یک دهه مانده تا نسل پنجم اینترنت موبایل

فناوری 5G در حال حاضر بیش از یک واژه ای آزمایشگاهی نیست. اما گفته می شود، با سرعت انتقال یکثد مگابیت در ثانیه در طول دو کیلومتر، همچون یک بمب قوی دنیای ارتباطات را زیر و رو  کند و انقلابی بزرگ در ارتباطات سیار رقم خواهد زد. چیزی که  البته هنوز هم دستیابی به آن در شرایط کنونی تا حدی غیرممکن به نظر می رسد.

این فناوری به اندازه ای انتزاعی و ناپخته است که حتی سازمان ارتباطات راه دور بین الملل (ITU ) نیزهنوز تعریف استاندارد و روشنی برای آن  ارائه نکرده و احتمالا چشم انتظار نتایج آزمایش‌های اولیه و بنیادین این فناوری در آزمایشگاه های پیشرفته جهان است. با این وجود این که کشور ما هنوز هم موفق به راه اندازی کامل و فراگیر نسل سوم موبایل نشده، این سئوال مطرح است که آیا می‌توانیم به فناوری نسل 5 فکر کنیم و امیدوار باشیم که همزمان با تمام جهان تحقق این رویای ارتباطی را شاهد باشیم؟

بدیهی است، در این مورد  مهمترین نکته که می تواند تا حدی ابهام آمیز باشد، بسترهای نسل پنجم در ایران است، بسترهایی که شامل مجموعه ای از زیرساخت های ارتباطی و بسترهای حقوقی و فرهنگی می شود.

مسعود ریاضیات رییس انجمن شرکت های اینترنتی ایران در مورد این رویای ارتباطی نسل آینده معتقد است: اصولا امکان فنی برای این موضوع در کشور وجود خواهد داشت و به نظر نمی رسد مشکل زیرساختی جدی داشته باشیم. اما اصولا به‌کارگیری هر نوع فن آوری جدید نیاز به ایجاد بستر حقوقی و فرهنگی ویژه دارد و از این لحاظ لازم است تا زیرساخت های غیرفنی آن هم همزمان توسعه و تکامل بیابد.

وی می گوید: فقدان یا ضعف در بستر اجتماعی، نباید بهانه ای برای تاخیر در بکارگیری یک فناوری جدید در کشور شود. چرا که تجربه نشان داده ، در مواردی مانند آنچه برای نسل سوم اتفاق افتاد و مارا بیش از ده سال عقب نگهداشت، نتیجه چیزی جز زیان ملی نخواهد بود.

مسعود ریاضیات در پاسخ به این پرسش که پیش بینی می‌کنید، راه اندازی نسل 5 شبکه های موبایل چقدر زمان می برد، می گوید: اگر نتایج آزمایش‌ها و تحقیقات علمی امیدوار کننده باشد و بستر مناسب آن هم آماده شود، به احتمال قوی مردم جهان در سال 2020 به بعد بتوانند به فناوری 5G دست خواهند یافت.

حال این که تا آن زمان، زیرساخت های تکنیکی، فرهنگی، حقوقی این فناوری تا چه اندازه به استانداردهای روز جهان نزدیک باشد، موضوعی است که نمی‌توان در مورد آن اظهارنظر کرد و باید منتظر آینده بود.

اگرچه برخی صاحب نظران براین باورند که استمرار روش‌های کنونی برخورد با فناوری های نوین در کشور، چشم اندازی چندان روشنی از آینده نشان نمی دهد، با این وجود برخی دیگر نیز براین نکته که جبر زمان و توسعه فناوری طی یک دهه آینده به تغییرات عمده ای در نگاه مدیریتی به این مقولات ایجاد خواهد کرد.

در جال جاضر، دولت سئول که سریع‌ترین اینترنت جهان را به شهروندان خود ارائه می دهد، اعلام کرده که قصد دارد 1.5 میلیارد دلار صرف اجرایی کردن پروژه 5G  کند و انتظار می رود با صرف این هزینه هنگفت، شبکه ای با سرعت هزار برابر سرعت نسل چهارم ارایه کند تا بتواند از این طریق زمینه تصاحب سهم بالاتری از بازار اسمارت فون ها را برای کمپانی‌های سامسونگ و ال جی فراهم کند.

دولت کره جنوبی اعلام کرده است که دادن شانس استفاده از شبکه 5G پیش از فراگیری آن در آسیا، اروپا و آمریکای شمالی، به تقویت صنعت تجهیزات زیرساخت‌های مخابراتی این کشور کمک قابل توجهی خواهد کرد و گفته می شود اگر در چند سال آینده قادر به ارائه شبکه 5G به سایر نقاط جهان باشد، می‌توان درآمد عظیمی را برای کمپانی‌های سخت‌افزاری این کشور انتظار داشت.

