آیا نام آزمایش راشنیده اید؟ نام کارآفرینان بزرگ را ارج بنهیم
استیوجابز بزرگ است اما کارآفرینان ایرانی مانند آزمایش هم بزرگ هستند....
از محسن آزمايش تا کارخانه آزمایش
خبراقتصادی:محسن آزمایش، زاده ۱۳۰۴ در تهران، درگذشته ۱۳۷۱ در شهر رباط مراکش، کارخانه دار خودساخته ایرانی و بنیانگذار کارخانه آزمایش بود.
از كارگري در عرصه اقتصادي شروع به فعاليت نمود. كارگاه كوچكش را در سال 1318 تاسيس و در مدت 43 سال آن را به يكي از بزرگ‌ترين توليدكنندگان لوازم خانگيايران در دهه پنجاه تبديل کرد.
محسن آزمايش همچون بسياري از كارآفرينان ايران دهه سي تا انتهای پنجاه شمسي مي‌باشد. آزمايش در خانواده‌اي از جهت اقتصادي ضعيف در سال 1304 در تهران متولد شد، در سن نوجواني پدرش را از دست داد. در كودكي بخت اين را نداشت به تحصيلات خود ادامه دهد. تنها در حد، سه و چهار سال كلاس ابتدايي، از آموزش رسمي برخوردار بود
از سن 11 سالگي از شاگردي آهنگري در تهران آغاز به كار نمود عاقبت با 140 تومان پس‌انداز و انعام دريافتي از آخرين استادكار خود، مغازه كوچكي در خيابان عين‌الدوله در سال 1318 خريداري نمود.. آزمايش شادي‌هاي كودكانه را مثل بسياري از همسالان طبقه متوسط تجربه ننمود، شبانروز در كارگاه كار مي‌كرد تا اندوخته‌اي به دست آورد و با آن پايه‌هاي زندگي مادر، برادر و خواهرانش را تامين نمايد
در آغاز سال 1330 لوله‌كشي شهر تهران مورد توجه جدي دولت و شهرداري قرار گرفت. اكثر كارهاي آن در تاسيس لوله‌كشي آب، مثل كندن كوچه‌ها و خيابان‌ها، انشعابات آب، ساخت لوله آب، تاسيسات و انبار و... از طريق مناقصه به پيمانكاران خصوصي واگذار مي‌شد. محسن آزمايش نيز در برخي از اين مناقصه‌ها مشاركت فعال داشت. وي توانست اجراي برخي از اين فعاليت‌ها را به دست آورد. همچنين در اواسط سال‌هاي سي، به ساخت صندلي فلزي و مبل در شرق تهران روي آورد.وي برخي از اين صندلي‌هاي ساخت كارگاهش را به سازنده اتاق اتوبوس در ايران نيز مي‌فروخت. در كنار ساخت صندلي، كارگاهي براي آبكاري داشت. در اين كارگاه به بهترين نحو، صندلي و ساير
وسايل ساخت فلزي آبكاري مي‌شدند
كارگاهش در سال 1336 در آتش سوخت و بخش بزرگي از سرمايه‌اش در اثر اين حادثه نابود شد. در همين زمان كارخانه صنعتي آزمايش را در همان محل سابق، جاده
تهران‌نو در 16 اسفند سال 1337 پايه‌گذاري نمود. شركت آزمايش در سال 1344 شروع به بهره‌برداري كرد. سرمايه اوليه آن سي ميليون ريال بود و پس از چند مرحله در سال 1347 سرمايه شركت به 200 ميليون ريال افزايش يافت. پس از چند سال كه در خيابان دماوند به توليد صندلي و بخاري نفتي و... پرداخت، زميني به مساحت 185 هزار متر در كيلومتر 10 جاده آبعلي سه راه آزمايش به منظور توليد محصولات
لوازم خانگي خريداري نمود. زيربناي كارخانه از دوسه هزار متر در سال‌هاي آغازين فعاليت به دویست هزار متر در اواسط سال‌هاي دهه پنجاه توسعه پيدا كرد
از نظر پرداخت حقوق، حقوق كاركنان شركت آزمايش نسبت به ساير صنايع و نهادهاي دولتي چند درصد بيشتر بود. محسن آزمايش اين گونه اقدام مديريتي را، براي دلگرمي كاركنان صنعتي به منظور توليد بهتر و مطمئن‌تر محصول توليد داخلي ضروري مي‌دانست. الگوي وي در اداره شركت تاكيد بر مديريت و نقش آنان در اداره كارخانه بود به مديران به اشكال مختلف پرداخت‌هاي مالي داشت؛ ماشين، منزل،
زمين يا وام براي ساخت مسكن، در اختيارشان گذاشت. گاهي هزينه عروسي و ماشين شخصي خود را در روز عروسي و هداياي قابل توجه به آنها مي‌داد
با آغاز ساخت کارخانه شهر مرودشت شركت انتظار داشت 1500 نفر پرسنل در مرودشت مشغول به كار شوند؛ همچنين در نظر داشت در كنار كارخانه، يك مجتمع آموزشي وسيع با هزينه 200 ميليون ريال سرمايه از سوي بنياد آزمايش تاسيس شود و در آن500
دانش‌آموز با هزينه بنياد تحصيل نمايند و مكان آن به صورت دائمي وقف آموزش شود. در همين زمان در كارخانه آزمايش تهران هنرستاني وجود داشت كه حدود 100 هنرجو در آن به صورت شبانه‌روزي مشغول آموزش نظري و عملي در شركت بودند كه در سال سوم به 300 نفر توسعه پيدا كرد.كروينالا مشاور خارجي شركت در مرودشت اميدوار بود كه محصولات كارخانه به علت استفاده از تكنولوژي برتر، از كيفيت
بالاتر و قيمت كمتري نسبت به محصولات مشابه برخوردار باشد..وي در شهر صنعتي ساوه شركت فابيست را در اوايل دهه پنجاه تاسيس نمود
زندگي و كارخانه محسن آزمايش به سرنوشت ساير واحدهاي صنعتي بزرگ در سال 1358 دچار شد. سه شركت وابسته به آزمايش در تهران، مرودشت و ساوه مشمول بند ج قانون حفاظت صنايع ايران قرار گرفت و مصادره شد. وي يك‌سال پس از مصادره كارخانه‌هايش براي زندگي به سوئيس رفت. به او نيز اتهام خروج ارز از كشور در زمان انقلاب زده شد.نهادهاي دولتي كنترل و مديريت آن را در دست گرفتند. فعاليت توليدي آن تا اوايل سال 1380 تا حدي رونق داشت
سرانجام معضلاتي كه در طي 23 سال مديريت دولتي از جهت مازاد نيروي انساني، بدهي و زيان انباشته گريبانگير شرکت شده بود، نمایان شد. زيان انباشته شركت در سال 1383 حدود 5/12 ميليارد تومان بود و با توجه به زيان‌هاي سال‌هاي پيش از آن، جمعا 35 ميليارد تومان زيان داشت.در همين سال‌ها با فروش برخي از زمين‌هاي شركت به كاهش زيان اقدام نمودند
صاحبان و مديران جديد به ده هكتار زمين در شهرك صنعتي سمنان به منظور انتقال فعاليت صنعتي كارخانه به آنجا اقدام نمودند؛ همچنين به تاسيس شركت هلدينگ و چند شركت در زمينه بسته‌بندي، خدمات پس از فروش هادكو و... اقدام نمودند. با اين وجود مديريت خصوصي كه كارخانه را خريدند موفقيتي در توسعه شركت نداشتند؛ آنان به اخذ وام از بانك‌ها اقدام نمودند، اما با اين وجود در كمتر از 5 سال
شركت دچار ناتواني در پرداخت بدهي‌ها و مجبور به استمهال بدهي‌ها گرديد. شركتآزمايش به علت عدم شفافيت از تالار بورس كنار گذاشته شد. با فروش برخي از دارايي‌هاي شركت در سال 1387 و 1388 به پرداخت بدهي و بازخريد پرسنل كارخانه مرودشت و تهران ادامه دادند. پرسنل مرودشت از حدود 1400 نفر به 160 نفر در خرداد سال 1388 كاهش يافت (931 نفر در طرح پيش از موعد صنايع نيمه دوم سال 1383 بازنشسته شده بودند) و كارخانه نيمه تعطيل بود. چند تن از صاحبان فعلي خصوصي در دادگاه محكوم شدند. سرنوشت كارخانه آزمايش پس از نيم قرن در آستانه اضمحلال قرار گرفته است.محسن آزمايش در بيشتر فعاليت اقتصادي در طول زندگيش،
روزي حدود 20 ساعت به مدت چهل سال (تا سال 1357) كار كرد.آرزويش اين بود كه كارخانه آزمايش را به يكي از بزرگ‌ترين كارخانه‌هاي توليدكننده لوازم خانگي با توليد 200 تا 300 نوع محصول در جهان تبديل نمايد. همچنين صاحبان سرمايه پولشان را به جاي بورس‌بازي و سرمايه‌گذاري در زمين، در صنايع به كار اندازند. او در سال 1347 گفت:اگر در اين محيط فراهم شده، جواني بي‌سواد با ايمان و پشتكار خود
به چنين موفقيت‌هايي دست يافته است آيا ديگران به خصوص تحصيلكرده‌هاي مانخواهند توانست از اين همه موهبت برخوردار گردند و شاهد پيروزي را در آغوش گيرند
سال‌هاي آخر زندگي آزمايش سرشار از ياس و رنج بود. فقدان درآمد و كار، هزينه بالاي زندگي، بيماري و پيري در خارج از كشور وضع روحي او را به شدت متاثر نموده بود. مردي كه عمري بر پاي خود ايستاده بود و زندگي بيش از 20000 نفر از طريق كارخانه‌اش تامين مي‌شد اكنون محتاج به خانواده‌اش بود
پنج سال آخر زندگيش در كنار بيماري بيشتر يك تراژدي بود. مردي كه از كودكي تكيه‌گاه ديگران بود. اكنون به ناچار وابسته به ديگران شده بود. چيزي از درون روحش را متلاشي كرده بود. پسرش تنها تكيه‌گاه و همزبانش در كشور عرب مراكش بود. محسن آزمايش كه 14 سال از كارخانه‌اش و حاصل زندگيش جدا شده بود، سرانجام در غربت و در سال 1371 در شهر رباط مراكش درگذشت و در همانجا به خاك سپرده شد
جای بسی تاسف است که ایرانیان با ساختن قهرمانانی چون استیو جابز برای خود و با عزادار شدن در هنگام مرگش که البته آن نیز برای خود محترم است
حتی نیم نگاهی به ابرمردان صنعت کشورمان مانند محسن آزمایش، خاندان خیامی،رحیم خرم، حبیب القانیان، حمید کاشانی، رحیم ایروانی، خاندان فرمانفرماییان و.... و.....ندارند و بسیاری حتی نام آنان را نیز نشنیده اند.
