همايش مشترك بيمه و مديريت ريسك در ايران و ژاپن برگزار شد

خبر اقتصادی - به گزارش پژوهشکده بیمه، طرفين در اين سمينار، با عملكرد صنعت بيمه در دو كشور آشنا گرديده و زمينه هاي همكاري علمي و بيمه اي در آينده مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت. بخش هاي مهم اين برنامه مشترك به شرح ذيل گزارش مي گردد:

1.برگزاري سمينار بيمه و مديريت ريسك در دانشگاه هيتوتسوباشي:

الف) سخنراني آقاي هيروشي اندو، رئيس انستيتو بيمه ژاپن اولين بخش اين برنامه بود. در اين بخش آقاي اندو ابتدا به معرفي كشور ژاپن پرداخته، سپس با اشاره به تاريخچه بيمه دراين كشور، بازار بيمه هاي غير زندگي را تشريح كردند. ايشان اشاره نمودند كه اولين شركت بيمه در ژاپن در سال 1879 تاسيس گرديده و در سال 1899 قانون تجارت در ژاپن به تصويب رسيده است. به گفته رييس انستيتو بيمه ژاپن، قانون بيمه در ژاپن در سال 1900 به تصويب رسيده و از بزرگترين اتفاقات مرتبط با بيمه در يكصد سال گذشته زلزله بزرگ كانتو در سال 1923 بوده است. وي از فاصله سالهاي 1948 تا 1996 به عنوان رشد سريع در بازار بيمه ژاپن نام برد، در اين فاصله مقررات سختي وضع گرديده و تعرفه اجباري حاكم بوده است. ضمن اينكه در فاصله اين سالها هيچگونه ورشكستگي در صنعت بيمه ژاپن اتفاق نيفتاده است. وي خاطر نشان كرد، از سال 1996 تا كنون موارد مهمي كه در صنعت بيمه ژاپن واقع شده شامل، بازنگري در قانون بيمه ژاپن، حذف تعرفه در سال 1988 و زلزله بزرگ شرق ژاپن در سال 2011 است. در اين دوره همچنين به امر مقررات زدايي و حمايت از حقوق بيمه گذاران به شدت توجه گرديده است. از ديگر اتفاقات مهم دوره سوم بيمه در ژاپن، به ورشكستگي تعدادي از شركتهاي بيمه و نيز ادغام تعداد زيادي از شركتهاي بيمه اشاره گرديد.

ايشان همچنين در ادامه به تشريح وضعيت كنوني صنعت بيمه ژاپن از حيث تركيب پورتفوليو، ضريب خسارت، تركيب سرمايه گذاري شركتهاي بيمه ژاپني، تاثيرات مقررات زدايي وساختار نظام توزيع بيمه در ژاپن پرداختند.

ب) سخنران بعدي سمينار آقاي دكتر يونس مظلومي مدير عامل شركت بيمه رازي از ايران بودند. عنوان مقاله ايشان تحليل توصيفي وضعيت صنعت بيمه ايران بود. ايشان نيز مانند آقاي هيروشي اندو به معرفي ايران و جذابيتهاي آن پرداخته و سپس تاريخ بيمه در ايران را تشريح كردند.مدير عامل شركت بيمه رازي با اشاره به فعاليتهاي دو شركت بيمه خارجي از سال 1910 ، تاسيس اولين شركت بيمه ايراني در سال 1935 ، تصويب قانون بيمه در سال 1937 و تاسيس بيمه مركزي ايران در سال 1971 اشاره را يادآور شدند. همچنين با اشاره به ادغام شركتهاي بيمه خصوصي پس از انقلاب شكوهمند اسلامي ايران در سال 1979 به اجازه تاسيس مجدد شركتهاي خصوصي در سال 2002 اشاره كردند.

