پايان عقبگرد رشد اقتصادي پس از 8 فصل

خبراقتصادي:  زمستان 90 بود که بانک مرکزی در گزارشي رشد اقتصادی این فصل را منفی اعلام کرد پس از آن دیگر اقتصاد ایران روی خوش ندید و فصل های متمادی رشد اقتصادی کشور زیر صفر بود كه حکایت از کوچکتر شدن کیک اقتصاد ایران داشت.

يك سال پس از روي كار آمدن دولت يازدهم، آرام آرام زمزمه های مثبت شدن رشد اقتصادی در صحبت های مسئولین دولت تدبیر و امید نمود پیدا کرد اولین بار وزیر اقتصاد در صحبت هایش به مثبت شدن رشد اقتصادی در بهار 93 پس از 9 فصل پیاپی اشاره کرد. پس از آن رئیس جمهور و دیگر مسئولین نیز به مثبت شدن رشد اقتصادی اشاره کردند. حتی گزارش موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی نیز در مورد رشد اقتصادی سه ماهه اول سال 93 اعلام می کرد اقتصاد ایران رشد 2.5 درصدی را تجربه کرده است. اما جای خالی گزارش رسمی بانک مرکزی به عنوان مرجع اصلی اعلام نرخ رشد اقتصادی در این بین احساس مي شد و اين عاملي بود براي اينكه صحت گفته ها و گزارش های غیر رسمی از سوی برخی از مردم و صاحب نظران مورد تردید واقع شود. تا اینکه بالاخره بانک مرکزی پنج شنبه  گذشته گزارش خود مربوط به رشد اقتصادی فصل بهار 93 را اعلام کرد. بر اساس این گزارش رشد اقتصادی فروردین، اردیبهشت و خرداد 93 رقم 4.6 درصد اعلام شده است كه حتي از رقم اعلام شده از سوي موسسه عالي آموزش و پرورش مديريت و برنامه ريزي فراتر رفته بود.

اداره حساب های اقتصادی بانک مرکزی در این گزارش آورده است بر اساس محاسبات اوليه و مقدماتي، توليد ناخالص داخلي كشور به قيمت پايـه و بـه قيمتهـاي ثابـت سـال 1383  از 459هزار و 252 ميليارد ريال در سـه ماهـه نخسـت سـال 1392 بـه 480 هزار و 491 ميليـارد ريـال در سـه ماهـه اول سـال 1393 افزايش يافته كه گوياي 4.6 درصد رشد اقتصادي در مدت مذكور مي باشد. با توجه بـه رشـد اقتصـادي منفی 4.1 درصدي در سه ماهه اول سال 1392، محاسبات فصلي نشان مي دهد كه اقتصاد ايران در سه ماهه نخست سال 1393 نسبت به دوره مشابه سال قبل با افزايش نرخ رشد اقتصادي مواجه بوده است. 

جدول شماره 1

اما پرسش مهمی که پیش می آید این است که رشد اقتصادی فصل بهار ناشی از رشد کدام یک از بخش های اقتصادی بوده است و کدام بخش اقتصادی نقش بیشتری در افزایش تولید ناخالص داخلی داشته است. گزارش بانک مرکزی اشاره دارد برآورد ارزش افزوده فعاليت هاي مختلف اقتصادي در سه ماهه نخست سال 1393 نشان دهنـده آن اسـت كه علت عمده افزايش نرخ رشد توليد ناخالص داخلي را بايد در افزايش رشد ارزش افزوده فعاليت هـاي "نفـت"، "صنعت"، "بازرگاني، رستوران و هتلداري" و"خدمات موسسات پولي و مالي" جستجو نمود. چنانكه طي سه ماهه اول سال 1393، سهم ارزش افزوده هر يك از فعاليـت هـاي مـذكور در نـرخ رشـد 4.6 درصـدي توليـد ناخـالص داخلي، به ترتيب 7/0 ، 1.5 ،0.7 و 0.6 واحد درصد برآورد شده است. 

جدول شماره 2 

بر اساس آمار منتشر شده در این گزارش طي سه ماهه اول سال 1393 ارزش افزوده گروه كشاورزي به قيمت هاي ثابت سال 1383 به ميـزان 33هزار و 312 ميليارد ريال برآورد گرديد كه نسبت به دوره مشابه سال قبل 3/3 درصد افـزايش يافتـه اسـت. برآوردهـاي وزارت جهاد كشاورزي حاكي از آن است كه توليد محصولات زراعي و باغي در سال 1393 نسـبت بـه دوره مشـابه سـال قبل به ترتيب 1.4 و 5.9  درصد و توليد محصولات اصلي دامي 9.1 درصد افزايش يافته است.