آزمایش از سال ۱۳۳۰ در مناقصه های شهرداری تهران در رابطه با لوله کشی آب شرکت کرده و چندین کار بزرگ را دریافت و به پایان رساند. او از اواسط دهه ۳۰ در شرق تهران در کارگاهی به ساختن صندلی، مبل و آبکاری فلزات پرداخت. این کارگاه در سال ۱۳۳۶ در یک آتش سوزی، که آزمایش آنرا «عمدی» توصیف میکرد نابود شد. پس از این ماجرا او در «تهران نو» به تاریخ ۱۶ اسفند ۱۳۳۷ در محل کارخانه قدیمی، کارخانه صنعتی آزمایش را بنیان نهاد و تا سال ۱۳۵۸ مدیریت آن را در اختیار داشت. در این کارخانه چندین نوع یخچال، کولر، آبگرمکن، تختخواب فلزی، بخاری و اجاق گاز تولید میشد. آزمایش به کارگران حقوقی چند درصد بیشتر از حد رایج میپرداخت و مدیران کارخانه از مزایای ویژه ای چون وام مسکن، کمک هزینه ازدواج، یارانه اتوموبیل و غیره برخوردار بودند. آزمایش در ساوه و مرودشت نیز شعبه های تولید براه انداخته بود.
کارخانه های آزمایش در سال ۱۳۵۸ مشمول بند ج قانون حفاظت صنایع ایران شدند و محسن آزمایش یک سال پس از ملی شدن دارایی اش به سوئیس مهاجرت کرد.
محسن آزمایش در خانواده ای روحانی به دنیا آمد و به خاطر وضع نامناسب مالی خانواده و فوت پدرش در نوجوانی، بیش از چهار کلاس درس نخواند. محسن از ۱۱ سالگی برای تامین خانواده اش در کارگاه آهنگری با مزد یک تومان در هفته به شاگردی مشغول شد. او پس از دو بار تغییر محل کار و هفت سال تجربه شاگردی، عاقبت با ۱۴۰ تومان پس انداز، در سال ۱۳۱۸ مغازه کوچکی در خیابان عین الدوله باز کرد و به در و پنجره سازی پرداخت. آزمایش در سال ۱۳۲۱ با دختری از اقوام به نام بتول عاصمی ازدواج کرد. از آنجا که این وصلت بدون فرزند ماند، او به پیشنهاد همسرش زن دومی اختیار کرد. حاصل این ازدواج چهار فرزند به نام های امیرمسعود، مژگان، نادی و نازنین بود.
شرکت کارخانه های صنعتی آزمایش در شانزدهم اسفند سال 1337 شمسی با سرمایه سی میلیون ریال در تهران به ثبت رسید.
نقطه آغازین حرکت بالنده شرکت، محل کنونی سرویس مرکزی شرکت واقع در خیابان دماوند تهران و نخستین محصول تولیدی آن نیز بخاری نفتی – آبگرمکن نفتی – تختخواب – میز و صندلی فلزی بود.
هم اکنون شرکت کارخانه های صنعتی آزمایش با سرمایه ای بالغ بر 87 میلیارد ریال و با تولید بیش از چهل نوع محصول در دو کارخانه عظیم خود در تهران و مرودشت فارس یکی از بزرگترین سازندگان لوازم خانگی در کشور و خاورمیانه به شمار می آید.
مزیت اساسی این شرکت نسبت به سایر تولید کنندگان داخلی لوازم خانگی در کشور، تمرکز بر مدرنیزه نمودن خطوط تولید و استفاده از تکنولوژی روز در محصولات خود می باشد. به گونه ای که هم اکنون اولین و تنها تولید کننده یخچال فریزر بدون برفک و بدون استفاده از گازهای مخرب لایه اوزن در ایران است. همکار خارجی شرکت در تولید یخچال فریزر و فریزر بدون برفک لیبهر آلمان و در تولید شومینه های گازی و الور انگلیس هستند که هرکدام در رشته های فعالیت خود از بهترینهای دنیا هستند.
2- ((محصولات شرکت)) 1-2- محصولات تولیدی در کارخانه مرودشت 1-1-2- یخچال معمولی در مدلهای 6- 8 – 10- 12 فوت 2-1-2- یخچال فریزر در مدلهای 12 و 14 فوت 3-1-2- فریزرهای 6- 10- 12 فوت -14 فوت 4-1-2- یخچالهای سوپر 10 – 12 فوت 5-1-2- یخچال فریزر ساید بای ساید 10 فوت – 12 فوت – 14 فوت 6-1-2- فریزر و یخچال فریزر بدون برفک 14 فوت مدل لیبهر 7-1-2- ماشین لباسشویی در مدلهای 2001 سوپر – 2001- 2002- 2003- 2004 8-1-2- الکترو پمپ تخلیه ماشین های لباسشویی – ظرفشویی 9-1-2- واتر پمپ کولر 10-1-2- قطعات مختلف پلاستوفرم جهت بسته بندی قطعات و محصولات 11-1-2- الکترو موتور آب میوه گیری 2-2-
((محصولات کارخانه تهران)) 1-2-2- یخچال جذبی مدل 3 فوت 2-2-2- جارو برقی مدل 2800 3-2-2- کولر آبی معمولی در مدلهای 3500 و 4500 4-2-2- کولر آبی فیش باخ در مدلهای 4000- 5000 – 6000 5-2-2- الکترو موتورهای فیش باخ 6-2-2- بخاریهای نفتی و گازی 7-2-2- شومینه های گازی 8-2-2- آبگرمکن نفتی و گازی 9-2-2- کولر گازی در مدلهای 18000 و 24000 محصولات کارخانه های صنعتی آزمایش – واحد مرودشت و تهران با همت هیأت مدیره محترم و تلاش کارکنان زحمتکش در تاریخ 22/7/77 موفق به اخذ گواهینامه ISO 9002 گردید که این موفقیت متعاقباً بصورت مستمر ممیزی و بازنگری می گردد.
3- (( مالکیت شرکت و افزایش سرمایه)) پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ، شرکت مشمول بند (ح) قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران شناخته شد و تحت پوشش سازمان صنایع ملی ایران قرار گرفت. 1-3- ترکیب فعلی سهامداران اصلی شرکت به شرح ذیل است. 1-1-3- سازمان صنایع ملی ایران 21/51% 2-1-3- سازمان خصوصی سازی 83/13% 3-1-3- صندوق بازنشستگی 04/25% 4-1-3- سایرین 92/9% 2-3- سرمایه شرکت در فروردین ماه 81 از مبلغ 000/000/600/1 به مبلغ 000/000/000/87 ریال افزایش یافت.
4- ((نحوه توزیع محصولات)) 1-4- دو گستره محلی فروش عمده در چارچوب فروش به نمایندگی شرکت تعاونی ها و فروشگاههای زنجیره ای مختلف که تعداد آن 130 نماینده می باشد توزیع می گردد. 2-4- در زمینه صادرات نیز فعالیت شرکت در خور توجه بوده است. جدول ذیل عمده ترین محصولات صادراتی و طرفهای تجاری خارجی را به تصویر می کشد.
عمده ترین مشتریان 1- جمهوری آذربایجان -2- افغانستان-3- تانزانیا- 4- سودان- 5- گرجستان عمده ترین محصولات صادراتی انواع یخچال در مدلهای 6-8-10 و 12 فوت – یخچال فریزر 12 فوت- آبگرمکن – بخاری گازی- درب و بدنه یخچال بصورت CKD 5-
((خدمات پس از فروش)) شرکت آزمایش با توجه به بالا بردن کیفیت محصولات و اطمینان کامل همواره در کنار مشتریان خود خواهد بود و با پشتیبانی خدمات پس از فروش ضمن ایجاد 198 شعبه جهت سرویس دهی در سراسر کشور ضمانت محصولات خود را از 12 ماه به 30 ماه افزایش داده است.
6- ((پروژه های شرکت)) عمده ترین پروژه های شرکت آزمایش در سال 81-80 عبارتند از : 1-6- پروژه تولید یخچال فریزر ساید بای ساید (نوفراست) K.S.N 2-6- پروژه تولید یخچال فریزر مدل KDS 3-6- پروژه بهینه سازی لباسشویی
7- آموزش شرکت در جهت اعتلای کمی و کیفی پرسنل، با تلاش گسترده و همه جانبه ای سعی در افزایش سطح کمیت تولید و ارتقای سطح تکنولوژی و فرهنگی محیط کار خود دارد و هرساله دوره های مختلفی در زمینه های تولیدی- فنی- مالی- اداری و کامپیوتر برای آموزش کارکنان برگزار می نماید.
8- ((پرسنل شرکت در یک نگاه )) مقایسه سال 1381 و 1386 مقاطع تحصیلی تعداد به نفر(1381) تعداد به نفر(1386) دکترا 1 1 فوق لیسانس 4 3 لیسانس 46 23 فوق دیپلم 27 9 دیپلم 509 240 سیکل 254 107 پنجم ابتدایی 265 38 خواندن و نوشتن 281 12 جمع کل 1387 433
9- ((نهادهای داخلی شرکت)) 1-9- انجمن اسلامی کارکنان 2-9- شورای اسلامی کار 3-9- پایگاه مقاومت شهداء کارخانه 4-9- باشگاه ورزشی 5-9- تعاونی مصرف کارکنان 6-9- تعاونی مسکن کارکنان 7-9- صندوق قرض الحسنه حضرت ابوالفضل العباس (ع) کارکنان
((اشاره))
این مصاحبه حدود 40 سال قبل توسط مجله تلاش با مرحوم محسن آزمایش انجام گرفته است که به جهت یادآوری سابقه شرکت کارخانه های صنعتی آزمایش و اهمیت نکات آن که حتی امروز می تواند مورد توجه و استفاده مدیران کشور بخصوص در بخش تولید باشد.
طی سالهای اخیر سرمایه گذاری هایی در بخش های خصوصی انجام گرفت که از لحاظ صنعتی مورد نظر و توجه مردم واقع شد. در این میان افرادی که بقول خودشان از شاگرد آهنگری شروع کرده بودند امروز به پایه ای رسیده اند که فقط ماهیانه حدود 6 میلیون ریال مزد بکارگران خود می دهند و طبق برنامه هایی که در پیش دارند از جمله قصد دارند تلویزیون های 19 اینچی را که با همکاری ژاپنی ها تولید خواهند کرد از نهصد تومان کمتر در بازار تهران عرضه کنند. (امروز بهای ارزانترین تلویزیون 25000 ریال است.) با وجود آنکه هر نوع مصاحبه و مذاکره با این سازندگان محصولات صنعتی ممکن است این توهم را برای بعضی پیش آورد که آنان بدین ترتیب خواسته اند مال خود را عرضه کنند.
با همه اینها بنظر ((تلاش)) لازم آمد که مانند یک مصرف کننده عادل با این گونه افراد گفتگو هایی انجام گیرد تا نحوه فکر و برنامه های آنها و بخشی از فعالیت های کشور برای همه روشن گردد.
بدین مناسبت گفت و شنودی با آقای محسن آزمایش مدیر و موسس کارخانه آزمایش انجام شد و چنانچه ملاحظه می فرمایید سوال های ما بی پروا و بی نیاز از زبان یک مصرف کننده عادی است.
