تصویری مبهم در قابی شفاف

اما، به نظر می رسد با وجودی که هنوز هم تصویر شفافی از طرح این شبکه ارائه نشده، با این حال، با مروری کوتاه و کارشناسی بر موضوع، به چشم انداز نسبتا روشنی درباره ماهیت و نحوه عملکرد شبکه ملی اطلاعات دست یافت.

نگاه متفاوت به یک پدیده واحد

 رضا رجال زاده کارشناس و فعال بازار اینترنت در خصوص ماهیت و عملکرد چنین شبکه ای معتقد است؛ تا مشخص نشود چه مواردی در طراحی این شبکه لحاظ شده و دارای اولویت هستند، اظهارنظر درباره خدمات قابل ارائه بر روی آن ممکن نخواهد بود.

با این وجود به گفته وی؛ مهمترین کاربرد یک شبکه ملی یا محلی مانند آنچه وزارت ارتباطات در دستور کار خود قرار دارد، انتقال سرورهای حاوی اطلاعات پایگاه ها و سرویس دهندگان پست الکترونیک و غیره به داخل کشور است که بی شک تاثیر چشمگیری بر افزایش ضریب امنیت اطلاعات حساس و مهم ملی و همچنین کاهش هزینه های دسترسی به اینترنت خواهد داشت.

رجال زاده به تعادل می‌گوید: بدیهی است، در چنین شرایطی سرعت دسترسی و پهنای باند اینترنت کاربران هم افزایش قابل توجهی را تجربه خواهد کرد.

رضا تقی پور وزیر پیشین ارتباطات و فناوری اطلاعات حدود سه سال قبل از راه اندازی و تجهیز ۱۱ ديتاسنتر استاني در كشور در خبر داده بود و دسترسي از شبكه ملي اطلاعات نيز براي ديتاسنترها فراهم مي‌شود. این درحالیست که تاکنون چهار مرکز داده استانی در استان‌های قم، خوزستان، بوشهر، همدان توسط سازمان فناوری اطلاعات ایران راه‌اندازی شده است.

وظیفه دیتاسنترها همانگونه که نامشان پیداست، تمرکز محتوای دیجیتال ملی در داخل کشور است که موجب بهبود سرعت دسترسی به اطلاعات و ارتقاء کیفی این فرایند است.

رجال زاده می گوید: برای روشن تر شدن موضوع یک مثال میزنم، وقتی شما قرار است فیلم سینمایی را دانلود که روی سرورهایی در خارج از کشور قرار گرفته، ممکن است ساعت ‌ها و بعضا روزها طول بکشد. ضمن این که ممکن است با توجه به سرعت اینترنت از امکان دسترسی به محتواهای با کیفیت بالا محروم شوید. اما دیتاسنترهای ملی وظیفه شان این است که فاصله کاربر و اطلاعات را کاهش دهد و سرعت و کیفیت بهتری ارائه دهد.

ضرورتی به نام اعتمادسازی

وی در پاسخ به این سئوال که برخی نگران امکان پذیر شدن شنود اطلاعات شخصی توسط نهادهای امنیتی و دیگران خواهد شد، می‌گوید: شنود اطلاعات کاربران مساله ما نیست و تقریبا تمام کشورها چنین مسائلی را دارند که بخش اعظم آن به مسائل امنیت ملی مربوط می شود. در نتیجه نگران بودن بابت این مساله غیرمنطقی نیست ولی در عین حال باید به عنوان کاربر به شبکه ملی اطلاعات خودمان اعتماد کنیم و دست کم بدانیم که اطلاعات شخصی مان در فضایی خارج از محدوده های قانونی و قضایی و توسط افراد و سازمانهای خارجی قابل دسترسی نیست.

به گفته این کارشناس اینترنت، باید برای ایجاد اعتماد عمومی به پدیده شبکه ملی اطلاعات کار فرهنگی شود و با بهره گیری از روش‌های مدیریتی مدرن و قابل دفاع میزان نگرانی‌ها نسبت به این پدیده را به حداقل ممکن برسانیم.

واقعیت این است که بسیاری از کارشناسان نیز مانند وی، براین باورند که به هرحال امکان شنود اطلاعات ما در شبکه اینترنت، شبکه های موبایل و غیره وجود دارد و تقریبا هیچ مصونیتی در این زمینه وجود نخواهد داشت. با این وجود، اگر مدیریت شبکه توان اعتمادسازی داشته باشد و بتواند به ارائه خدمات بروز و با استاندارد بالا در این شبکه بپردازد، می تواند تعریف و تصویر ذهنی مردم نسبت به پدیده شبکه ملی اطلاعات را تغییر داده و محیطی دوستانه و قابل اعتماد برای میلیون ها کاربر ایرانی فراهم کند.

شبکه ملی اطلاعات دارای چهار لایه شبکه دیتا، شبکه انتقال ملی استانی، لایه تجمیع و لایه دسترسی مشترکین است. مراکز داده استانی دومین لایه و مرحله دوم از ایجاد شبکه ملی اطلاعات هستند.

در نتیجه نگهداری و گردش اطلاعات در داخل کشور یکی از پایه‌های اجرایی شدن شبکه ملی اطلاعات است. در دولت دهم راه‌اندازی 18 مرکز داده استانی در راستای ضروریات ایجاد شبکه ملی اطلاعات تعریف شد.

شبکه ملی اطلاعات از صفر تا صد

اواخر سال 1384 بحث شبکه ملی اينترنت در كشور مطرح و مهمترین دلیل پیاده سازی این شبکه درآن سال، کاهش وابستگی به شبکه جهانی اینترنت اعلام شد.

بعدها و با توجه به الزامات سند چشم انداز بیست ساله در سال 1389 موضوع شبکه ملی اینترنت با نام جدید شبکه ملی اطلاعات به صورت جدی تر مطرح شد به طوری که کلیات موضوع در ماده ۴۶ برنامه پنجم توسعه مطرح شد.

شبکه ملی اطلاعات در برنامه پنجم، به عنوان اصلي ترين زيرساخت اطلاعاتي و ارتباطي كشور تعریف شده، در بر گيرنده اهداف راهبردي از جمله فراگیری خدمات الکترونیک شامل خدمات عمومی مانند دولت الکترونیک و افزایش بهره وری،  کاهش وابستگی به شبکه اینترنت و توانایی اعمال مدیریت حداکثری بر دسترسی به آن،  گسترش محتوای ایرانی اسلامی  و بالا بردن سواد دیجیتال، افزایش کسب و کار دیجتال و توسعه سهم ICTدر اقتصاد و استفاده از آن به عنوان موتور محرک توسعه و افزایش امنیت و قابلیت اطمینان فضای دیجیتال است.