دكتر مظلومي در ادامه به تعداد شركتهاي بيمه در ايران و نيز سهم بازار شركتهاي بيمه، وضعيت كانالهاي توزيع بيمه در ايران، ضريب خسارت و وضعيت بيمه هاي عمر در ايران پرداختند. ايشان همچنين با اشاره به ضريب نفوذ بيمه در ايران و تجزيه و تحليل دلايل پايين بودن اين شاخص، رشد حق بيمه در 5 سال اخير و مقايسه ميزان رشد به صورت ريالي و ارزي را مورد مقايسه و تجزيه و تحليل قرار دادند. مديرعامل بيمه رازي در ادامه به توليد حق بيمه در ايران در مقايسه با ساير كشورهاي منطقه MENA پرداخته و جايگاه ايران را در اين منطقه مورد تجزيه و تحليل قرار دادند. دكتر مظلومي در ادامه به تجزيه و تحليل شاخص‌هايي از قبيل سرانه توليد حق بيمه و سرانه توليد حق بيمه عمر پرداخته و از وجود سازمانهاي دولتي بزرگ بازنشستگي در كنار شركتهاي بيمه نام برده و اشاره نمودند كه در صورت تجميع پورتفوي بيمه اي سازمانهاي بيمه بازنشستگي، با حق بيمه بيمه هاي بازرگاني، ضريب نفوذ بيمه در ايران از متوسط جهاني بسيار بالاتر محاسبه خواهد شد. ايشان در ادامه به تشريح ساختار نيروي انساني در صنعت بيمه ايران از لحاظ تركيب جنسيتي، تحصيلات و تجربه كاري در بيمه پرداختند.

ج) سخنران بعدي سمينار آقاي علي فتحعلي مديرعامل بيمه آرمان از ايران بودند كه مقاله اي با عنوان ))بيمه تكافل، يك رويكرد جايگزين در صنعت بيمه(( را در اين همايش ارائه كردند. آقاي فتحعلي ابتدا به تشريح مباني فقهي و شرعي تكافل پرداخته و دلايل عدم پذيرش بيمه هاي امروزي از سوي گروهي از مسلمانان را بر شمردند. سپس مكانيسم عمل تكافل و بيمه هاي امروزي را مقايسه كرده و مزاياي بيمه تكافل را مورد تجزيه و تحليل قراردادند. ايشان همچنين ضمن تشريح مفاهيم مضاربه و ربا، وضعيت بيمه گذاران و نحوه دريافت خسارت در بيمه تكافل را تشريح كردند.

در پايان بخش اول سمينار شركت كنندگان به طرح سوالات خود پرداختند كه توسط سخنرانان بخش شامل آقايان هيروشي اندو، دكتر يونس مظلومي و علي فتحعلي پاسخ هاي لازم به سوالات حاضرين ارائه گرديد.

در ادامه و در بخش دوم سمينار چهار مقاله ارائه گرديد كه اولين مقاله را آقاي دكتر مهدي شفيعيان، عضو هيئت علمي دانشگاه امير كبير در رشته مهندسي بيو مكانيك با عنوان)) وسيله نقليه، ايمني و بيمه خودرو: مسير آينده در ايران(( ارائه كردند. دكتر شفيعيان در مقاله خود به مباحث مديريت ريسك در طراحي و ساخت خودرو پرداخته و ايمني خودروها و ميزان تصادفات را در كشورهاي مختلف مورد بررسي قرار دادند. ايشان همچنين با اشاره به ثابت ماندن ميزان تصادفات و كشته ها در اكثر كشورهاي توسعه يافته، اعلام كردند كه عليرغم كاهش بنيادي تعداد تصادفات و شدت تصادفات در كشورهاي توسعه يافته به دليل افزايش تعداد خودروها و ميانگين استفاده از خودرو، ميزان كشته ها و مجروحين ناشي از تصادفات كماكان ثابت مانده است. همچنين به اشاره تاسيس مراكز تحقيقاتي با مشاركت شركتهاي بيمه در كشوري مانند آمريكا پرداخته و نتيجه گيري كردند كه چگونه مي توان با بالا بردن ايمني در خودرو و در موتور سيكلت نسبت به كم كردن اثر تصادفات و شدت خسارت اقدام نمود.

سخنران بعدي آقاي تاكائو يونياما استاد دانشگاه هيتوتسوباشي بودند كه مقاله اي با عنوان )) ريسك چيست؟ فهميدن مهمترين كاركرد بيمه(( را ارائه نمودند. در اين بخش آقاي يونياما ، به بررسي مباني مديريت ريسك و بيمه پرداختند و نقش بيمه را در مديريت ريسك با استفاده از قانون اعداد بزرگ تشريح كردند . ايشان همچنين به مقايسه مفهوم ))ريسك(( و ((عدم اطمينان)) پرداخته و عدم قابليت بيمه پذيري عدم اطمينان را در مقايسه با بيمه پذيري ريسك تشريح كردند.