تلاش –
لطفاً بفرمایید سابقاً چه می کردید؟ از چه زمانی بفکر تأسیس کارخانه های خود افتادید؟ چه عاملی سبب شد که با وجود کارخانه های مشابه و احتمال اینکه فعالیت شما آن انتظاری را که شما داشتید بر نیاورد، بر پای خود ایستادید و امروز که می گویند شاهد موفقیت را در آغوش دارید چه احساسی می کنید؟
آزمایش- اگر بخواهیم داستان زندگی خود را از زمان طفولیت آغاز کنم. مثنوی هفتاد من کاغذ شود و یقیناً صفحات محدود مجله شما این امکان را به من نخواهد داد. ولی آنچه که می توانم بگویم این است که از سن یازده سالگی کار کرده ام و بدون اتکاء به کسی پله های ترقی را پیموده ام. کار من از شاگردی آهنگری آغاز شد. بیش از دو هفته طول کشید تا با تلاش و کوشش فراوان توفیق یافتم توجه صاحب کارگاه را که ((آبکیان)) نام داشت و تبعه آلمان بود. جلب نمایم و مزدی معادل یک تومان در هفته بگیرم. پس از اولین کارگاه ، طی سه چهار سال در دو کارگاه دیگر بکار پرداختم و عاقبت با 140 تومان پس انداز و انعام دریافتی از آخرین استاد کار خود در یک مغازه کوپک در خیابان عین الدوله در سال 1318 کارگاه آزمایش را با کار در و پنجره سازی شروع و تأسیس کردم. پس از طی یک دوران پر تلاش و سخت و پس از اینکه هستی خود را بعلت آتش سوزی عمدی، در سال 1336 از دست دادم کارخانه های صنعتی آزمایش را در محل سابق خود (جاده تهران نو) پایه گذاری کردم. • •
• تلاش – سطح کارخانه شما چقدر است؟
محل فعلی کارخانجات آزمایش در زمینی است بمساحت 150 هزار مترمربع با هشتاد هزار متر زیر بنا در کیلومتر 10 جاده تهران آبعلی که از سال 1344 مورد بهره برداری قرار گرفت. • • • تلاش – آیا در کارخانه شما از کارشناسان یا مهندس خارجی استفاده می شود و تعداد مهندسان شما چند نفر است؟
آزمایش – در حال حاضر در این شرکت فقط یک نفر متخصص خارجی مشغول بکار است که آنهم جنبه مشاوره دارد و به این ترتیب کلیه کارهای فنی ما بدست مهندسان و متخصصان و کارگران ایرانی اداره می شود. • • •
تلاش – وضع سرویس محصولات ما چگونه است؟
آزمایش – مسلماً مساله سرویس محصولات داخلی یکی از مهمترین مسایلی است که مورد توجه قرار دارد و برای تأمین منافع مصرف کنندگان باید حداکثر کوشش را در این راه بعمل آورد. شرکت سهامی کارخانه های آزمایش از آغاز تولید به این نکته توجه خاص داشته و هم اکنون علاوه بر سرویس مجهز خود در تهران گروهی سرویس کار سیار در اختیار دارد که مرتباً به شهرستانها سفر می کنند و احتیاجات خریداران محصولات آزمایش را تأمین می سازند و در این جا بی مناسب نیست که به آموزشگاه حرفه ای مجهزی که در دست ساختمان داریم و بزودی خواهیم توانست سالیانه 330 هزار هنرآموز فنی در آن تربیت نماییم. در این آموزشگاه سرویس کاران متعددی که بتوانند پاسخگوی احتیاجات وسیع مصرف کنندگان آینده ما باشند نیز تربیت خواهند شد. • • •
تلاش – تعداد فروش در ماه و تعداد فروش در روز خود را شرح دهید ؟
آزمایش – در حال حاضر کارخانه های صنعتی آزمایش شش نوع محصول مهم صنعتی که عبارتست از یخچال ، کولر، آبگرمکن، تختخواب های فلزی، بخاری و اجاق گاز تولید می کند. هریک از این محصولات در انواع مختلفی عرضه می شود که عبارتست از – یخچال پنج نوع 140 لیتر، 180 لیتر، 220 لیتر، 260 لیتر و 300 لیتر ، بخاری چهار مدل، آبگرمکن 3 مدل 30 گالنی، 35 گالنی و 50 گالنی ، اجاق گاز 6 مدل و کولر 7 مدل و تختخواب 2 مدل. • • •
تلاش – کدامیک از محصولات شما بیشتر مورد استقبال مردم است ؟
آزمایش – در پاسخ این سؤال باید توضیح بدهم که بطور کلی انواع مختلف محصولات آزمایش بعلت مرغوبیت و ارزانی قیمت مورد استقبال فراوان عموم قرار گرفت و کلیه محصولات تولیدی شرکت بسرعت بفروش رفته است و به این ترتیب بعقیده من محصولات ما در یک ردیف قرار دارد. • • •
تلاش – اگر نخواهیم بمصداق مثل معروف (( هیچ بقالی نمی گوید ماست من ترش است)) عمل کنیم و عادلانه درباره کیفیت محصولات صحبت کنیم بنظر شما کدام یک از سازندگان محصولات مشابه شما از حیث کلی جنس مرغوب تری تهیه می کنند؟
آزمایش – تصور می کنم کلیه سازندگان و مدیران صنایع مملکت ما نهایت کوشش را در راه تولید کالای مرغوب بعمل می آورند لیکن در ایران نیز مانند سایر کشورهای جهان گاهی اوقات تولید کنندگان سود جویی یافت می شوند که برای سود بیشتر کالای نامرغوب به مردم عرضه می کنند و به این طریق به اعتماد عمومی مردم نسبت به صنعت جوان کشور لطمه وارد می سازند و باید دولت در این خصوص نهایت مواظبت و دقت را بخرج دهد و چنین صنعتگران را به راه صحیح هدایت کند. بهرحال این از وظایف موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران است که با تعین استاندارد های صحیح تولید کنندگان را موظف به رعایت مقررات لازم بنماید. • • •
تلاش - چه لوازمی از محصولات شما مشمول سود بازرگانی می شود ؟
آزمایش – کلیه مواد اولیه مود احتیاج کارخانه های صنعتی آزمایش مشمول مقررات پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی است.
تلاش – چند درصد از لوازم را در ایران می سازند؟
آزمایش – مصنوعات آزمایش بطور کلی بصورت مواد اولیه وارد ایران می شود و بجز برخی لوازم مانند کاربراتور و کمپرسور بقیه در محل کارخانه ساخته می شود. در اینجا باید متذکر شوم که با امکانات وسیع و پیشرفت سریع صنایع کشور اکنون زمینه ساخت اینگونه لوازم نیز از هر جهت فراهم شده است و انشاالله با راهنمایی وزارت اقتصاد و علاقه بیشتر صاحبان سرمایه بزودی به ساخت و تهیه مواد اولیه نیز اقدام شود تا صنایع کشور بتواند از این بابت نیز به تقویت اقتصاد کشور خود خدمت کند. • • •
تلاش – دولت در زمینه فعالیت شما چه کمکی کرده و شما از چه امکاناتی استفاده می کنید؟
آزمایش – سعی من همواره این بوده است که حتی الامکان از کمکهای مالی دولت استفاده نکنم و معتقد بوده ام تا جایی که ممکن است باید به دولت فرصت داد امکانات خود را برای تأسیس و گردانیدن چرخهای واحدهای دیگر صنعتی که مورد احتیاج اساسی مردم است مبذول دارد. • • •
تلاش – میزان دستمزد کارگران و حقوق کارکنان شما بر چه پایه ای است و از این بابت با موسسات دولتی چه تفاوتی دارد و آیا این درست که شما حقوق های کلانی به مهندسان و کادر فنی خود می پردازید (جمعاً در ماه چه مقدار حقوق می پردازید؟)
آزمایش – طبق آخرین آماری که بوسیله شرکت ملی نفت ایران تهیه شده سطح حقوق کارکنان این شرکت چند درصد نسبت به کارخانه های مشابه بالاتر است و در مقایسه با کارکنان دولت هم شاید این رقم بالاتر باشد. نظر من در این خصوص بر این اصل قرار داشته که کارکنان صنعتی را حتی الامکان برای تولید بهتر و مطمئن تر باید آماده کرد و حقوق مکفی نیز یکی دیگر از عوامل دلگرمی مولدان بشمار می رود و به این نحو در حال حاضر کارخانه های صنعتی آزمایش در ماه 6 میلیون ریال حقوق پرداخت می کند. • • •
تلاش – قیمت تمام شده محصولات شما چقدر است و با چه میزان سود آنها را عرضه می کنید؟
آزمایش – با توجه به تولیدات زیاد کارخانه های صنعتی آزمایش و بالمال احتیاجات وسیعی که به مواد اولیه داریم تاکنون موفق شده ایم لوازم مورد نیاز خود را بین 5 تا 10 درصد ارزانتر خریداری نماییم و گواه من پرونده هایی است که هم اکنون در اداره گمرک وجود دارد. مورد دوم که باید به آن اشاره نماییم عشق و علاقه ایست که کارکنان این شرکت در انجام وظایف خود نشان می دهند و همین امر در تقلیل قیمت تمام شده محصولات موثر است و اگر به این دو موضوع یک اصل دیگر را که همانا حداقل انتفاق است اضافه کنم حاصل آن قیمت هایی است که به شهادت مردم ایران همواره محصولات آزمایش 30 تا 40 درصد از کالاهای مشابه ارزانتر بوده است. • • •
تلاش – میزان صادرات شما بخارج چقدر است و آیا صادرات شما از آنچه در بازار داخل عرضه می کنید بیشتر است یا کمتر ؟
آزمایش – در مورد صادرات، بعلت عوامل خاص موجود و از جمله اینکه کشورهای خریدار که فعلاً در همسایگی و مجاورت ما قرار دارند بازارشان سالهاست در اختیار موسسات بزرگ تولیدی جهان می باشد لذا صنعت جوان ما نیازمند گذشت زمان است تا نام خود را در ردیف این مؤسسات بزرگ قرار دهد لذا رقابت ما با مصنوعات مشابه در این مناطق کار آسانی نیست. با تمام این تفاصیل هم اکنون در حدود دو درصد از محصولات ما بخارج صادر می شود. • •
• تلاش – آیا از نظر میزان فروش نسبت به تولید با وضع کارخانه های مشابه در کشورهای صنعتی قابل مقایسه است و در صورت مثبت چه نسبتی دارد؟
آزمایش – در پاسخ این سوال باید بگویم که کشور ما دارای وضع خاصی است که نباید آنرا با ممالک دیگر مقایسه کرد. اکنون انواع محصولات ما روز به روز تنوع بیشتری پیدا می کند و به تعداد آنها نیز افزوده می شود و امید است بتوانیم در سالهای آینده ارقام تولید خود را به پایه کاخانه های مهم مشابه خارجی برسانیم. • • •
تلاش – آیا از مهندسان فارغ التحصیل دانشگاههای ایران بیشتر استفاده می کنید یا مهندسانی که در خارج تحصیل کرده اند؟
آزمایش – در کارخانه های صنعتی آزمایش از دانشجویان فارغ التحصیل داخل و خارج، همگام یکدیگر استفاده می شود و در این مورد هیچگونه رجحانی از طرف مسوولان کارخانه وجود ندارد. • • •
تلاش – تأثیر مردم در موفقیت شما چه بوده و چگونه توانسته اید اعتماد آنان را که به ساخته های صنعتی اعتقاد دارند جلب کنید. و چه طور شد که در فاصله به این کوتاهی این تحول بزرگ نه فقط در کار شما پیدا شده بلکه در خیلی از رشته های صنایع در ایران به وجود آمده است؟
آزمایش- تحولات عمیق اجتماعی و برنامه های وسیعی که در سطح روستاهای کشور اجرا می شود و موجب افزایش درآمد کشاورزان که اکثریت عظیم مردم اجتماع ما را تشکیل می دهند می گردد. همگام با آشنایی بیشتر مردم ایران با تمدن امروز که سلامت و آرامش بیشتری در جامعه بشری ایجاد می کند، هر روز زمینه برای عرضه محصولات متنوع و جدید فراهم می نماید و توجه به همین خواست بوده که محصولات ما را با استقبال مواجه ساخته است. • • •
تلاش – از لحاظ مالی از چه موانعی گذشتید، و از لحاظ نیروی انسانی با چه مشکلاتی روبرو شدید و چطور این مشکلات را حل کردید؟
آزمایش – فکر می کنم توکل به عنایات باریتعالی و پشتکار خود ما همواره مشکلات را از میان برداشته و گرفتاریها را حل کرده است. • • •
تلاش – ما می دانیم که مرکز کار شما در تهران است. ممکن است از لحاظ ماشین آلات و سرمایه ای که بکار برده اید و نیز از منافعی که بدست آورده اید و از آن دوباره سرمایه گذاری کرده اید و وسعت عملیات و تعداد افرادی که با شما همکاری می کنند اعم از کارمند و مهندس و سایر افراد توضیحاتی به ما بدهید؟
آزمایش – اکنون بیش از سی و دو سال است که شبانه روز در حدود بیست ساعت کار می کنم و همواره پس از پرداخت مالیات حقه بقیه درآمد خویش را به توسعه کارخانه و تنوع محصولات اختصاص داده ام. به همین دلیل اکنون بجز کارخانه های صنعتی آزمایش هیچ تشکیلات و یا چیز دیگری در هیچ نقطه ایران و جهان ندارم. • • •
تلاش – آیا ممکن است آمار و ارقامی در مورد تولید محصولات مختلف به ما بدهید ؟
آزمایش – در مورد میزان محصولات آزمایش کافی است اشاره کنم که طبق برنامه سال 47 یک میلیارد ریال محصول تولید خواهیم کرد که خوشبختانه اکثر تولیدات ما تاکنون بفروش رفته است. • • •
تلاش – آیا شما برای کمک به واحدهای صنعتی محصولاتی را دارید و یا طرح هایی تهیه کرده اید و اگر دارید و یا طرح هایی تهیه کرده اید و اگر دارید در چه قسمتها است.
