در دومين كنفرانس بين‌المللي ايكوبيگ
اقتصاد ايران بايد به‌سمت سرمايه‌گذاري خارجي برود
سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي در ايران وضعيت بسيار بدي دارد. اين به‌معني آن است كه با حذف تحريم‌ها و مديريت صحيح، ايران مي‌تواند در آينده نزديك ناگهان رشد سريعي داشته باشد.
خبر اقتصادی - نخستين سخنران دومين روز كنفرانس بين‌المللي ايكوبيگ، دكتر فرانك ريشتر، معاون استراتژي و بازاريابي موسسه خدمات مالي Unisys Global و نويسنده كتاب بانك‌هاي الكترونيكي بود. وي تحريم را يك معادله سراسر باخت براي همه دانست و گفت: درحال‌حاضر اروپا در حال ورود به فاز دوم بحران است. آلمان با مشكل ركود اقتصادي مواجه است. پرتغال، اسپانيا و يونان در عمق بحران قرار گرفته‌اند، بحراني كه يكي از مهم‌ترين دلايل آن عدم اشتغال است. در اسپانيا به‌ازاي هر دو جوان، يك نفر بيكار است. با اين وجود نگاهي به چين نشان مي‌دهد كه ديگر اين كشور فقط يك صادر‌كننده نيست، كشوري كه برندهايي مانند علي‌بابا را وارد جهان كرده كه IPO آن بيشترين شاخص تاريخ جهان را به‌دست آورده است.
تا دو سال آينده سرمايه‌هاي جهان از غرب به شرق مي‌رود
روسيه، برزيل، هند، چين و آفريقاي‌جنوبي كه به گروه بريكس شناخته مي‌شوند با برنامه‌ريزي براي رشد اقتصادي در حال قطبي‌كردن جهان هستند. امروز مشاهده مي‌كنيم كه جهاني‌شدن مفهومي شرقي است. دنيا در حال پيچيده‌تر شدن است. معتقد هستم كه در دو سال آينده سرمايه از غرب به شرق مي‌رود. ايران با بي‌ثباتي بسياري در ميان خاورميانه قرار گرفته است. از نظر توليد ناخالص داخلي، ايران به‌دنبال بزرگان جهان است و از لحاظ منطقه‌يي در جايگاه فوق‌العاده‌يي قرار دارد. آموزش و دانش تخصصي مهندسي در ايران بالاست. طبق آمار يونسكو با وجود اينكه اسراف و عدم مديريت غذا در ايران زياد است ولي امنيت غذا در آن وجود دارد. ايران از لحاظ بهداشت جهاني با كشورهاي توسعه‌يافته فاصله دارد و بهره‌وري كل در ايران در حال كاهش است كه درنهايت رقابت‌پذيري را پايين آورده است. داشتن چنين وضعيتي و كمبود دانش مديريتي را بيشترين عامل كاهش بهره‌وري مي‌توان دانست.
وضعيت اسفبار سرمايه‌گذاري خارجي در ايران
ايران پتانسيل اين را دارد كه به كشورهاي بريكس (BRICS) بپيوندد و آن را به BRIICS تبديل كند. آسيا در همه جبهه‌ها در حال رشد است. پتانسيل پيوستن به BRIICS يك رويا نيست. سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي در ايران وضعيت بسيار بدي دارد. اين به‌معني آن است كه با حذف تحريم‌ها و مديريت صحيح، ايران مي‌تواند در آينده نزديك ناگهان رشد سريعي داشته باشد.
توصيه من به ايرانيان اين است كه در ابتدا تلاش كنند بهره‌وري خود را بالا ببرند و سپس روي تحقيق و توسعه سرمايه‌گذاري‌هاي بزرگ كار كنند و به‌دنبال ايجاد اتحادهاي منطقه‌يي باشند. سرمايه‌گذاري روي فناوري اطلاعات و گردشگري از ديگر نكاتي است كه بايد ايران به آن توجه داشته باشد و درنهايت اينكه ايران نبايد فراموش كند كه كليد موفقيت در دست گفتمان است.
