500 هزار چك در شهريور 93برگشت خورد، رشد 24 درصدي مبلغ چك برگشتي در شش ماهه اول 93

گروه بانك و بيمه – محسن شمشيري:  آمارهاي بانك مركزي از اتاق پاياپاي اسناد بانكي تهران نشان مي دهد كه در شهريور 93،  تعداد 4 ميليون و 256 هزار برگ سند  از جمله چك مبادله شده كه 500 هزار برگ آن برگشت داده شده و نسبت اسناد برگشت داده شده به مبادله شده را به 11.8 درصد از نظر تعداد و 5 درصد از نظر مبلغ رسانده است. كه اين دو شاخص تعداد و مبلغ اسناد برگشتي در شهريوماه نسبت به شهريور 92 معادل 9 دهم درصد از نظر تعداد و 5 دهم درصد از نظر مبلغ رشد نشان مي دهد.

 به عبارت ديگر،  در شهريور ماه ١٣٩٣ به ميزان 500 هزار برگ چك و سند  به مبلغ بيش از 5 هزار و 444 ميليارد تومان برگشت خورده و نسبت هاي تعداد و مبلغ اسناد برگشت داده شده به مبادله شده به ترتيب به 11.8  درصد و 5 درصد رسيد . اين در حاليست كه نسبت هاي مزبور در شهريورماه ١٣٩٢ به ترتيب ٧ / ١0درصد و 4.5 درصد بوده و در شهريور سال 92 معادل 413 هزار برگ به مبلغ 4 هزار 171 ميليارد تومان برگشت خورده است. 

مقايسه ماه شهريور 93 با شهريور 92 نيز نشان مي دهد كه  تعداد اسناد مبادله شده با رشد 10.3 درصدي مواجه شده اما اسناد برگشت داده شده در شهريور 93 از نظر تعداد با افزايش 21 درصدي  و از نظر مبلغ با رشد 30.5 درصدي نسبت به شهريور 92 همراه بوده است. 

از نظر نسبت اسناد برگشت داده شده به مبادله شده نيز از نظر تعداد از 10.7 درصد به 11.8 درصد و از نظر مبلغ از 4.5 به 5 درصد افزايش نشان مي دهد و معادل 1.1 درصد از نظر تعداد و 5 دهم درصد از نظر مبلغ افزايش نشان مي دهد.  

اين شاخص ها نيز نشان مي دهد كه در شهريور  93، علامت اسناد برگشتي، نشان دهنده افت شرايط عمومي كسب وكار نسبت به شهريور سال گذشته بوده است. 

مقایسه آمارشش ماه اول سال 93 با شش ماه اول سال 92  نشان می دهد که تعداد اسناد مبادله شده 6.6 درصد افزايش داشته و تعداد اسناد برگشت داده شده نيز 18.7 درصد و مبلغ چك هاي برگشتي 23.7 درصد رشد داشته است. همچنين از نظر نسبت اسناد برگشتي به مبادله شده نيز اين نسبت از نظر تعداد از 10.9 درصد به 12.1 درصد و از نظر مبلغ از 4.5 درصد به 4.8 درصد رشد كرده است. 

براين اساس، مشاهده مي شود كه نسبت اسناد برگشتي به مبادله شده از نظر تعداد1.2 درصد و از نظر مبلغ 3 دهم درصد بيشتر شده است و نشان دهنده اين است كه فضاي عمومي اقتصاد كه در نيمه اول سال 92 به خاطر انتخابات و اميد بازار به بهبود، در وضعيت بهتري بوده، در نيمه دوم سال 93 با رشد نسبت تعداد و مبلغ برگشتي مواجه شده است.  

در شهريور ماه ١٣٩٣ در اتاق پاياپاي اسناد بانكي تهران حدود 4.3 ميليون برگ سند به مبلغ  ١٠٩٨ هزار ميليارد ريال مبادله شد. در اين ماه شاخص هاي تعداد و مبلغ اسناد مبادله شده به ترتيب به اعداد 99.4 و 178.9 رسيد كه در مقايسه با ماه قبل به ترتيب 6.9 درصد و  6.2 درصد  و نسبت به ماه مشابه سال 1392 به ترتيب 10.3 درصد و 19.7 درصد افزايش داشته است. 

 در ماه مورد بررسي ٥٠٠ هزار برگ سند به مبلغي حدود 54.4 هزار ميليارد ريال در اتاق پاياپاي  اسناد بانكي تهران برگشت داده شد . شاخص هاي تعداد و مبلغ اين اسناد در شهريور ماه ١٣٩٣ به ترتيب به  اعداد 94.2 و 183.5 رسيد. كه نسبت به ماه قبل از نظر تعداد 0.6 درصد افزايش و از لحاظ مبلغ 3.4 درصد كاهش و در مقايسه با ماه مشابه سال 1392 به ترتيب 21.2 و 30.5 درصد افزايش نشان مي دهد. 