آزمایش – همانطور که اشاره کردم کارخانه های صنعتی آزمایش یک لحظه در راهی که در پیش گرفته است آرام نخواهد نشست و همواره درصدد تولید محصولات جدیدی است که مورد نیاز مردم می باشد و در اینجا یادآوری نمایم که تا سال 48 یک محصول دیگر عبارت از تلویزیون باشد به بازار عرضه می شود. ما در اجرای روش و هدف همیشگی خود قیمت این کالا را که یکی از وسایل مهم آموزشی و سرگرمی مردم بشمار می رود خواهیم شکست و تلویزیون های 19 اینچ خود را در قیمت نه هزار ریال عرضه خواهیم کرد. تلویزیون های آزمایش که با همکاری یکی از مهمترین کارخانه های ژاپن تولید می شود در 15 مدل و سه اندازه 19، 21، 23 اینچ به بازار خواهد آمد. • • •
تلاش – آیا در نظر دارید که در ولایات هم مراکزی برای عرضه محصولات خودتان ایجاد کنید اگر چنین است در کجاهای کشور؟
آزمایش – برای عرضه صحیح محصولات خود و جلب رضایت مردم همواره سعی خود را به این نکته معطوف داشته ایم که شبکه توزیع را در سراسر کشور توسعه دهیم و در اجرای این هدف در حدود 400 نمایندگی در تهران و شهرستانها دایر کرده ایم. • • •
تلاش – محصولات شما آلان در کدام یک از بخشهای مملکت و خارج از ایران توزیع می شود و اگر امکان دارد اطلاعات و آماری هم به ما بدهید ؟
آزمایش – صادرات ما اکنون 40 درصد بازار افغانستان را در اختیار دارد و علاوه برآن مصنوعات آزمایش به کلیه شیخ نشینهای خلیج فارس و بخصوص کویت صادر می شود. • • •
تلاش – برای تولید و توسعه محصولات خودتان چه برنامه ها و طرح های دراز مدت تنظیم کرده اید ؟
آزمایش – همانطور که قبلاً نیز اشاره کردم تا زمانیکه در قید حیات خواهم بود هیچگاه از کوشش باز نخواهم ایستاد و سعی خواهم کرد واحد صنعتی آزمایش مانند یکی از کارخانه های مهم تولیدی جهان روزی بتواند دویست، سیصد نوع محصول مرغوب و ارزان قیمت تولید نماید و از طریق راه دور دین خود را به مردم ایران که هیچگاه استقبال و اطمینان خود را از ما دریغ نداشته اند ، ادا نماید. • • •
تلاش – تا ده سال دیگر آیا مقدار آهن و فولادی که برای بوجود آوردن محصولات صنعتی خودتان مصرف خواهیم کرد معلوم است و نیز چگونگی افزایش افراد در موسسه شما بر چه اساسی خواهد بود ؟
آزمایش – با توجه به شرایط موجود اجتماعی و اقتصادی ایران که یقیناً ظرف 10 سال آینده رشد اقتصادی ما را سریع تر خواهد کرد پیش بینی می کنم مصرف مواد اولیه کارخانه سالیانه در حدود سی درصد افزایش یابد و به همین نسبت هر سال سی درصد به کارکنان واحد صنعتی آزمایش افزوده گردد. تعداد کارکنان آزمایش در حال حاضر به یک هزار نفر بالغ می شوند. • • •
تلاش – راجع به ((اتو می شن)) (ایجاد کردن دستگاه خودکار) چه عقیده ای دارید و فکر می کنید بتوان در صنایع امروز ایران از آن استفاده کرد و آیا اگر این دستگاه بکار بیفتد بنظر شما از تعداد نیروی انسانی خواهد کاست یا روی هم رفته با توسعه کار و توسعه تولید که در اثر استفاده از ((اتو می شن)) بوجود خواهد آمد بر تعداد کارگران و کارمندان موجود افزوده خواهد شد ؟
آزمایش – در خصوص ((اتو می شن)) نیز باید بگویم که در حال حاضر بتدریج این سیستم در این کارخانه پیاده می شود. معتقدم که این روش موجب بهبود کیفی محصول خواهد شد و مسلماً با افزایش تولید نیروی انسانی در مخاطره قرار نمی گیرد. منتهی باید بسرعت مهندسان و متخصصان ورزیده ای تربیت نمود که بتوانند ماشین آلات مربوطه را کنترل نموده و از توقف احتمالی آنها جلوگیری کنند. • • •
تلاش – بنظر شما اکنون تناسب افرادی که در صنعت کار می کنند نسبت به سایر افراد در ایران چگونه است ؟
(مدیریت – مهندس – کارهای دفتری – کارهای فنی- طراحی- کارگری و هرنوع کاری که مربوط به صنعت می شود) وقتی می گویم صنعت مرادم کارهای دستی نیست بلکه مقصودم کار صنعتی به تمام معنی است با تمام معنی کلمه است با تمام مختصات آن یعنی یک تشکیلات صنعتی . لطفاً اول بخش خصوصی را بگویید و اگر ممکن است بخش دولتی را بفرمایید.
آزمایش – در شرایط موجود نیاز ما به ((آدم)) و کارکنان فنی مجرب بیش از هر زمان دیگر احساس می شود و امید است با استفاده از دانشجویان با ارزش ایرانی که در خارج از کشور تحصیلات عالیه کرده اند و همچنین بهره برداری بیشتر از فارغ التحصیلان دانشگاهها و مدارس حرفه ای ایران، کادر مورد نیاز صنایع خود را تأمین نماییم. انقلاب آموزشی که اکنون دانشگاهها و دانشکده های ایران به اجرای آن همت گماشته اند نیز امید تازه ای را در این زمینه برای ما ایجاد می کنند. • • •
تلاش – در ده سال اخیر آیا آماری هست که نشان دهد سال به سال بخش خصوصی و دولتی از لحاظ صنعت چه مقدار تولید داشته، تا چه اندازه جایگزین واردات شده و چه مقدار ارز برای مملکت صرفه جویی کرده است ؟
آزمایش – جواب این سؤال را باید از طریق نشریات آماری بدهم که بطور خلاصه حکایت دارد صنایع ما طی سال های اخیر بسرعت توانسته است احتیاجات ایران را از نظر کالا های مصرفی تأمین کند و گرچه واردات کشور نیز بسرعت راه ترقی پیموده است، ولی خوشبختانه کیفیت واردات تغییر ماهیت داده و رقم اصلی واردات را کالاهای سرمایه ای و ماشین آلات تشکیل می دهند، که این خود نمودار تحول ایران در راه صنعتی شدن می باشد. • • •
تلاش – بنظر شما جوانان آینده ایران چه امیدهایی می توانند به صنایع خصوصی داشته باشند و چه کاری از دست صنایع خصوصی برای آنها برمی آید و چه کاری آنها می توانند برای صنایع خصوصی بکنند ؟
آزمایش – شاید برای پاسخ به این سؤال جالب شما باید یک کتاب قطور نوشته شود اما من بطور اختصار یادآور می شوم که جوانان ما امروز در برابر منظر تازه ای قرار گرفته اند که تا چند سال قبل از آن خبری نبود. احداث واحدهای صنعتی عظیم و اجرای طرحهای متوسط و کوچک تولیدی در سراسر کشور و توجه به لزوم پراکندگی صنایع امکانات امید بخش جدیدی را بوجود آورده است که جوانان نسل پیش از آن محروم بودند. امروز جوانان ما با همین دید به آموزش و فراگیری علوم و فنون می پردازند که تا سالهای اخیر شاید فکر آن برای ما خواب و خیالی بیش نبود. احداث صنایع پتروشیمی ، تولید آلومینیوم ، ماشین سازی، تراکتورسازی، ذوب آهن و بسیاری از صنایع دیگر، فرصت های جدیدی ایجاد کرده است که اگر با واقع بینی و مورد بررسی قرار گیرد تحرک و امید در ما ایجاد می کند. صنایع کشور ما اکنون عرصه آزمایش است. صنعت ما فرزندان با ارزش میهن را به سوی خود فرا می خواند و به آنها فرصت می دهد که لیاقت و کاردانی و پشتکار خود را آزمایش کنند و در این جولانگاه یک زندگی افتخار آمیز و سعادتمندانه برای خویش فراهم سازند. برنامه چهارم این دورنما را مجسم می کند و نوید می دهد که تنها طی پنج سال یعنی تا پایان سال 1351 کشور ما به بیست هزار متخصص و کارشناس جدید نیازمند است. و باز در پاسخ این سؤال باید یادآور شوم که کلیه کارخانه های بزرگ دنیا مانند جنرال موتور، فیات ایتالیا، بنز آلمان، هریک مدارس حرفه ای مجهزی دارند و در ایران نیز باید کارخانه های بزرگ در این خصوص اقدام کنند و انتظار نداشته باشند که دولت متخصص و کارشناس برای آنها تربیت کند و بدستشان بسپارد. مسلماً با اجرای این سیستم روش نامطلوب فعلی برخی از کارخانه ها که سرقت کارگر ماهر و متخصصان می باشد. از میان خواهد رفت. • • •
تلاش- آیا صنایع خصوصی مثل بعضی از کشورها ، بورسها و کمکهای تحصیلی به کسانیکه احیاناً ممکن است بعداً به کار این صنایع بخورند می دهد یا نه؟ و اگر می دهد این چگونه انجام می شود و شما و سایر تولید کنندگان چه طرح هایی برای آینده در این زمینه جهت محصولات صنعتی دارید؟
آزمایش – در حال حاضر اغلب صنایع برنامه هایی در این زمینه دارند و کارکنان خود را با توجه به احتیاجات واحد صنعتی خویش جهت فراگیری معلومات جدید، به خارج اعزام می کنند که ما نیز از این روش پیروی می کنیم. • • •
تلاش – اگر ممکن است همانطور که راجع به گذشته و حال صنعت صحبت کردید دور نمایی هم از همین زوایا راجع به آینده صنعت در ایران برای ما ترسیم کنید.