اقتصاد بايد به‌سمت سرمايه‌گذاري خارجي برود
بهروز عليشيري، مشاور وزير امور اقتصادي و دارايي، معاون وزير و رييس كل سابق سازمان سرمايه‌گذاري و جانشين نماينده دولت جمهوري اسلامي ايران در مجمع شوراي وزيران مجامع بين‌المللي، معتقد است كه ساختارهاي نظام اقتصادي بايد به‌سمت سرمايه‌گذاري خارجي برود.
وي افزود: طي چند سال گذشته سهم كشورهاي در‌حال‌توسعه از جريان (سرمايه‌گذاري خارجي FTI) افزايش يافته است. 15كشور برتر در جذب سرمايه‌گذاري خارجي در سال‌هاي گذشته، 70درصد از كل FTI را شامل مي‌شوند و ايران به‌عنوان كشور در‌حال‌توسعه امكان پيوستن به اين كشورها را دارد. عليشيري با تحليل وضعيت 20كشور برتر در جذب سرمايه، شرايط، سياست‌ها و نسل‌هاي رفتاري آنها را بررسي كرد. مشاور وزير امور اقتصادي و دارايي تصريح كرد: براي سرمايه‌گذاران، اندازه بازار و ظرفيت بالقوه آن مهم‌ترين عامل است. كيفيت مقررات و ظرفيت‌هاي تعهدي، درجه باز‌بودن فضاي اقتصادي، كيفيت زيربناها، ثبات سياسي و اقتصادي، هزينه و كيفيت نيروي كار و پيوند فرهنگي به‌ترتيب در رتبه‌هاي بعدي قرار دارند و دسترسي به منابع طبيعي و دارايي‌ها را آخرين شاخص مورد توجه شركت‌ها در سرمايه‌گذاري مي‌توان دانست.
عليشيري گفت: اهميت شاخص محيط كسبوكار بسيار مهم است. راحتي، آرامش، امنيت و كاهش هزينه‌هاي بنگاه‌ها مسايل مهمي هستند. همچنين شاخص ثبت مالكيت و تجارت فرامرزي به‌عنوان دو شاخص بسيار مهم ديگر در جذب سرمايه‌گذار خارجي هستند.
رييس كل سابق سازمان سرمايه‌گذاري ادامه داد: مطالعات ديگري كه توسط وي راكتار در سال2014 انجام شد شاخص‌هاي مهم بعدي را شروع كسبوكار، اتمام كسبوكار، دسترسي به اعتبارات و حمايت از سرمايه‌گذاري دانست.
وي با اشاره به ساير شاخص‌ها ازجمله سياست‌هاي عمومي به ارايه سياست‌هاي تشويقي اشاره كرد و گفت: ايجاد زيرساخت‌ها، راه، برق، انرژي، مخابرات و ارايه مشوق‌هاي مالي و پولي ازجمله سياست‌هاي تشويقي است و توجه به محرك‌هاي مالي نظير نرخ‌هاي مالياتي و توجه به محيط عمومي و فساد نيز از ديگر شاخص‌هاست كه بايد مورد توجه قرار گيرد.
عليشيري به طنز گفت: طنازي FTI به‌قدري بالاست كه بايد بسيار تلاش كرد تا توجه آن جلب شود. با ايجاد فضاي مناسب شاخص‌ها، فقط نيمي از مسير رفته شده است. وي ادامه داد: لزوم طراحي راهبردهاي توسعه بخشي، تخصيصي و جهت‌دهي بهينه منابع و هدايت سرمايه‌گذاران و بنگاه‌ها در آن مسير، تعيين مزيت‌ها و اولويت‌هاي توسعه‌يي، بخش مهم دوم سياست‌هاي گزينشي صحيح است.
100 ميليارد دلار سرمايه‌گذاري سالانه براي نرخ رشد 8درصدي
مشاور وزير امور اقتصادي و دارايي با اشاره به وضعيت ايران از نظر جذب سرمايه‌گذاري خارجي، اضافه كرد: منابع خارجي و بازار سرمايه فقط 11درصد از سهم بازار ايران است. براي رسيدن به نرخ رشد اقتصادي 8درصد هر سال 100ميليارد دلار كسر داريم. بنابراين كشور ما نيازمند سرمايه‌گذار خارجي است.
