شبحی به نام فجر

 خبر اقتصادی: پروژه­ای که ایده­اش اصلا به ایران تعلق نداشت و از کشور ترکیه نشات می­گرفت و قرار بود نیازهای ملی یک کشور شامل تسهیل در ارائه خدمات سریع دستگاه های دولتی و اجرایی به مردم، کاهش هزینه ها، عدم انتقال اطلاعات کاربران به سرورهای خارج از کشور و... را بدون نیاز به همتاهای خارجی­اش تامین کند .

این موتور جستجو که نیامده به داروی اجباری تلخی تبدیل شد که هیچکس علاقه­ای به سرکشیدن آن نداشت زیرا شروع این طرح همزمان شد با بروز اختلال­هایی در اصلی ترین رقبای موتور جستجوی ملی، یعنی گوگل و پورتال یاهو.

البته با نگاهی به کشورهای دیگر درمی­یابیم که برخی کشورها نظیر چین، فیلیپین، استرالیا، کره جنوبی، ژاپن، هند، ایسلند، امارات متحده عربی، مجارستان، اسلوونی، روسیه، پرتغال، آنگولا، موزامبیک، سوییس، نروژ، سوئد، جمهوری چک و کانادا نیز موتور جستجوهای بومی راه اندازی کرده‌اند. اما با وجود هیجان وافری که رضا تقی پور برای راه اندازی جستجوگر و پورتال ملی نشان می داد، سرعت انجام کار به اندازه ای کند بود که این پروژه نه تنها در دوران وزارت تقی پور بلکه در دوران وزیر بعدی هم تحقق نیافت.

یا حق یا فجر

نام موتور جست‌وجوی ملی که قرار بود شانه به شانه بزرگان دنیای اینترنت بساید، در ابتدا نام «یا حق» را به خود گرفت که یکی از ایده‌های خلق الساعه وزیر دولت دهم احتمالا برای رقابت با یاهو بود . اما یاحق در نهایت به فجر تغییر نام داد که علت آن هم  تغییر مجری پروژه و انتخاب نام فجر(فراهم سازی جویشگر رایانه‌ای) از طرف او بود .

فجر قرار بود بر بستر شبکه اینترانت قرار گیرد و صرفا مورد استفاده کاربران ایرانی داخل کشور و فقط برای ارایه خدمات دستگاه‌های دولتی و اجرایی باشد.

توجه و تاکید بر توسعه خط و زبان فارسی در محیط اینترنت نیز یکی دیگر از اهداف اعلام شده برای راه اندازی این پروژه بود. با این حال برخی کارشناسان با این پرسش مواجه بودند؛ که موتور جستجوگر ملی با غول‌های جست‌وجوگر دنیا، چگونه خواهد توانست در محیط اینترنت با زبان رسمی کشور تمام نیازهای کارابران را برطرف کند.

حاصل کار این­گونه شد که در ابتدای امر سازمان فناوری اطلاعات ایران برای راه‌اندازی موتور جست‌وجوی ملی دست به دامن متقاضیان همکاری در این پروژه شد.

قرار بود این پروژه در راستای تحقق اهداف مواد فناوری اطلاعات قانون برنامه پنجم توسعه کشور و توسعه هدفمند و پایدار دولت الکترونیکی از طریق توان بخش غیردولتی، خصوصی و تعاونی به بومی‌سازی و ارایه گسترده خدمات پست الکترونیکی داخلی بپردازد .

من هم نمی دانم

مسعود ریاضیات رییس انجمن شرکت‌های اینترنتی هم از جمله افرادی است که اطلاع چندانی از موتور جستجوگر ملی ندارد. با این حال در پاسخ به پرسش تعادل می‌گوید: این موتور سرچ هرچه باشد، نمی تواند در تامین نیازهای اطلاعاتی کاربران با گوگل و سایر سرچ انجین های بزرگ رقابت کند که حجم انبوهی از اطلاعات مختلف را در سرورهای خود  نگهداری می‌کنند.

اما، پست الکترونیک  یا به قول فرهنگستان زبان و ادب فارسی رایانامه و جویشگر رایانه‌ای یا همان جستجوگر ملی مان هرگز به هیچ یک از مردم ایران خدمت نکردند و در انتها نیز مانند شبحی سردرگم، لابه لای اخبار و وقایع روزمره کشور به محاق رفتند و فراموش شدند. جالبتر این که هنوز هم هیچ حبری از این پروژه ملی نیست و کمتر کسی از کارشناسان و افراد مطلع پیدا می شود که از سرنوشت آن مطلع باشد و هیچ کسی به درستی نمی‌داند چقدر بابت این پروژه نافرجام هزینه شده است.

از طرفی قبل از پیدایش فجر موتورهای جستجوگر دیگری هم مثل سلام ، جس جو ، پارسی جو، غیره وجود داشتند که شاید با وجود کوچک و بی‌نام بودن کارکرد بیشتری نسبت به یاحق آقای وزیر و فجر داشتند.

یا حق باید چیزی متفاوت­تر از نمونه­های پیشین خود عرضه می­کرد تا بتواند با گوگل و یاهو به مقابله بپردازد. اما تمام تلاش‌های صورت گرفته حاصلی جز مسکوت ماندن پروژه ملی نداشت.

حاصل این اتفاق را وقتی مشاهده می­کنید که وارد سایت جستجوی فجر می­شوید و با پیغام"This webpage is not  available" مواجه می شوید که نشان می دهد، پشت این نام پرطمطراق دقیقا هیچ چیزی وجود ندارد. تکلیف آدرس اینترنتی "یا حق: هم مشخص است، اگر این نشانی را وارد نوار ابزار مرورگرتان بکنید، با یک اطلاعیه  با مضمون "این دامنه فروشی است "مواجه می­شوید.

نکته بسیار شگفت انگیز درباره این پروژه که در سال‌های 89 و 90 سرو صدای زیادی به پا کرد و خیلی‌ها را چشم انتظار از راه رسیدن یک موتور ملی برای جستجوی اطلاعات ملی گذاشت، این است که هیچ اثر و اطلاعاتی درباره سرنوشت آن وجود ندارد و هیچ منبعی از هزینه صرف شده بابت آن خبری ندارد، اما همچون شبحی سرگردان و بی سایه رها شده است.