آزمایش – من به آینده صنعت ایران امیدوارم در صورتیکه سرمایه داران ما کمی بخود آیند و سرمایه های خویش را در پیشبرد صنایع کشور بکار اندازند و بیکاره ها نیز برای سعادت خویش و کشورشان پولها را از مسیر بورس بازی، زمین و رباخواری خارج کنند یقیناً آینده درخشان تری در انتظار صنایع مملکت ما خواهد بود و خواهیم توانست راهی را که کشورهای پیشرفته طی یکصد و پنجاه سال پیموده اند در مدت ده پانزده سال بپیمایم. • •
•
تلاش – کیفیت فرآورده ها و محصولات شما از لحاظ مرغوبیت با کالاهای مشابه کشورهای خارجی در چه وضعی است ؟
آزمایش – برای ساخت محصولات خود همان روش را بکار می بریم که کشورهای خارجی اجرا می کنند. و از ماشین آلاتی استفاده می نماییم که آنها بهره برداری می کنند، لذا نباید کیفیت محصولات ما با یکدیگر تفاوت زیادی داشته باشد. • • •
تلاش – اگر ممکن است بفرمایید میزان فلزی که تا بحال برای محصولات خود بکار برده اید چند تن بوده است و سالیانه چه مقدار آهن مصرف می کنید؟
آزمایش – بررسی ارقام مصرف فلزاتی که تاکنون در کارخانه های آزمایش بکار رفته کار آسانی نیست و کافی است که اشاره کنم تنها در سال جاری 6 هزار تن مواد اولیه فلزی مصرف خواهیم کرد. • • •
تلاش – با تأسیس کارخانه ذوب آهن چگونه احتیاجات خود را از حیث مواد کار فراهم می کنید و تصور می کنید از این بابت چه مقدار به پس انداز ارز کمک خواهید کرد؟
آزمایش – بهره برداری از کارخانه ذوب آهن ، افق تازه ای را در آسمان صنعت ایران بوجود می آورد و ما نیز آنچه را از این کارخانه تولید شود مصرف خواهیم کرد و به همین جهت باید منتظر بود و دید که انواع محصولات ذوب آهن تا چه حد می تواند مورد استفاده کارخانه های ساخت لوازم خانگی فلزی قرار گیرد؟ و واحدهای جدید جنبی ذوب آهن در آماده ساختن و تبدیل این مواد و آماده ساختن آنها جهت مصرف در کارخانه های فلزی چه تأثیری خواهد کرد؟
در پایان این مصاحبه محسن آزمایش سؤال می کند و می گوید در این محیط جوانی بیسواد با ایمان و پشتکار خود به چنین موفقیت هایی دست یافته است آیا دیگران و باخصوص تحصیل کرده های ما نخواهند توانست از این همه موهبت برخوردار گردند و شاهد پیروزی را در آغوش بگیرند؟
(( این است زندگی من، صنعت من و گذشته من ))
از كارگري در عرصه اقتصادي شروع به فعاليت نمود. كارگاه كوچكش را در سال 1318 تاسيس و در مدت 43 سال آن را به يكي از بزرگ‌ترين توليدكنندگان لوازم خانگيايران در دهه پنجاه تبديل کرد.
محسن آزمايش همچون بسياري از كارآفرينان ايران دهه سي تا انتهای پنجاه شمسي مي‌باشد. آزمايش در خانواده‌اي از جهت اقتصادي ضعيف در سال 1304 در تهران متولد شد، در سن نوجواني پدرش را از دست داد. در كودكي بخت اين را نداشت به تحصيلات خود ادامه دهد. تنها در حد، سه و چهار سال كلاس ابتدايي، از آموزش رسمي برخوردار بود
از سن 11 سالگي از شاگردي آهنگري در تهران آغاز به كار نمود عاقبت با 140 تومان پس‌انداز و انعام دريافتي از آخرين استادكار خود، مغازه كوچكي در خيابان عين‌الدوله در سال 1318 خريداري نمود.. آزمايش شادي‌هاي كودكانه را مثل بسياري از همسالان طبقه متوسط تجربه ننمود، شبانروز در كارگاه كار مي‌كرد تا اندوخته‌اي به دست آورد و با آن پايه‌هاي زندگي مادر، برادر و خواهرانش را تامين نمايد
در آغاز سال 1330 لوله‌كشي شهر تهران مورد توجه جدي دولت و شهرداري قرار گرفت. اكثر كارهاي آن در تاسيس لوله‌كشي آب، مثل كندن كوچه‌ها و خيابان‌ها، انشعابات آب، ساخت لوله آب، تاسيسات و انبار و... از طريق مناقصه به پيمانكاران خصوصي واگذار مي‌شد. محسن آزمايش نيز در برخي از اين مناقصه‌ها مشاركت فعال داشت. وي توانست اجراي برخي از اين فعاليت‌ها را به دست آورد. همچنين در اواسط سال‌هاي سي، به ساخت صندلي فلزي و مبل در شرق تهران روي آورد.وي برخي از اين صندلي‌هاي ساخت كارگاهش را به سازنده اتاق اتوبوس در ايران نيز مي‌فروخت. در كنار ساخت صندلي، كارگاهي براي آبكاري داشت. در اين كارگاه به بهترين نحو، صندلي و ساير
وسايل ساخت فلزي آبكاري مي‌شدند
كارگاهش در سال 1336 در آتش سوخت و بخش بزرگي از سرمايه‌اش در اثر اين حادثه نابود شد. در همين زمان كارخانه صنعتي آزمايش را در همان محل سابق، جاده
تهران‌نو در 16 اسفند سال 1337 پايه‌گذاري نمود. شركت آزمايش در سال 1344 شروع به بهره‌برداري كرد. سرمايه اوليه آن سي ميليون ريال بود و پس از چند مرحله در سال 1347 سرمايه شركت به 200 ميليون ريال افزايش يافت. پس از چند سال كه در خيابان دماوند به توليد صندلي و بخاري نفتي و... پرداخت، زميني به مساحت 185 هزار متر در كيلومتر 10 جاده آبعلي سه راه آزمايش به منظور توليد محصولات
لوازم خانگي خريداري نمود. زيربناي كارخانه از دوسه هزار متر در سال‌هاي آغازين فعاليت به دویست هزار متر در اواسط سال‌هاي دهه پنجاه توسعه پيدا كرد
از نظر پرداخت حقوق، حقوق كاركنان شركت آزمايش نسبت به ساير صنايع و نهادهاي دولتي چند درصد بيشتر بود. محسن آزمايش اين گونه اقدام مديريتي را، براي دلگرمي كاركنان صنعتي به منظور توليد بهتر و مطمئن‌تر محصول توليد داخلي ضروري مي‌دانست. الگوي وي در اداره شركت تاكيد بر مديريت و نقش آنان در اداره كارخانه بود به مديران به اشكال مختلف پرداخت‌هاي مالي داشت؛ ماشين، منزل،
زمين يا وام براي ساخت مسكن، در اختيارشان گذاشت. گاهي هزينه عروسي و ماشين شخصي خود را در روز عروسي و هداياي قابل توجه به آنها مي‌داد
با آغاز ساخت کارخانه شهر مرودشت شركت انتظار داشت 1500 نفر پرسنل در مرودشت مشغول به كار شوند؛ همچنين در نظر داشت در كنار كارخانه، يك مجتمع آموزشي وسيع با هزينه 200 ميليون ريال سرمايه از سوي بنياد آزمايش تاسيس شود و در آن500
دانش‌آموز با هزينه بنياد تحصيل نمايند و مكان آن به صورت دائمي وقف آموزش شود. در همين زمان در كارخانه آزمايش تهران هنرستاني وجود داشت كه حدود 100 هنرجو در آن به صورت شبانه‌روزي مشغول آموزش نظري و عملي در شركت بودند كه در سال سوم به 300 نفر توسعه پيدا كرد.كروينالا مشاور خارجي شركت در مرودشت اميدوار بود كه محصولات كارخانه به علت استفاده از تكنولوژي برتر، از كيفيت
بالاتر و قيمت كمتري نسبت به محصولات مشابه برخوردار باشد..وي در شهر صنعتي ساوه شركت فابيست را در اوايل دهه پنجاه تاسيس نمود
زندگي و كارخانه محسن آزمايش به سرنوشت ساير واحدهاي صنعتي بزرگ در سال 1358 دچار شد. سه شركت وابسته به آزمايش در تهران، مرودشت و ساوه مشمول بند ج قانون حفاظت صنايع ايران قرار گرفت و مصادره شد. وي يك‌سال پس از مصادره كارخانه‌هايش براي زندگي به سوئيس رفت. به او نيز اتهام خروج ارز از كشور در زمان انقلاب زده شد.نهادهاي دولتي كنترل و مديريت آن را در دست گرفتند. فعاليت توليدي آن تا اوايل سال 1380 تا حدي رونق داشت
سرانجام معضلاتي كه در طي 23 سال مديريت دولتي از جهت مازاد نيروي انساني، بدهي و زيان انباشته گريبانگير شرکت شده بود، نمایان شد. زيان انباشته شركت در سال 1383 حدود 5/12 ميليارد تومان بود و با توجه به زيان‌هاي سال‌هاي پيش از آن، جمعا 35 ميليارد تومان زيان داشت.در همين سال‌ها با فروش برخي از زمين‌هاي شركت به كاهش زيان اقدام نمودند
صاحبان و مديران جديد به ده هكتار زمين در شهرك صنعتي سمنان به منظور انتقال فعاليت صنعتي كارخانه به آنجا اقدام نمودند؛ همچنين به تاسيس شركت هلدينگ و چند شركت در زمينه بسته‌بندي، خدمات پس از فروش هادكو و... اقدام نمودند. با اين وجود مديريت خصوصي كه كارخانه را خريدند موفقيتي در توسعه شركت نداشتند؛ آنان به اخذ وام از بانك‌ها اقدام نمودند، اما با اين وجود در كمتر از 5 سال
شركت دچار ناتواني در پرداخت بدهي‌ها و مجبور به استمهال بدهي‌ها گرديد. شركتآزمايش به علت عدم شفافيت از تالار بورس كنار گذاشته شد. با فروش برخي از دارايي‌هاي شركت در سال 1387 و 1388 به پرداخت بدهي و بازخريد پرسنل كارخانه مرودشت و تهران ادامه دادند. پرسنل مرودشت از حدود 1400 نفر به 160 نفر در خرداد سال 1388 كاهش يافت (931 نفر در طرح پيش از موعد صنايع نيمه دوم سال 1383 بازنشسته شده بودند) و كارخانه نيمه تعطيل بود. چند تن از صاحبان فعلي خصوصي در دادگاه محكوم شدند. سرنوشت كارخانه آزمايش پس از نيم قرن در آستانه اضمحلال قرار گرفته است.محسن آزمايش در بيشتر فعاليت اقتصادي در طول زندگيش،
روزي حدود 20 ساعت به مدت چهل سال (تا سال 1357) كار كرد.آرزويش اين بود كه كارخانه آزمايش را به يكي از بزرگ‌ترين كارخانه‌هاي توليدكننده لوازم خانگي با توليد 200 تا 300 نوع محصول در جهان تبديل نمايد. همچنين صاحبان سرمايه پولشان را به جاي بورس‌بازي و سرمايه‌گذاري در زمين، در صنايع به كار اندازند. او در سال 1347 گفت:اگر در اين محيط فراهم شده، جواني بي‌سواد با ايمان و پشتكار خود
به چنين موفقيت‌هايي دست يافته است آيا ديگران به خصوص تحصيلكرده‌هاي مانخواهند توانست از اين همه موهبت برخوردار گردند و شاهد پيروزي را در آغوش گيرند
سال‌هاي آخر زندگي آزمايش سرشار از ياس و رنج بود. فقدان درآمد و كار، هزينه بالاي زندگي، بيماري و پيري در خارج از كشور وضع روحي او را به شدت متاثر نموده بود. مردي كه عمري بر پاي خود ايستاده بود و زندگي بيش از 20000 نفر از طريق كارخانه‌اش تامين مي‌شد اكنون محتاج به خانواده‌اش بود
پنج سال آخر زندگيش در كنار بيماري بيشتر يك تراژدي بود. مردي كه از كودكي تكيه‌گاه ديگران بود. اكنون به ناچار وابسته به ديگران شده بود. چيزي از درون روحش را متلاشي كرده بود. پسرش تنها تكيه‌گاه و همزبانش در كشور عرب مراكش بود. محسن آزمايش كه 14 سال از كارخانه‌اش و حاصل زندگيش جدا شده بود، سرانجام در غربت و در سال 1371 در شهر رباط مراكش درگذشت و در همانجا به خاك سپرده شد
جای بسی تاسف است که ایرانیان با ساختن قهرمانانی چون استیو جابز برای خود و با عزادار شدن در هنگام مرگش که البته آن نیز برای خود محترم است
حتی نیم نگاهی به ابرمردان صنعت کشورمان مانند محسن آزمایش، خاندان خیامی،رحیم خرم، حبیب القانیان، حمید کاشانی، رحیم ایروانی، خاندان فرمانفرماییان و.... و.....ندارند و بسیاری حتی نام آنان را نیز نشنیده اند.