عليشيري گفت: در سال2012 رقم دو‌ميليارد دلار سرمايه‌گذاري خارجي به پنج‌ميليارد دلار رسيده است ولي هنوز شكاف بسيار بالايي بين ظرفيت سرمايه‌گذاري خارجي و سرمايه‌گذاري انجام‌شده فعلي وجود دارد. از ريخت‌افتادگي نهادي، بزرگ‌ترين مشكل كشور ما در جذب سرمايه‌گذاري خارجي است كه با تعيين سهم هر بخش در اقتصاد ايران و به مزايده گذاشته‌شدن آن قابل حل خواهد بود. پروفسور ميكاييل مينلي عضو اصلي هيات‌مديره هفتمين شركت بزرگ حسابداري جهان با حدود ۱۶هزار كارمند و مدرك دكتري از دانشكده اقتصاد دانشگاه لندن، گفت: «چند سال پيش اگر قرار بود در مورد طبيعت پول و حمايت دولت‌ها از بانك‌ها سوال كنيم، همه تعجب مي‌كردند كه اصلا چرا بايد چنين سوالاتي پرسيده شود ولي هفته گذشته اين سوالات را در يك سمينار از 30مدير بزرگ بانكي مطرح كردم.
وي ادامه داد: بانكداري در جهان بسيار تغيير كرده است. بسياري از دوستانم بنده را به‌عنوان استاد پول مي‌شناسند. من اين را بررسي مي‌كنم كه پول از كجا آمده است و منبع آن چيست؟ وقتي صحبت از مراكز مالي در جهان مي‌شود همه مي‌پرسند كه چه عواملي وجود دارد كه يك جايي به مراكز مالي تبديل شود. بيش از 110عامل براي آن وجود دارد ولي مهم‌ترين آن به بازار و جامعه برمي‌گردد.»وي با اشاره به اينكه دو بحران مالي و جهاني‌شدن مهم‌ترين بحران‌هاي فعلي هستند، اضافه كرد: «تحقيقات نشان مي‌دهند كه تا 10سال آينده نيمي از شغل‌هاي جهان از بين خواهد رفت و اين به‌وجود آورنده ترس در افراد جامعه است». اعتماد، مكان و زمان سه مفهوم مهمي هستند كه بانك‌ها بايد به آن توجه داشته باشند. شما نمي‌توانيد پول را تعريف كنيد تا زماني كه جامعه را تعريف كنيد. پول، تكنولوژي براي ارتباطات بين افراد جامعه است. تعريف من از جامعه يك تعريف عجيب و غريب و احساسي نيست. موفقيت يك بانك به موفقيت جامعه بستگي دارد. مينلي ادامه داد: با تكنولوژي‌هاي موجود، انفجار پول مهم‌ترين اتفاقي است كه خواهد افتاد. سخران بعدي، مربوط به مقاله طهماسب مظاهري بود كه به‌دليل عدم حضور در مراسم، نماينده وي رادپور آن را ارايه داد.
مقاله تاكيد دارد كه سيستم بانكداري ما هنوز از سيستم بانكداري ربوي خارج نشده است و نيازمند يك بازنگري توسط فقها هستيم. بايد تغييرات به‌وجود آمده در واحد پول توسط فقها مدنظر گرفته شود. يكي از مشكلات ما اين است كه پول جديد را فقط در حد بورس مي‌شناسيم. ما بايد با ابزارهاي جديد مالي و مشتق‌هاي مالي آشنا شده و با استفاده از اين ابزار وارد عرصه بين‌المللي بشويم.
در ايران تبادل اطلاعات با بانك‌هاي خارج از كشور وجود ندارد و كنسرسيومي براي اين كار به‌وجود نيامده است. بايد قبول كنيم كه در شناخت نظام پولي مالي دنيا، نارسايي‌هاي جدي داريم و همين منجر به پيچيدگي‌هاي سخت در ارتباط با بانك‌هاي جهاني شده است. يكي از مسايل ديگر، تبديل شدن مدير بانك‌ها به كارمندانِ سهامداران است كه منجر به پرشدن جيب آنها و در نهايت ضعف مديريتي و فساد مالي مي‌شود. همچنين اين مقاله اشاره‌هايي به سختي پيش‌بيني آينده و راهكارهاي آن دارد.