تاكائو يونياما در ادامه به نقش شركتهاي بيمه در اقتصاد ملي هر كشوري پرداختند و نتيجه گيري كردند كه شركتهاي بيمه با خلق ارزش در اقتصاد ملي هر كشور، نقش مهمي را ايفا مي كنند.

سخنران بعدي آقاي دكتر غدير مهدوي رئيس پژوهشكده بيمه و عضو هيئت علمي دانشگاه علامه طباطبايي از ايران بودند كه مقاله خود را با عنوان (( انتخاب مزيتي در بازار بيمه و اثر آن بر نرخ بيمه)) ارائه نمودند. آقاي دكتر مهدوي ابتدا به تشريح مفهوم ((انتخاب معكوس)) پرداخته و تشريح كردند كه در مفهوم ((انتخاب معكوس)) ميانگين ادعاي خسارت از سوي بيمه گذاران بيش از ميانگين وقوع زيان در متوسط جامعه است؛ در نتيجه بيمه گران با استناد به اين مفهوم سعي مي كنند كه نرخ هاي بيمه خود را بالاتر از ميانگين حوادث در جامعه تنظيم كنند تا دچار زيان نگردند. همچنين بر اساس اين مفهوم، بيمه گذاراني به شركتهاي بيمه جهت دريافت بيمه نامه مراجعه مي كنند كه ريسك بالاتري نسبت به ميانگين جامعه دارند و در اين خصوص با ذكر مثالي مبني بر اينكه در مفهوم ((انتخاب معكوس)) نرخ مرگ و مير بيمه گذاران بيمه هاي عمر بالاتر از ميانگين نرخ مرگ و مير در متوسط جامعه مي باشد، دلايل توجيه تئوري (( انتخاب معكوس)) را تشريح كردند. دكتر مهدوي در ادامه ضمن به چالش كشيدن مفهوم انتخاب معكوس با ذكر منابعي از مخالفين تئوري مذكور، به طرح تئوري ((انتخاب مساعد)) پرداخته واذعان نمودند كه طبق تحقیقات ایشان در ژاپن و ایران ميانگين مرگ و مير دارندگان بيمه هاي عمر از ميانگين جامعه پايين تر است. رييس پژوهشكده بيمه در تشريح دلايل خود براي قبول تئوري انتخاب مزيتي اعلام كردند كه معمولاً كساني براي خريد بيمه نامه به شركتها مراجعه مي كنند كه نسبت به ريسك حساس بوده و اصطلاحاً ريسك گريز هستند ؛ در نتيجه احتياط بيشتري در كار و زندگي بعمل آورده و ميانگين حوادث و زيان در اينگونه افراد از ميانگين جامعه پايين تر خواهد بود. ایشان در پایان با برشمردن شرایطی که تحت آن انتخاب مساعد در تقاضای بیمه مشاهده می‌شود، تاکید نمودند که اکچوئران برای تعیین حق بیمه خدمات بیمه ای لازم است با انجام پژوهش نوع رفتار مصرفی متقاضیان بیمه را مشخص نمایند تا در صورت مشاهده انتخاب مساعد از تعیین هزینه سربار اضافی اجتناب گردد.

آخرين سخنران سمينار، آقاي فرهاد تقي زاده دانشجوي دوره دكتري دانشگاه كيو از ژاپن بودند كه مقاله اي با عنوان (( نرخ حق بيمه عادلانه سپرده هاي بانكي: يك كار تجربي در سيستم بانكداري ايران و ژاپن)) را در اين سمينار ارائه نمودند. آقاي تقي زاده كه مقاله خود را با راهنمايي آقاي نائو يوكي يوشينو رئيس پژوهشكده بانك توسعه آسيايي تهيه كرده بودند به بررسي مفاهيم محاسبه نرخ حق بيمه سپرده هاي بانكي پرداختند. ايشان در مقاله خود، ضمن تشريح تاريخچه بيمه سپرده ها در ژاپن به تجزيه و تحليل جايگاه سپرده گذار بانك و صندوق بيمه سپرده ها و نوع رابطه هر كدام با يكديگر پرداختند. در اين نوع بيمه، چنانكه بانك در بازپرداخت سپرده هاي سپرده گذاران ناتوان شود، صندوق بيمه سپرده ها نسبت به پرداخت سپرده آنها اقدام خواهد نمود. در ادامه ايشان به نحوه محاسبه نرخ عادلانه اينگونه از مكانيسم بيمه پرداخته و از تجربه بيمه سپرده ها در ژاپن به عنوان يك تجربه موفق ياد كردند.