آزمایش از سال ۱۳۳۰ در مناقصه های شهرداری تهران در رابطه با لوله کشی آب شرکت کرده و چندین کار بزرگ را دریافت و به پایان رساند. او از اواسط دهه ۳۰ در شرق تهران در کارگاهی به ساختن صندلی، مبل و آبکاری فلزات پرداخت. این کارگاه در سال ۱۳۳۶ در یک آتش سوزی، که آزمایش آنرا «عمدی» توصیف میکرد نابود شد. پس از این ماجرا او در «تهران نو» به تاریخ ۱۶ اسفند ۱۳۳۷ در محل کارخانه قدیمی، کارخانه صنعتی آزمایش را بنیان نهاد و تا سال ۱۳۵۸ مدیریت آن را در اختیار داشت. در این کارخانه چندین نوع یخچال، کولر، آبگرمکن، تختخواب فلزی، بخاری و اجاق گاز تولید میشد. آزمایش به کارگران حقوقی چند درصد بیشتر از حد رایج میپرداخت و مدیران کارخانه از مزایای ویژه ای چون وام مسکن، کمک هزینه ازدواج، یارانه اتوموبیل و غیره برخوردار بودند. آزمایش در ساوه و مرودشت نیز شعبه های تولید براه انداخته بود.
کارخانه های آزمایش در سال ۱۳۵۸ مشمول بند ج قانون حفاظت صنایع ایران شدند و محسن آزمایش یک سال پس از ملی شدن دارایی اش به سوئیس مهاجرت کرد.
محسن آزمایش در خانواده ای روحانی به دنیا آمد و به خاطر وضع نامناسب مالی خانواده و فوت پدرش در نوجوانی، بیش از چهار کلاس درس نخواند. محسن از ۱۱ سالگی برای تامین خانواده اش در کارگاه آهنگری با مزد یک تومان در هفته به شاگردی مشغول شد. او پس از دو بار تغییر محل کار و هفت سال تجربه شاگردی، عاقبت با ۱۴۰ تومان پس انداز، در سال ۱۳۱۸ مغازه کوچکی در خیابان عین الدوله باز کرد و به در و پنجره سازی پرداخت. آزمایش در سال ۱۳۲۱ با دختری از اقوام به نام بتول عاصمی ازدواج کرد. از آنجا که این وصلت بدون فرزند ماند، او به پیشنهاد همسرش زن دومی اختیار کرد. حاصل این ازدواج چهار فرزند به نام های امیرمسعود، مژگان، نادی و نازنین بود.
شرکت کارخانه های صنعتی آزمایش در شانزدهم اسفند سال 1337 شمسی با سرمایه سی میلیون ریال در تهران به ثبت رسید.
نقطه آغازین حرکت بالنده شرکت، محل کنونی سرویس مرکزی شرکت واقع در خیابان دماوند تهران و نخستین محصول تولیدی آن نیز بخاری نفتی – آبگرمکن نفتی – تختخواب – میز و صندلی فلزی بود.
هم اکنون شرکت کارخانه های صنعتی آزمایش با سرمایه ای بالغ بر 87 میلیارد ریال و با تولید بیش از چهل نوع محصول در دو کارخانه عظیم خود در تهران و مرودشت فارس یکی از بزرگترین سازندگان لوازم خانگی در کشور و خاورمیانه به شمار می آید.
مزیت اساسی این شرکت نسبت به سایر تولید کنندگان داخلی لوازم خانگی در کشور، تمرکز بر مدرنیزه نمودن خطوط تولید و استفاده از تکنولوژی روز در محصولات خود می باشد. به گونه ای که هم اکنون اولین و تنها تولید کننده یخچال فریزر بدون برفک و بدون استفاده از گازهای مخرب لایه اوزن در ایران است. همکار خارجی شرکت در تولید یخچال فریزر و فریزر بدون برفک لیبهر آلمان و در تولید شومینه های گازی و الور انگلیس هستند که هرکدام در رشته های فعالیت خود از بهترینهای دنیا هستند.
2- ((محصولات شرکت)) 1-2- محصولات تولیدی در کارخانه مرودشت 1-1-2- یخچال معمولی در مدلهای 6- 8 – 10- 12 فوت 2-1-2- یخچال فریزر در مدلهای 12 و 14 فوت 3-1-2- فریزرهای 6- 10- 12 فوت -14 فوت 4-1-2- یخچالهای سوپر 10 – 12 فوت 5-1-2- یخچال فریزر ساید بای ساید 10 فوت – 12 فوت – 14 فوت 6-1-2- فریزر و یخچال فریزر بدون برفک 14 فوت مدل لیبهر 7-1-2- ماشین لباسشویی در مدلهای 2001 سوپر – 2001- 2002- 2003- 2004 8-1-2- الکترو پمپ تخلیه ماشین های لباسشویی – ظرفشویی 9-1-2- واتر پمپ کولر 10-1-2- قطعات مختلف پلاستوفرم جهت بسته بندی قطعات و محصولات 11-1-2- الکترو موتور آب میوه گیری 2-2-
((محصولات کارخانه تهران)) 1-2-2- یخچال جذبی مدل 3 فوت 2-2-2- جارو برقی مدل 2800 3-2-2- کولر آبی معمولی در مدلهای 3500 و 4500 4-2-2- کولر آبی فیش باخ در مدلهای 4000- 5000 – 6000 5-2-2- الکترو موتورهای فیش باخ 6-2-2- بخاریهای نفتی و گازی 7-2-2- شومینه های گازی 8-2-2- آبگرمکن نفتی و گازی 9-2-2- کولر گازی در مدلهای 18000 و 24000 محصولات کارخانه های صنعتی آزمایش – واحد مرودشت و تهران با همت هیأت مدیره محترم و تلاش کارکنان زحمتکش در تاریخ 22/7/77 موفق به اخذ گواهینامه ISO 9002 گردید که این موفقیت متعاقباً بصورت مستمر ممیزی و بازنگری می گردد.
3- (( مالکیت شرکت و افزایش سرمایه)) پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ، شرکت مشمول بند (ح) قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران شناخته شد و تحت پوشش سازمان صنایع ملی ایران قرار گرفت. 1-3- ترکیب فعلی سهامداران اصلی شرکت به شرح ذیل است. 1-1-3- سازمان صنایع ملی ایران 21/51% 2-1-3- سازمان خصوصی سازی 83/13% 3-1-3- صندوق بازنشستگی 04/25% 4-1-3- سایرین 92/9% 2-3- سرمایه شرکت در فروردین ماه 81 از مبلغ 000/000/600/1 به مبلغ 000/000/000/87 ریال افزایش یافت.
4- ((نحوه توزیع محصولات)) 1-4- دو گستره محلی فروش عمده در چارچوب فروش به نمایندگی شرکت تعاونی ها و فروشگاههای زنجیره ای مختلف که تعداد آن 130 نماینده می باشد توزیع می گردد. 2-4- در زمینه صادرات نیز فعالیت شرکت در خور توجه بوده است. جدول ذیل عمده ترین محصولات صادراتی و طرفهای تجاری خارجی را به تصویر می کشد.
عمده ترین مشتریان 1- جمهوری آذربایجان -2- افغانستان-3- تانزانیا- 4- سودان- 5- گرجستان عمده ترین محصولات صادراتی انواع یخچال در مدلهای 6-8-10 و 12 فوت – یخچال فریزر 12 فوت- آبگرمکن – بخاری گازی- درب و بدنه یخچال بصورت CKD 5-
((خدمات پس از فروش)) شرکت آزمایش با توجه به بالا بردن کیفیت محصولات و اطمینان کامل همواره در کنار مشتریان خود خواهد بود و با پشتیبانی خدمات پس از فروش ضمن ایجاد 198 شعبه جهت سرویس دهی در سراسر کشور ضمانت محصولات خود را از 12 ماه به 30 ماه افزایش داده است.
6- ((پروژه های شرکت)) عمده ترین پروژه های شرکت آزمایش در سال 81-80 عبارتند از : 1-6- پروژه تولید یخچال فریزر ساید بای ساید (نوفراست) K.S.N 2-6- پروژه تولید یخچال فریزر مدل KDS 3-6- پروژه بهینه سازی لباسشویی
7- آموزش شرکت در جهت اعتلای کمی و کیفی پرسنل، با تلاش گسترده و همه جانبه ای سعی در افزایش سطح کمیت تولید و ارتقای سطح تکنولوژی و فرهنگی محیط کار خود دارد و هرساله دوره های مختلفی در زمینه های تولیدی- فنی- مالی- اداری و کامپیوتر برای آموزش کارکنان برگزار می نماید.
8- ((پرسنل شرکت در یک نگاه )) مقایسه سال 1381 و 1386 مقاطع تحصیلی تعداد به نفر(1381) تعداد به نفر(1386) دکترا 1 1 فوق لیسانس 4 3 لیسانس 46 23 فوق دیپلم 27 9 دیپلم 509 240 سیکل 254 107 پنجم ابتدایی 265 38 خواندن و نوشتن 281 12 جمع کل 1387 433
9- ((نهادهای داخلی شرکت)) 1-9- انجمن اسلامی کارکنان 2-9- شورای اسلامی کار 3-9- پایگاه مقاومت شهداء کارخانه 4-9- باشگاه ورزشی 5-9- تعاونی مصرف کارکنان 6-9- تعاونی مسکن کارکنان 7-9- صندوق قرض الحسنه حضرت ابوالفضل العباس (ع) کارکنان
((اشاره))
این مصاحبه حدود 40 سال قبل توسط مجله تلاش با مرحوم محسن آزمایش انجام گرفته است که به جهت یادآوری سابقه شرکت کارخانه های صنعتی آزمایش و اهمیت نکات آن که حتی امروز می تواند مورد توجه و استفاده مدیران کشور بخصوص در بخش تولید باشد.