كريس اسكينر در روز دوم كنفرانس دومين ارايه خود را در ادامه اهميت بانكداري ديجيتال ايراد كرد. اسكينر گفت: «سامانه يكپارچه بانكداري (CoreBanking) نه فقط در بانكداري بلكه براي حضور در اقتصاد بين‌المللي هم مهم است. بانك‌ها بايد يكپارچه باشند.» اسكينر بانكداري امروز را با صنعت خودروسازها در 50سال گذشته مقايسه كرد كه همه خودروسازان در آن زمان همه‌چيز را خودشان توليد مي‌كردند اما الان شركت‌هاي بزرگ خودروسازي تقريبا همه‌چيز را برون‌سپاري مي‌كنند.
اسكينر بانك‌هاي فعلي را غيرديجيتالي خواند. اسكينر برخي دلايل غيرديجيتالي بودن بانك‌ها را چنين توضيح داد: ارتباطات، چهره به چهره است. اين نوع ارتباط براي زماني درست بود كه اسكناس به مشتري مي‌داديم و فرم پر مي‌كرد و معامله را انجام مي‌داديم. بانك پيشرو باركلي 13سال طول كشيد تا 2ميليون مشتري روي اينترنت بانك جمع كند و اين عدد براي بانكداري موبايلي دوماه طول كشيد. در دانمارك 40درصد شعب بسته شده‌اند و در انگلستان نيز حدود 6هزار شعبه تعطيل شده‌اند. شعب ويژگي بازاريابي براي بانك را از دست داده‌اند. بانكBBVA تا سال 2017 فقط با 5درصد مشتري‌ها در شعبه تعامل مي‌كنند. بنابراين ارتباط برخلاف اينكه چهره به چهره شروع شد به سمت مجازي شدن خواهد رفت. و اين يعني انقلاب ديجيتال بانك‌ها.
اهميت رسانه‌هاي اجتماعي
خيلي از موسسات مالي تصور مي‌كنند كه رسانه‌هاي اجتماعي مهم نيستند. همه‌چيز در جهان به سمت ادغام و اتحاد پيش مي‌رود بنابراين شبكه‌هاي اجتماعي تاثير زيادي براي تبادل و اتصالات ارتباطات ايفا مي‌كنند. اگر الان سازماني در رسانه‌هاي اجتماعي نباشد در 10سال آينده نيز در فضاي كسبوكار نخواهد بود.
اسكينر گفت: به نظرم آفريقايي‌ها و آسيايي‌ها از ما (امريكايي‌ها و اروپايي‌ها) جلوتر هستند زيرا وسايلي را كه ما خلق كرديم براي ما روزمره شد اما در آسيا و آفريقا به صورت موثر درحال استفاده است. وي در ادامه تاكيد كرد كه ديجيتال شدن يك سفر است نه يك مقصد، ديجيتال را بايد يك فرايند مستمر زندگي كردن و نفس كشيدن ديد زيرا يك هسته است نه يك كانال. در طول 15سال آينده، كامپيوترها هم سطح با انسان‌ها خواهد شد و به هوشمندي خواهد رسيد. به ياد داشته باشيد كه پول هم نوعي داده است. پول‌هاي مجازي بيش از بقيه اين موضوع را اثبات مي‌كند. به عنوان مثال بيت‌كوين درحال ايجاد تغييرات بزرگي در نظام بانكداري جهاني است.
پرفسور تامسون، بنيانگذار اتم بانك و مترو بانك گفت: در اين كنفرانس تجربيات خود را در ايجاد تجربيات منحصربه‌فرد مشتري در اختيار شما خواهم گذاشت، زيرا تا به امروز بانك‌ها تجربه مشتري خوبي را به مشتريان خود نداده‌اند. بانك‌ها نتوانسته‌اند اهميت اين موضوع را درك كنند.