بخش ديگر برنامه سفر نمايندگان صنعت بيمه ايران، بازديد و مذاكره با تعدادي از شركتهاي بيمه ژاپني بود كه در ادامه به تشريح اين شركتها پرداخته مي شود:

1) گروه Tokio Marine

اين گروه در سال 1879 ميلادي پايه گذاري شده است. كسب و كار اين گروه شامل انواع بيمه هاي زندگي و غير زندگي در داخل ژاپن و بازارهاي بين المللي مي باشد. اين گروه در 37 كشور فعاليت نموده و تعداد كاركنان بين المللي اين گروه در خارج از ژاپن 29 هزار نفر مي باشد. اين گروه اولين شركت بيمه ژاپن است كه پس از تاسيس، بلافاصله نمايندگي هاي خود را در شانگهاي، هونگ كنگ و بوسان بنيان ايجاد كرده و در دومين سال فعاليت خود اقدام به توسعه كسب و ايجاد شعبه در پاريس، لندن و نيويورك نموده است. فعاليت بين المللي اين گروه در حال حاضر شامل آمريكاي شمالي، اروپا ، آسيا، آمريكاي جنوبي و خاورميانه مي باشد و اين گروه از سال 2000 تا كنون با خريد چندين شركت بزرگ بين المللي آنها را به تملك خود درآورده است.

خالص حق بيمه توليدي اين گروه در سال 2013 بالغ بر 5/31 ميليارد دلار بوده كه 67درصد آن از طريق بازار داخلي ژاپن و 33 درصدآن از طريق بازارهاي بين المللي بدست آمده است.

فعاليت اين گروه در منطقه خاورميانه شامل شعب آن در كشورهاي مصر ، عربستان صعودي و امارات مي باشد.

2)گروه بيمه اي MS&AD

يكي از مهمترين وقايع صنعت بيمه در ژاپن ادغام شركتهاي بيمه در 14 سال اخير و بعد از سال 2000 ميلادي بوده است و حاصل اين ادغام بزرگتر شدن شركتها و فعاليت موثر آنها و بهينه سازي عملكرد و يكپارچه نمودن فعاليتها و افزايش بهره وري از جمله ادغامهاي موفق گروه بيمه اي MS&AD بوده است كه از ادغام هفت شركت بيمه ايجاد شده و در حال حاضر يكي از سه گروه پيشرو در بيمه ژاپن مي باشد.

اين گروه از ادغام شركتهاي Mitsui Marine & Fire ،Sumitomo Marine & Fire، Mitsui Direct، Dai_Tokyo Firo & Marine، Chioda Fire & Marine، Dowa Fire & Marine و Nissay General تشكيل شده است. اين ادغام در سه مرحله و در سالهاي 2001 ، 2008 ، 2010 اتفاق افتاده به طوريكه در سال 2001 هفت شركت مذكور به چهار شركت تبديل شده و در سال 2008 به سه شركت و در سال 2010 به گروه بيمه اي MS & AD تبديل گرديده است. ادغام شركتهاي بيمه در ژاپن از موفقترين برنامه هاي ادغام در جهان بوده و مديران اين شركتها كاملاً از عمليات ادغام راضي هستند.

3)معرفي هولدينگ Sompo Japan Nipponkoa

اين گروه نيز مانند توكيو مارين در رشته هاي زندگي و غير زندگي فعاليت دارد در اول سپتامپر 2014 از ادغام دو شركت Sompo Japan و Nipponkoa ايجاد شده است . درآمد اين گروه (تلفيقي) در سال 2013 سه هزار ميليارد ين ژاپن بوده است. 89 درصد حق بيمه توليدي از داخل و 11 درصد از طريق بازارهاي بين المللي حاصل مي شود. همچنين 49 درصد حق بيمه توليدي توسط اين گروه در رشته اتومبيل و 51 درصد در بقيه رشته ها بوده است.

سهم بيمه هاي غير زندگي اين گروه در بازار داخلي ژاپن در سال 2012 ، 28 درصد بوده كه از سهم 26 درصدي توكيو مارين بيشتر بوده است.