طی سالهای اخیر سرمایه گذاری هایی در بخش های خصوصی انجام گرفت که از لحاظ صنعتی مورد نظر و توجه مردم واقع شد. در این میان افرادی که بقول خودشان از شاگرد آهنگری شروع کرده بودند امروز به پایه ای رسیده اند که فقط ماهیانه حدود 6 میلیون ریال مزد بکارگران خود می دهند و طبق برنامه هایی که در پیش دارند از جمله قصد دارند تلویزیون های 19 اینچی را که با همکاری ژاپنی ها تولید خواهند کرد از نهصد تومان کمتر در بازار تهران عرضه کنند. (امروز بهای ارزانترین تلویزیون 25000 ریال است.) با وجود آنکه هر نوع مصاحبه و مذاکره با این سازندگان محصولات صنعتی ممکن است این توهم را برای بعضی پیش آورد که آنان بدین ترتیب خواسته اند مال خود را عرضه کنند.
با همه اینها بنظر ((تلاش)) لازم آمد که مانند یک مصرف کننده عادل با این گونه افراد گفتگو هایی انجام گیرد تا نحوه فکر و برنامه های آنها و بخشی از فعالیت های کشور برای همه روشن گردد.
بدین مناسبت گفت و شنودی با آقای محسن آزمایش مدیر و موسس کارخانه آزمایش انجام شد و چنانچه ملاحظه می فرمایید سوال های ما بی پروا و بی نیاز از زبان یک مصرف کننده عادی است.
تلاش –
لطفاً بفرمایید سابقاً چه می کردید؟ از چه زمانی بفکر تأسیس کارخانه های خود افتادید؟ چه عاملی سبب شد که با وجود کارخانه های مشابه و احتمال اینکه فعالیت شما آن انتظاری را که شما داشتید بر نیاورد، بر پای خود ایستادید و امروز که می گویند شاهد موفقیت را در آغوش دارید چه احساسی می کنید؟
آزمایش- اگر بخواهیم داستان زندگی خود را از زمان طفولیت آغاز کنم. مثنوی هفتاد من کاغذ شود و یقیناً صفحات محدود مجله شما این امکان را به من نخواهد داد. ولی آنچه که می توانم بگویم این است که از سن یازده سالگی کار کرده ام و بدون اتکاء به کسی پله های ترقی را پیموده ام. کار من از شاگردی آهنگری آغاز شد. بیش از دو هفته طول کشید تا با تلاش و کوشش فراوان توفیق یافتم توجه صاحب کارگاه را که ((آبکیان)) نام داشت و تبعه آلمان بود. جلب نمایم و مزدی معادل یک تومان در هفته بگیرم. پس از اولین کارگاه ، طی سه چهار سال در دو کارگاه دیگر بکار پرداختم و عاقبت با 140 تومان پس انداز و انعام دریافتی از آخرین استاد کار خود در یک مغازه کوپک در خیابان عین الدوله در سال 1318 کارگاه آزمایش را با کار در و پنجره سازی شروع و تأسیس کردم. پس از طی یک دوران پر تلاش و سخت و پس از اینکه هستی خود را بعلت آتش سوزی عمدی، در سال 1336 از دست دادم کارخانه های صنعتی آزمایش را در محل سابق خود (جاده تهران نو) پایه گذاری کردم. • •
• تلاش – سطح کارخانه شما چقدر است؟
محل فعلی کارخانجات آزمایش در زمینی است بمساحت 150 هزار مترمربع با هشتاد هزار متر زیر بنا در کیلومتر 10 جاده تهران آبعلی که از سال 1344 مورد بهره برداری قرار گرفت. • • • تلاش – آیا در کارخانه شما از کارشناسان یا مهندس خارجی استفاده می شود و تعداد مهندسان شما چند نفر است؟
آزمایش – در حال حاضر در این شرکت فقط یک نفر متخصص خارجی مشغول بکار است که آنهم جنبه مشاوره دارد و به این ترتیب کلیه کارهای فنی ما بدست مهندسان و متخصصان و کارگران ایرانی اداره می شود. • • •
تلاش – وضع سرویس محصولات ما چگونه است؟
آزمایش – مسلماً مساله سرویس محصولات داخلی یکی از مهمترین مسایلی است که مورد توجه قرار دارد و برای تأمین منافع مصرف کنندگان باید حداکثر کوشش را در این راه بعمل آورد. شرکت سهامی کارخانه های آزمایش از آغاز تولید به این نکته توجه خاص داشته و هم اکنون علاوه بر سرویس مجهز خود در تهران گروهی سرویس کار سیار در اختیار دارد که مرتباً به شهرستانها سفر می کنند و احتیاجات خریداران محصولات آزمایش را تأمین می سازند و در این جا بی مناسب نیست که به آموزشگاه حرفه ای مجهزی که در دست ساختمان داریم و بزودی خواهیم توانست سالیانه 330 هزار هنرآموز فنی در آن تربیت نماییم. در این آموزشگاه سرویس کاران متعددی که بتوانند پاسخگوی احتیاجات وسیع مصرف کنندگان آینده ما باشند نیز تربیت خواهند شد. • • •
تلاش – تعداد فروش در ماه و تعداد فروش در روز خود را شرح دهید ؟
آزمایش – در حال حاضر کارخانه های صنعتی آزمایش شش نوع محصول مهم صنعتی که عبارتست از یخچال ، کولر، آبگرمکن، تختخواب های فلزی، بخاری و اجاق گاز تولید می کند. هریک از این محصولات در انواع مختلفی عرضه می شود که عبارتست از – یخچال پنج نوع 140 لیتر، 180 لیتر، 220 لیتر، 260 لیتر و 300 لیتر ، بخاری چهار مدل، آبگرمکن 3 مدل 30 گالنی، 35 گالنی و 50 گالنی ، اجاق گاز 6 مدل و کولر 7 مدل و تختخواب 2 مدل. • • •
تلاش – کدامیک از محصولات شما بیشتر مورد استقبال مردم است ؟
آزمایش – در پاسخ این سؤال باید توضیح بدهم که بطور کلی انواع مختلف محصولات آزمایش بعلت مرغوبیت و ارزانی قیمت مورد استقبال فراوان عموم قرار گرفت و کلیه محصولات تولیدی شرکت بسرعت بفروش رفته است و به این ترتیب بعقیده من محصولات ما در یک ردیف قرار دارد. • • •
تلاش – اگر نخواهیم بمصداق مثل معروف (( هیچ بقالی نمی گوید ماست من ترش است)) عمل کنیم و عادلانه درباره کیفیت محصولات صحبت کنیم بنظر شما کدام یک از سازندگان محصولات مشابه شما از حیث کلی جنس مرغوب تری تهیه می کنند؟
آزمایش – تصور می کنم کلیه سازندگان و مدیران صنایع مملکت ما نهایت کوشش را در راه تولید کالای مرغوب بعمل می آورند لیکن در ایران نیز مانند سایر کشورهای جهان گاهی اوقات تولید کنندگان سود جویی یافت می شوند که برای سود بیشتر کالای نامرغوب به مردم عرضه می کنند و به این طریق به اعتماد عمومی مردم نسبت به صنعت جوان کشور لطمه وارد می سازند و باید دولت در این خصوص نهایت مواظبت و دقت را بخرج دهد و چنین صنعتگران را به راه صحیح هدایت کند. بهرحال این از وظایف موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران است که با تعین استاندارد های صحیح تولید کنندگان را موظف به رعایت مقررات لازم بنماید. • • •
تلاش - چه لوازمی از محصولات شما مشمول سود بازرگانی می شود ؟
آزمایش – کلیه مواد اولیه مود احتیاج کارخانه های صنعتی آزمایش مشمول مقررات پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی است.