من يك بازارياب بودم و در سال 2008 وارد فضاي بانكي كشور شدم. در اين مدت فهميده‌ام آن چيزي كه براي مشتري مهم است ارزش است ولي بانك‌ها فكر مي‌كنند براي مشتري قيمت مهم است. قيمت فقط بخشي از ارزش است.
زماني كه من وارد سيستم بانكداري شدم، مردم انگلستان از سيستم بانكداري بدشان مي‌آمد. من يك كارآفرين هستم و با پيش زمينه بازاريابي وارد عرصه بانكداري شده‌ام. سود مهم است. ما به پول نياز داريم اما سود بايد نتيجه مديريت مناسب كسبوكار باشد، نه هدف كسبوكار. هدف كسبوكار ايجاد تجربه بهتر در مشتري است. وي افزود: در انگلستان تنها 9درصد از افراد بانك‌شان را به خاطر قيمت انتخاب مي‌كنند و 91درصد از افراد به خاطر خدمات، بانك خود را انتخاب مي‌كنند. ما در مترو بانك، به جاي 8 ساعت كار، 12 ساعت كار مي‌كنيم. فضايي را ايجاد كرده‌ايم كه مشتري حس بانك را نداشته باشد و حس يك فروشگاه به او منتقل شود. از هر 10 مشتري مترو بانك، 9 نفر يا راضي هستند يا بسيار راضي هستند و از هر 10 نفر، 8 نفر بانك ما را به بقيه پيشنهاد مي‌كنند. پروفسور تامسون گفت: نفوذ گوشي‌هاي هوشمند به قدري زياد است كه ناگزير از تاسيس اتم بانك شدم. اين تجربه به ما نشان داد كه مصرف‌كنندگان علاقه‌يي به بانكداري و بانك ندارند. دوست دارند از زندگي لذت برده و كارشان با بانك‌ها به سرعت راه بيفتد. وي در مورد سيستم خدمات‌دهي اتم بانك، گفت: در اتم بانك عكسي از چك خود را مي‌گيريد و براي ما مي‌فرستيد و ما پول شما را نقد مي‌كنيم اين بانك براي كار روي موبايل طراحي شده و همين عامل باعث شده كه نسبت درآمد به هزينه ما 28درصد شود. تامسون ادامه داد: چشم‌انداز بانك‌هاي خود را شجاعانه طراحي كنيد و تلاش كنيد نخستين بانك تله‌پاتيك جهان باشيد يعني با استفاده از داده‌ها و تحليل آنها متوجه بشويد كه مشتري چه مي‌خواهد، قبل از اينكه خودش بداند چه چيزي مي‌خواهد. وي با اشاره به عامل رضايت گفت: ما بايد بانك متفاوتي خلق كنيم كه شبيه بانك نباشد زيرا مشتري اهميتي به بانك نمي‌دهد بلكه مهم‌ترين عامل براي مشتري رضايت اوست. تامسون در مورد نحوه ساخت بانك مترو و اتم، گفت: ما ابتدا به‌دنبال پيدا كردن تفاوت خود با بقيه بانك‌ها بوديم و سپس ايجاد مدلي متمايز و ايجاد فرهنگي براي آن مدل و تمرين روزانه آن بوديم.
سه قانون مهم
وي سه قانون مهم در تاسيس بانك‌هاي جديد را چنين دانست: بهتر باش قبل از آنكه ارزان‌تر باشي، درآمد را قبل از هزينه‌ها انجام بده و سرمايه‌گذاري را در رشد درآمد قرار بده.
تامسون در ادامه در مورد فلسفه بانك‌ها گفت: همه بانك‌ها راجع به مشتري صحبت مي‌كنند و اينكه چقدر به مشتريان‌شان اهميت مي‌دهند ولي نمي‌توانند به اين هدف برسند. فرق ما با آنها اين است كه ما رفتارها را تحت نظر داشتيم و ارزش برايمان مهم‌تر از همه‌چيز بود. وي در خاتمه مهم‌ترين استراتژي بانكداري را چنين برشمرد: به ياد داشته باشيد كه فرهنگ استراتژي را مي‌خورد و فقط با تمركز روي چيزي كه مردم مي‌خواهند و فرهنگ آنهاست مي‌توانيد به رضايت مشتري برسيد.