نسل 5 و آنچه در ایران می‌گذرد

وضعیت فناوری های موبایل در کشورمان بسیار جالب توجه است. در حالی که نسل چهارم موبایل در بسیاری از کشورهای جهان راه اندازی شده و نسل سوم را مدت‌هاست به تاریخ سپرده‌اند، 3G هنوز هم در کشور ما یک فرایند تازه وارد و جوان محسوب می‌شود و جالب تر این که شکلگیری این فناوری منسوخ، به وقوع تنش‌های بسیاری در حاکمیت کشور منجر شده است. تنش هایی که اساس آن را اختلاف نظرها درباره بسترهای فرهنگی و اخلاقی استفاده از فناوری تشکیل می‌دهد.

با این حال کارشناسان معتقدند؛ در شرایطی که پس از 20 سال از ورود تلفن همراه به کشور، هنوز هم نسل دوم به شکلی ناقص و بسیار کم کیفیت به مشترکان ایرانی موبایل ارائه می شود، چندان عجیب نیست که نسل 3G را یک پدیده خیلی جوان قلمداد کنیم و توقع ارائه فراگیر آن در کشور وجود نداشته باشد.

با این وجود از جایی که محمود واعظی ، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات چندی پیش از فراهم سازی مقدمات ورود 5G در کشور صحبت کرده بود، می‌تواند شرایط امیدوارکننده را نوید دهد.

رییس انجمن شرکت های اینترنتی درباره این موضوع می‌گوید: البته که دسترسی به فناوری نسل چهار و چهار پیشرفته (پنج) برای کشور ما هم میسر است. اما در شرایطی که حتی از اهداف برنامه توسعه پنجم عقب هستیم و هنوز اندر خم راه اندازی نسل سوم، باید پرسید این کار با کدام بودجه و امکانات قابل انجام است؟

وی اضافه می‌کند: ما برای راه اندازی نسل 3 که از لحاظ فنی مشکل نداریم ، خود را گرفتار مسائل جنبی و حاشیه ای کرده ایم، به طوری که اکنون بیش از ده سال است که از این فناوری عقب مانده ایم. از این رو آنچه وزیر محترم ارتباطات اعلام کرده  از لحاظ فنی امکان پذیر است، اما از لحاظ اجرائی جای تامل بسیار دارد.

مسعود ریاضیات با اشاره به تاریخچه شبکه های موبایلی می گوید: اگر به تاریخ تحول نسلهای اینترنت موبایل توجه کنیم ، تقریبا هر ده سال، یک نسل جدید معرفی وبکار گرفته شده است. نسل اول در سال 1981 معرفی شد، نسل دوم درسال 1991، نسل سوم درسال 2001 و نسل چهارم در سال 2012. هر یک از نسلها از باند فرکانس جدید و کانالهائی با پهنای باند وسیعتر استفاده می‌کنند. پهنای باند نسل اول تا حداکثر 30 کیلوهرتز بود، درحالیکه نسل دوم به حداکثر 200 کیلوهرتز رسید و نسل سوم یکمرتبه به 20 مگاهرتز افزایش یافت و نهایتا نسل چهار تا حداکثر 100 مگاهرتز قابل افزایش است . این بدان معنا است که ارائه سرعت دسترسی به اینترنت در نسل چهار تا یک گیگا بیت در ثانیه میسر خواهد بود.

وی در عین حال می‌گوید: نمی توان زودتر از سال 2012 منتظر چنین پدیده ای بود. چه بسا که آزمایش‌ها و تحقیقات انجام گرفته در این زمینه هم تا امروز به نتایج قطعی و روشنی نرسیده است. ضمن این که هنوز برای نسل پنج مشخصات معینی تعریف نشده که قطعی و مورد تایید باشد.

این کارشناس اینترنتی معتقد است که در نسل پنج به‌جای افزایش پهنای باند و سرعت دسترسی، به احتمال قوی شاهد پوشش وسیعتر، مصرف انرژی پائین‌تر، هزینه توسعه کمتر و کیفیت بالاتر نسبت به نسل 4 خواهیم بود.

وی در پاسخ به این سئوال تعادل که نقاط قوت و ضعف راه اندازی این فناوری در ایران شامل چه مواردی است؟ می‌گوید:

نقاط قوت ما در ایران شامل امکانات فنی و کادر متخصص است که خوشبختانه فراهم است. ولی عمده ترین نقاط ضعف ما به مدیریت و تصمیم گیری برمی‌گردد. چرا که تعدد مراکز تصمیم گیری، موازی کاری ها ، تداخل در وظایف و همچنین اظهار نظر های غیر کارشناسانه، مانع عمده حرکت به جلو و سازندگی است.

ریاضیات براین باور است که برای راه اندازی نسل 5 موبایل فعلا به سرمایه گذاری نیاز نداریم و بیشتر لازم است به موانع پیش رو بیاندیشیم و برای رفع آنها اقدام کنیم. مهمتر این که اجازه دهیم سرمایه ها و نیروی متخصص موجود در کشور به نحو احسن بکار گرفته شود.

وی اضافه می کند: اگر طبق اهداف برنامه پنجم توسعه، قرار است که کشور ما در این زمینه در مقام دوم منطقه قرار گیرد، فقط یکسال دیگر فرصت داریم که به این اهداف نائل شویم.