بانک مرکزی با اشاره به رشد بخش نفت در سه ماهه اول سال 93 اعلام کرده است براساس محاسبات اوليه، ارزش افزوده گروه نفت طي سه ماهه نخست سال 1393 به قيمت هاي ثابت سـال1383  به ميزان 52هزار و  477 ميليارد ريال برآورد گرديد كه گويـاي 6.1 درصـد رشـد نسـبت بـه دوره مشـابه سـال قبـل است.  نتايج حاصل از برآوردهاي اوليه در اين زمينه نشان دهنده آن است كه افزايش نـرخ رشـد ارزش افـزوده اين ٣ گروه، به طور عمده ناشي از افزايش نرخ رشد توليد و صادرات نفت خام، توليد ميعانات گازي و نيـزافـزايش نرخ رشد توليد گاز طبيعي بوده است. در این گزارش آمده است گروه صنايع و معادن در سه ماهه نخست سال 1393 از نرخ رشدي معادل 8.1 درصد برخـوردار بـوده كـه در مقايسه با دوره مشابه سال قبل 15.1 واحد درصد افزايش يافته ودر نتيجه سهمي معادل 2 درصد از نرخ رشد 4.6 درصدي اقتصاد را در دوره مورد بررسي به خود اختصاص داده است. در گـروه صـنايع ومعـادن، ارزش افزودة بخش هاي صنعت، معدن، آب و برق و گاز و ساختمان به ترتيب نرخ رشـد 10 ،10.5 11.7 و 2.1 درصدي را به خود اختصاص داده اند. 

در بخش ساختمان، ارزش سرمايه گذاري بخش خصوصي در سـاختمان منـاطق شـهري بـه قيمـت هـاي جاري، نسبت به دوره مشابه سال قبل 13.5 درصد افزايش يافته است. با اعمال شاخص هاي قيمت متنـاظر و تعـديل رقم مذكور، نرخ رشد ارزش افزوده ساختمان هاي خصوصي به قيمـت هـاي ثابـت سـال 1383 حـدود 5.7 درصـد برآورد شده است. در نهايت با احتساب رقم فوق و نيز رشـد ارزش افـزوده سـاختمان هـاي دولتـي، نـرخ رشـد  بخش ساختمان به قيمت هاي ثابت سال 1383 در حد 2.1 درصد برآورد مي شود. گروه خدمات با سهمي معادل 2/2 واحد درصد، بيشترين سهم ازنرخ رشد 4.6 درصدي توليد ناخـالص داخلي را طي سه ماهه نخست سال 1393 به خود اختصاص داده است. نرخ رشـد ايـن گـروه در سـه ماهـه اول سـال1393 به 3.7 درصد رسيد كه نسبت به دوره مشابه سال قبل 4.8 واحد درصد افزايش يافته است. نرخ رشد شاخص ضمني گروه هاي كشاورزي، نفـت، صـنايع و معـادن و خـدمات بـه ترتيـب معادل33.3، 8.8، 8.6، 22.1 درصد بوده است. به عـلاوه، شـاخص ضـمني توليـد ناخـالص داخلـي و توليـد ناخالص داخلي بدون نفت نيزبه ترتيب داراي رشد 19.1 و 21.3 درصدي بوده اند.

در ادامه این گزارش اشاره شده است  درسه ماهه اول سال 1393 نرخ رشد توليد ناخالص داخلي بـه قيمـت بـازار 4 درصد برآورد مي گردد. بر اساس محاسبات انجام شده، نرخ رشد هزينه هاي مصرفي خصوصي 6.1 درصـد، هزينه هاي مصرفي دولتي 8.3 درصد و تشكيل سرمايه ثابت ناخالص 5.7 درصد برآورد شده اسـت. افـزايش قابـل توجه نرخ رشد تشكيل سرمايه ثابت ناخالص در سه ماهه اول سال 1393 نسـبت بـه دوره مشـابه سـال قبـل، عمـدتاً  ناشي از افزايش نرخ رشد تشكيل سرمايه در ماشين آلات است. افزايش قابل توجه واردات كالاهاي سرمايه اي در سه ماهه اول سال 1393 نسبت به دوره مشابه سال قبل، مهمترين عامل در افزايش نرخ رشد مذكور است. همچنين در اين دوره صادرات و واردات كالاها و خـدمات بـه ترتيـب از نـرخ رشـدي معـادل 2.5 و 4.3درصد برخوردار بوده اند.

جدول 3