در شهریورماه سال جاری در اتاق پایاپای اسناد بانکی تهران حدود 4.3 میلیون برگ سند بانکی به مبلغ 109 هزار و 800 میلیارد تومان مبادله شد.

در این ماه شاخص تعداد اسناد مبادله شده با رشد 6.9 درصدی نسبت به مرداد به 99.4 رسید در عین حال که بیانگر افزایش 10.3 درصدی در مقایسه با شهریورماه سال گذشته است.

مبادله 109 هزار میلیاردی اسناد بانکی در حالی در ماه پایانی تابستان رقم خورده است که از لحاظ قیمتی 6.2 درصد نسبت به مرداد و 19.7 درصد نسبت به ماه مشابه سال قبل رشد دارد.

اما از 4.3 میلیون برگ سند مورد مبادله حدود 500 هزار برگ به مبلغی در حدود 5400 میلیارد تومان در اتاق پایاپای اسناد بانکی تهران برگشت خورده است.

شاخص تعداد اسناد برگشتی در شهریورماه به 94.2 رسیده که نسبت به ماه مشابه سال قبل 21.2 درصد افزایش یافته است در عین حال که مبلغ اسناد برگشتی نیز در مقایسه با همین مدت زمانی 30.5 درصد رشد دارد.

  رشد اسناد برگشتي شش ماهه 93

در شش ماه اول سال ١٣٩٣ در اتاق پاياپاي اسناد بانکي تهران بالغ بر 23.5 ميليون برگ سند به مبلغي معادل  6005.9 هزار ميليارد ريال مبادله شد. در اين دوره متوسط شاخص هاي تعداد و مبلغ اسناد مبادله شده به ترتيب به اعداد 91.7 و 163.1 رسيد  كه در مقايسه با دوره  مشابه سال قبل به ترتيب 6.6 درصد و 15.8 درصد افزايش داشته است. 

  در شش ماه اول سال ١٣٩٣ بالغ بر 2.8 ميليون برگ سند به مبلغي معادل 289.5 هزار ميليارد ريال در اتاق  پاياپا ي اسناد بانکي تهران برگشت داده شد . در اين دوره متوسط شاخص هاي تعداد و مبلغ

 اسناد برگشت داده شده به ترتيب به اعداد 89.3 و 162.6 رسيد كه نسبت به دوره مشابه سال 1392 به ترتيب 18.8 درصد و 23.7 درصد افزايش يافته است. 

در شش ماه اول سال ١٣٩٣ نسبت اسناد برگشت داده شده به مبادله شده از نظر تعداد و مبلغ به ترتيب به 12.1 درصد و 4.8 درصد رسيد. نسبت هاي مزبور در شش ماه اول سال ١٣٩٢ به 10.9 درصد و 4.5 درصد بوده است. 

در شهريور 93  حدود 147.3 ميليارد ريال سفته و برات در شهر تهران فروخته شد  كه در مقايسه با ماه قبل و ماه مشابه سال قبل به ترتيب 39.5 درصد و 68 درصد افزايش يافته است. 

در شش ماه اول سال ١٣٩٣ نيز حدود 630.6  ميليارد ريال سفته و برات در شهر تهران فروخته شد که در مقايسه با دوره مشابه سال ١٣٩٢ معادل 41.7 درصد  افزايش نشان مي دهد.

 آمار سفته و برات واخواست شده در شهر تهران

طبق آمار شعبه واخواست دادگستري استان تهران در شهريور ماه ١٣٩٣ بالغ بر1 هزار برگ سفته و برات به مبلغي معادل

١٣٦ ميليارد ريال در شهر تهران واخواست شد . در اين ماه  شاخص هاي تعداد و مبلغ  سفته و برات  واخواست شده به ترتيب به اعداد 68 و 38.7 رسيد. كه در مقايسه با ماه قبل از نظر تعداد 20.1 درصد  افزايش و  از لحاظ مبلغ 43.3 درصد كاهش و نسبت به ماه مشابه سال ١٣٩٢ به ترتيب 45.2 درصد و 79.2 درصد کاهش داشته است

شاخص متوسط مبلغ يك برگ سفته و برات واخواست شده در شهريورماه ١٣٩٣ به عدد 56.9 رسيد. عدد شاخص مذكور در شهريورماه ١٣٩٢ معادل 149.7 بوده است. 

