سن ۵۰ سالگی مورد بازنگری قرار گیرد، در صورتی که این توافق در گذشته با نیروی کار شده و امروز نمی‌توان آن را تغییر داد. افزایش سن بازنشستگی و طرح این مسأله یکطرفه و بدون در نظر گرفتن توافقات گذشته با نیروی کار بیمه شده است، بنابراین اگر لازم باشد در این‌باره با مجلس هم گفت وگو خواهیم کرد.بر اساس این گزارش، هادی‌ابوی‌ - سخنگوی کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران سراسر کشور - نیز با اعلام مخالفت خود، افزایش سن بازنشستگی را جزو خط قرمزهای جامعه کارگری دانست و گفته بود: با افزایش سن بازنشستگی در قانون تامین اجتماعی مخالفیم.وی اظهار کرده بود: بر اساس قانون فعلی تامین اجتماعی اگر فردی مایل باشد می‌تواند تا ۳۵ سال و با ۳۵ روز حقوق به کار ادامه بدهد و قانونگذار این فرجه قانونی را پیش‌بینی کرده است تا افراد در صورت تمایل از آن استفاده کنند. از طرف دیگر بحث سن نیز مطرح است و اگر فردی سنش به ۶۰ سال نرسیده باشد حتی اگر ۳۰ سالش هم پر شده باشد می‌تواند تا پنج سال دیگر ادامه بدهد بنابراین دیگر نیازی نیست که به بهانه افزایش سن بازنشستگی قانون را مجددا اصلاح کنیم. 

بازنگری اصلاح قانون تامین اجتماعی به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارسال شده است. کارشناسان افزایش سن بازنشستگی و بازنگری در قانون تامین اجتماعی در راستای تامین منابع و مصارف مالی این سازمان را نشانه بحران مالی در این سازمان می دانند. امری که مخالفان بسیار و موافقان اندکی دارد و باید دید در ادامه، واکنش مجلس و هیات دولت به این تبصره بحث برانگیز چیست؟