در شش ماه اول سال ١٣٩٣   حدود 11.3 هزار برگ سفته وبرات به مبلغي معادل 1903.9 ميليارد ريال در شهر تهران واخواست شد . در اين دوره متوسط شاخص هاي تعداد و مبلغ سفته و برات واخواست شده به ترتيب به اعداد 121.9 و90.3 رسيد كه نسبت به دوره مشابه سال قبل از نظر تعداد 42.2 درصد افزايش و از لحاظ مبلغ 23.9 درصد کاهش نشان مي دهد.

شاخص متوسط مبلغ يك برگ سفته و برات واخواست شده در شش ماه اول سال ١٣٩٣  به عدد 69.4 رسيد. عدد شاخص مذكور در شش ماه اوا سال 92 معادل 133.1 بوده است.

عملكرد سال 92 اقتصاد ايران نشان مي دهد كه 5  ﻣﻴﻠﻴﻮﻥ چک به مبلغ 52 ﻫﺰﺍﺭﻣﻴﻠﻴـﺎﺭﺩ تومان در سال 92 برگشت خورد .

ﺩﺭ ﺳـــﺎﻝ ١٣٩٢ ﻧـــﺴﺒﺖ ﺍﺳـــﻨﺎﺩ ﺑﺮﮔـــﺸﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺷـــﺪﻩ ﺑـــﻪ ﻣﺒﺎﺩﻟـــﻪ ﺷـــﺪﻩ ﺍﺯ ﻧﻈـــﺮ ﺗﻌـــﺪﺍﺩ ﻭ ﻣﺒﻠﻎ ﺑﻪﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﻪ 10.9 ﺩﺭﺻﺪ ﻭ 4.7 ﺩﺭﺻﺪ ﺭﺳﻴﺪ. ﻧﺴﺒﺖﻫﺎﻱ ﻣﺰﺑﻮﺭ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ١٣٩١ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ 11.8 ﺩﺭﺻﺪ ﻭ 4.8 ﺩﺭﺻﺪ ﺑﻮﺩﻩاست. یعنی تعداد چک های برگشتی حدود یک درصد کل اسناد مبادله شده کمتر شده است.

اما در مجموع ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ١٣٩٢ ﺣﺪﻭﺩ 5 ﻣﻴﻠﻴﻮﻥ و 100 هزار ﺑﺮﮒ ﺳﻨﺪ ﺑﻪ مبلغ حدود 52 ﻫﺰﺍﺭﻣﻴﻠﻴـﺎﺭﺩ تومان ﺩﺭ ﺍﺗـﺎﻕ ﭘﺎﻳﺎﭘﺎﻱ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﺑﺎﻧﮑﻲ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪه که 6 هزار میلیارد تومان آن تنها در اسفند 92 رخ داده و  نشان می دهد آثار رکود و تورم حاکم بر اقتصاد بر معاملات و مبادلات بانکی سایه افکنده است . 

در کل سال 92 حدود 46.4 ﻣﻴﻠﻴﻮﻥ ﺑﺮﮒ ﺳﻨﺪ معادل 1121 هزار میلیارد تومان مبادله شده که می تواند شاخص قابل توجهی برای بررسی گردش مالی کل اقتصاد ایران و محاسبه تولید ناخالص داخلی باشد. 

در مجموع شاخص تعداد چک های برگشتی نسبت به سال 90 که عدد 100 بوده معادل حدود 16 درصد و نسبت به سال 91 نیز 8 درصد کاهش نشان می دهد که نشان دهنده بهبود قابل توجه فضای معاملات و کسب وکار در مقایسه با سال های 90 و 91 است.

نسبت تعداد اسناد برگشتی به مبادله شده در سال های 82 و 83 و دولت اصلاحات، معادل 4.5 و 5 درصد بوده است. 

این نسبت در سال های دولت احمدی نژاد به خاطر سوء مدیریت، بی انضباطی مالی و تزریق زیاد پول و بی توجهی به مکانیزم بازار در تعیین نرخ سود بانکی و مشکلات دیگر و اثر رکود و تورم بر اقتصاد و تحریم ها و...به تدریج افزایش یافته و در سال های 1384 تا 1391 به ترتیب معادل 4.9- 4.6- 5- 7.8- 10.7- 11.9- 12.4 و 11.8 درصد بوده است. 

یعنی در تمام این سال های دولت احمدی نژاد همواره این شاخص فضای کسب وکار کشور بدتر شده است. 

اما با روی کارآمدن دولت روحانی این روند متوقف شد و روبه بهبود گذاشت و در اسفندماه به 9.3 درصد رسید و متوسط آن در کل سال 92 به 10.9 درصد رسید. 

طی سال ۸۴ تا بهار سال ۹۲ در مقایسه با دوره مشابه قبل، متوسط مبادلات سالانه چک ۹ درصد کاهش و میزان چکهای برگشتی ۴۷ درصد افزایش پیدا کرده است.

افزایش چکهای برگشتی و کاهش حجم مبادلات با این ابزار پولی به عنوان یکی از نشانه های رکود فعالیتهای اقتصادی است، نگاهی به روند مبادلات این ابزار پولی که در بازار مبادلات هنوز اصلی ترین ابزار محسوب می شود، نشان می دهد که طی سالهای فعالیت دولت محمود احمدی نژاد،حجم مبادله چک سالانه 55 میلیون برگ بوده است که در مقایسه با دوره مشابه قبل (دوره فعالیت دولت اصلاحات) معادل 8.7 درصد کاهش پیدا کرده است.

در مقابل طی همین دوره میزان چکهای برگشتی به طور متوسط سالانه به 4.5 میلیون برگ رسیده که در مقایسه برگشت خوردن متوسط سالانه 3 میلیون برگ در هشت ساله قبل از آن نشان از رشد 47.4 درصدی چکهای برگشتی دارد. براساس آمارهای بانک مرکزی طی دوره فعالیت دولتهای نهم و دهم بالغ بر 40.5 میلیون برگ چک با ارزشی معادل 196 هزار میلیارد تومان برگشت خورده است، که از نظر تعداد چکهای مبادله شده 8 درصد و از نظر ارز معادل 4 درصد مبادلات صورت گرفته طی دوره مورد بررسی را شامل می شود.

در دوره فعالیت دولت محمود احمدی نژاد نرخ چکهای برگشتی تا بیش از 12 درصد افزایش پیدا کرد در حالی که این نرخ در سالهای قبل از آن حدود 4 تا 5 درصد بوده است و این به خودی خود گویای افزایش ریسک مبادلات در دوران فعالیت دولت های نهم و دهم است.

البته آمارهای مربوط به چکهای برگشتی در بهار سال 92 نشان می دهد نرخ چکهای برگشتی در مقایسه با سال 91 بهبود پیدا کرده و از 13.2 درصد در بهار سال 91 به 108 درصد در خرداد سال 92 کاهش پیدا کرده است اما این کاهش چکهای برگشتی چندان نشان از بهبود میزان ریسک مبادلات مدت دار نیست زیرا همزمان با کاهش نرخ چکهای برگشتی، افت 7.4 درصدی در کل مبادلات چک اتفاق افتاده و این افت به خودی خود کاهش چکهای برگشتی را به دنبال داشته است.

برخلاف خرداد ماه 92 که تحت تاثیر انتخابات ریاست جمهوری و شعارهای انتخاباتی آقای روحانی، فضای کسب وکار با علامت مثبت مواجه شد و نسبت چک های برگشتی نسبت به سال 91 روبه کاهش گذاشت، در خرداد ماه امسال، تعداد چک های برگشتی با حدود 1.5 درصد افزایش و از نظر مبلغ با 8 دهم درصد رشد مواجه شده است. 

مقایسه آمار سه ماه اول سال 93 با سه ماه اول سال 92 نیز نشان می دهد که در سه ماه اول 93 تعداد اسناد برگشتی 12 درصد و مبلغ آن به میزان 4.6 درصد اسناد مبادله شده بوده که نسبت به سه ماهه اول سال 92 با رشد  1.2 درصدی از نظر تعداد و1 دهم درصد یاز نظر مبلغ مواجه شده است.  

این آمارها نشان می دهد که در خرداد ماه بر خلاف روند کاهشی اردیبهشت ماه، سهم چک های برگشتی آهنگ صعودی به خود گرفته و در حالی که در اردیبهشت ماه 93 از نظر تعداد به 11.2 درصد و از نظر مبلغ به 4.2 درصد رسید و نسبت به مدت مشابه سال 92 با کاهش حدود یک درصدی مواجه شد، اما در خرداد ماه با افزایش 1.2 درصدی نسبت به اردیبهشت 92 همراه شده است. 

در خرداد ماه امسال تعداد اسناد مبادله شده با کاهش قابل توجهی نسبت به اردیبهشت ماه به 4 میلیون و 88 هزار برگ رسیده، و تعداد اسناد برگشتی نیز با رشد نسبت به اردیبهشت ماه به 507 هزار برگ رسید. 

رقم متوسط هر چک مبادله شده 25 میلیون تومان و رقم متوسط هر چک برگشتی نیز حدود 10 میلیون تومان بوده است. 

به طور متوسط سالانه ۲۷۵ هزار پرونده قضایی مربوط به چک برگشتی در کشور رسیدگی و مختومه می شود در سالهای اخیر رکودی که دامنگیر اقتصاد ایران شده با رشد چشم گیر چکهای برگشتی نمود پیدا کرده است