تلاش – چند درصد از لوازم را در ایران می سازند؟
آزمایش – مصنوعات آزمایش بطور کلی بصورت مواد اولیه وارد ایران می شود و بجز برخی لوازم مانند کاربراتور و کمپرسور بقیه در محل کارخانه ساخته می شود. در اینجا باید متذکر شوم که با امکانات وسیع و پیشرفت سریع صنایع کشور اکنون زمینه ساخت اینگونه لوازم نیز از هر جهت فراهم شده است و انشاالله با راهنمایی وزارت اقتصاد و علاقه بیشتر صاحبان سرمایه بزودی به ساخت و تهیه مواد اولیه نیز اقدام شود تا صنایع کشور بتواند از این بابت نیز به تقویت اقتصاد کشور خود خدمت کند. • • •
تلاش – دولت در زمینه فعالیت شما چه کمکی کرده و شما از چه امکاناتی استفاده می کنید؟
آزمایش – سعی من همواره این بوده است که حتی الامکان از کمکهای مالی دولت استفاده نکنم و معتقد بوده ام تا جایی که ممکن است باید به دولت فرصت داد امکانات خود را برای تأسیس و گردانیدن چرخهای واحدهای دیگر صنعتی که مورد احتیاج اساسی مردم است مبذول دارد. • • •
تلاش – میزان دستمزد کارگران و حقوق کارکنان شما بر چه پایه ای است و از این بابت با موسسات دولتی چه تفاوتی دارد و آیا این درست که شما حقوق های کلانی به مهندسان و کادر فنی خود می پردازید (جمعاً در ماه چه مقدار حقوق می پردازید؟)
آزمایش – طبق آخرین آماری که بوسیله شرکت ملی نفت ایران تهیه شده سطح حقوق کارکنان این شرکت چند درصد نسبت به کارخانه های مشابه بالاتر است و در مقایسه با کارکنان دولت هم شاید این رقم بالاتر باشد. نظر من در این خصوص بر این اصل قرار داشته که کارکنان صنعتی را حتی الامکان برای تولید بهتر و مطمئن تر باید آماده کرد و حقوق مکفی نیز یکی دیگر از عوامل دلگرمی مولدان بشمار می رود و به این نحو در حال حاضر کارخانه های صنعتی آزمایش در ماه 6 میلیون ریال حقوق پرداخت می کند. • • •
تلاش – قیمت تمام شده محصولات شما چقدر است و با چه میزان سود آنها را عرضه می کنید؟
آزمایش – با توجه به تولیدات زیاد کارخانه های صنعتی آزمایش و بالمال احتیاجات وسیعی که به مواد اولیه داریم تاکنون موفق شده ایم لوازم مورد نیاز خود را بین 5 تا 10 درصد ارزانتر خریداری نماییم و گواه من پرونده هایی است که هم اکنون در اداره گمرک وجود دارد. مورد دوم که باید به آن اشاره نماییم عشق و علاقه ایست که کارکنان این شرکت در انجام وظایف خود نشان می دهند و همین امر در تقلیل قیمت تمام شده محصولات موثر است و اگر به این دو موضوع یک اصل دیگر را که همانا حداقل انتفاق است اضافه کنم حاصل آن قیمت هایی است که به شهادت مردم ایران همواره محصولات آزمایش 30 تا 40 درصد از کالاهای مشابه ارزانتر بوده است. • • •
تلاش – میزان صادرات شما بخارج چقدر است و آیا صادرات شما از آنچه در بازار داخل عرضه می کنید بیشتر است یا کمتر ؟
آزمایش – در مورد صادرات، بعلت عوامل خاص موجود و از جمله اینکه کشورهای خریدار که فعلاً در همسایگی و مجاورت ما قرار دارند بازارشان سالهاست در اختیار موسسات بزرگ تولیدی جهان می باشد لذا صنعت جوان ما نیازمند گذشت زمان است تا نام خود را در ردیف این مؤسسات بزرگ قرار دهد لذا رقابت ما با مصنوعات مشابه در این مناطق کار آسانی نیست. با تمام این تفاصیل هم اکنون در حدود دو درصد از محصولات ما بخارج صادر می شود. • •
• تلاش – آیا از نظر میزان فروش نسبت به تولید با وضع کارخانه های مشابه در کشورهای صنعتی قابل مقایسه است و در صورت مثبت چه نسبتی دارد؟
آزمایش – در پاسخ این سوال باید بگویم که کشور ما دارای وضع خاصی است که نباید آنرا با ممالک دیگر مقایسه کرد. اکنون انواع محصولات ما روز به روز تنوع بیشتری پیدا می کند و به تعداد آنها نیز افزوده می شود و امید است بتوانیم در سالهای آینده ارقام تولید خود را به پایه کاخانه های مهم مشابه خارجی برسانیم. • • •
تلاش – آیا از مهندسان فارغ التحصیل دانشگاههای ایران بیشتر استفاده می کنید یا مهندسانی که در خارج تحصیل کرده اند؟
آزمایش – در کارخانه های صنعتی آزمایش از دانشجویان فارغ التحصیل داخل و خارج، همگام یکدیگر استفاده می شود و در این مورد هیچگونه رجحانی از طرف مسوولان کارخانه وجود ندارد. • • •
تلاش – تأثیر مردم در موفقیت شما چه بوده و چگونه توانسته اید اعتماد آنان را که به ساخته های صنعتی اعتقاد دارند جلب کنید. و چه طور شد که در فاصله به این کوتاهی این تحول بزرگ نه فقط در کار شما پیدا شده بلکه در خیلی از رشته های صنایع در ایران به وجود آمده است؟
آزمایش- تحولات عمیق اجتماعی و برنامه های وسیعی که در سطح روستاهای کشور اجرا می شود و موجب افزایش درآمد کشاورزان که اکثریت عظیم مردم اجتماع ما را تشکیل می دهند می گردد. همگام با آشنایی بیشتر مردم ایران با تمدن امروز که سلامت و آرامش بیشتری در جامعه بشری ایجاد می کند، هر روز زمینه برای عرضه محصولات متنوع و جدید فراهم می نماید و توجه به همین خواست بوده که محصولات ما را با استقبال مواجه ساخته است. • • •
تلاش – از لحاظ مالی از چه موانعی گذشتید، و از لحاظ نیروی انسانی با چه مشکلاتی روبرو شدید و چطور این مشکلات را حل کردید؟
آزمایش – فکر می کنم توکل به عنایات باریتعالی و پشتکار خود ما همواره مشکلات را از میان برداشته و گرفتاریها را حل کرده است. • • •
تلاش – ما می دانیم که مرکز کار شما در تهران است. ممکن است از لحاظ ماشین آلات و سرمایه ای که بکار برده اید و نیز از منافعی که بدست آورده اید و از آن دوباره سرمایه گذاری کرده اید و وسعت عملیات و تعداد افرادی که با شما همکاری می کنند اعم از کارمند و مهندس و سایر افراد توضیحاتی به ما بدهید؟
آزمایش – اکنون بیش از سی و دو سال است که شبانه روز در حدود بیست ساعت کار می کنم و همواره پس از پرداخت مالیات حقه بقیه درآمد خویش را به توسعه کارخانه و تنوع محصولات اختصاص داده ام. به همین دلیل اکنون بجز کارخانه های صنعتی آزمایش هیچ تشکیلات و یا چیز دیگری در هیچ نقطه ایران و جهان ندارم. • • •
تلاش – آیا ممکن است آمار و ارقامی در مورد تولید محصولات مختلف به ما بدهید ؟
آزمایش – در مورد میزان محصولات آزمایش کافی است اشاره کنم که طبق برنامه سال 47 یک میلیارد ریال محصول تولید خواهیم کرد که خوشبختانه اکثر تولیدات ما تاکنون بفروش رفته است. • • •
تلاش – آیا شما برای کمک به واحدهای صنعتی محصولاتی را دارید و یا طرح هایی تهیه کرده اید و اگر دارید و یا طرح هایی تهیه کرده اید و اگر دارید در چه قسمتها است.
آزمایش – همانطور که اشاره کردم کارخانه های صنعتی آزمایش یک لحظه در راهی که در پیش گرفته است آرام نخواهد نشست و همواره درصدد تولید محصولات جدیدی است که مورد نیاز مردم می باشد و در اینجا یادآوری نمایم که تا سال 48 یک محصول دیگر عبارت از تلویزیون باشد به بازار عرضه می شود. ما در اجرای روش و هدف همیشگی خود قیمت این کالا را که یکی از وسایل مهم آموزشی و سرگرمی مردم بشمار می رود خواهیم شکست و تلویزیون های 19 اینچ خود را در قیمت نه هزار ریال عرضه خواهیم کرد. تلویزیون های آزمایش که با همکاری یکی از مهمترین کارخانه های ژاپن تولید می شود در 15 مدل و سه اندازه 19، 21، 23 اینچ به بازار خواهد آمد. • • •
تلاش – آیا در نظر دارید که در ولایات هم مراکزی برای عرضه محصولات خودتان ایجاد کنید اگر چنین است در کجاهای کشور؟
آزمایش – برای عرضه صحیح محصولات خود و جلب رضایت مردم همواره سعی خود را به این نکته معطوف داشته ایم که شبکه توزیع را در سراسر کشور توسعه دهیم و در اجرای این هدف در حدود 400 نمایندگی در تهران و شهرستانها دایر کرده ایم. • • •
تلاش – محصولات شما آلان در کدام یک از بخشهای مملکت و خارج از ایران توزیع می شود و اگر امکان دارد اطلاعات و آماری هم به ما بدهید ؟
آزمایش – صادرات ما اکنون 40 درصد بازار افغانستان را در اختیار دارد و علاوه برآن مصنوعات آزمایش به کلیه شیخ نشینهای خلیج فارس و بخصوص کویت صادر می شود. • • •
تلاش – برای تولید و توسعه محصولات خودتان چه برنامه ها و طرح های دراز مدت تنظیم کرده اید ؟
آزمایش – همانطور که قبلاً نیز اشاره کردم تا زمانیکه در قید حیات خواهم بود هیچگاه از کوشش باز نخواهم ایستاد و سعی خواهم کرد واحد صنعتی آزمایش مانند یکی از کارخانه های مهم تولیدی جهان روزی بتواند دویست، سیصد نوع محصول مرغوب و ارزان قیمت تولید نماید و از طریق راه دور دین خود را به مردم ایران که هیچگاه استقبال و اطمینان خود را از ما دریغ نداشته اند ، ادا نماید. • • •
تلاش – تا ده سال دیگر آیا مقدار آهن و فولادی که برای بوجود آوردن محصولات صنعتی خودتان مصرف خواهیم کرد معلوم است و نیز چگونگی افزایش افراد در موسسه شما بر چه اساسی خواهد بود ؟
آزمایش – با توجه به شرایط موجود اجتماعی و اقتصادی ایران که یقیناً ظرف 10 سال آینده رشد اقتصادی ما را سریع تر خواهد کرد پیش بینی می کنم مصرف مواد اولیه کارخانه سالیانه در حدود سی درصد افزایش یابد و به همین نسبت هر سال سی درصد به کارکنان واحد صنعتی آزمایش افزوده گردد. تعداد کارکنان آزمایش در حال حاضر به یک هزار نفر بالغ می شوند. • • •
تلاش – راجع به ((اتو می شن)) (ایجاد کردن دستگاه خودکار) چه عقیده ای دارید و فکر می کنید بتوان در صنایع امروز ایران از آن استفاده کرد و آیا اگر این دستگاه بکار بیفتد بنظر شما از تعداد نیروی انسانی خواهد کاست یا روی هم رفته با توسعه کار و توسعه تولید که در اثر استفاده از ((اتو می شن)) بوجود خواهد آمد بر تعداد کارگران و کارمندان موجود افزوده خواهد شد ؟
آزمایش – در خصوص ((اتو می شن)) نیز باید بگویم که در حال حاضر بتدریج این سیستم در این کارخانه پیاده می شود. معتقدم که این روش موجب بهبود کیفی محصول خواهد شد و مسلماً با افزایش تولید نیروی انسانی در مخاطره قرار نمی گیرد. منتهی باید بسرعت مهندسان و متخصصان ورزیده ای تربیت نمود که بتوانند ماشین آلات مربوطه را کنترل نموده و از توقف احتمالی آنها جلوگیری کنند. • • •
تلاش – بنظر شما اکنون تناسب افرادی که در صنعت کار می کنند نسبت به سایر افراد در ایران چگونه است ؟
(مدیریت – مهندس – کارهای دفتری – کارهای فنی- طراحی- کارگری و هرنوع کاری که مربوط به صنعت می شود) وقتی می گویم صنعت مرادم کارهای دستی نیست بلکه مقصودم کار صنعتی به تمام معنی است با تمام معنی کلمه است با تمام مختصات آن یعنی یک تشکیلات صنعتی . لطفاً اول بخش خصوصی را بگویید و اگر ممکن است بخش دولتی را بفرمایید.
آزمایش – در شرایط موجود نیاز ما به ((آدم)) و کارکنان فنی مجرب بیش از هر زمان دیگر احساس می شود و امید است با استفاده از دانشجویان با ارزش ایرانی که در خارج از کشور تحصیلات عالیه کرده اند و همچنین بهره برداری بیشتر از فارغ التحصیلان دانشگاهها و مدارس حرفه ای ایران، کادر مورد نیاز صنایع خود را تأمین نماییم. انقلاب آموزشی که اکنون دانشگاهها و دانشکده های ایران به اجرای آن همت گماشته اند نیز امید تازه ای را در این زمینه برای ما ایجاد می کنند. • • •
تلاش – در ده سال اخیر آیا آماری هست که نشان دهد سال به سال بخش خصوصی و دولتی از لحاظ صنعت چه مقدار تولید داشته، تا چه اندازه جایگزین واردات شده و چه مقدار ارز برای مملکت صرفه جویی کرده است ؟
آزمایش – جواب این سؤال را باید از طریق نشریات آماری بدهم که بطور خلاصه حکایت دارد صنایع ما طی سال های اخیر بسرعت توانسته است احتیاجات ایران را از نظر کالا های مصرفی تأمین کند و گرچه واردات کشور نیز بسرعت راه ترقی پیموده است، ولی خوشبختانه کیفیت واردات تغییر ماهیت داده و رقم اصلی واردات را کالاهای سرمایه ای و ماشین آلات تشکیل می دهند، که این خود نمودار تحول ایران در راه صنعتی شدن می باشد. • • •
تلاش – بنظر شما جوانان آینده ایران چه امیدهایی می توانند به صنایع خصوصی داشته باشند و چه کاری از دست صنایع خصوصی برای آنها برمی آید و چه کاری آنها می توانند برای صنایع خصوصی بکنند ؟
آزمایش – شاید برای پاسخ به این سؤال جالب شما باید یک کتاب قطور نوشته شود اما من بطور اختصار یادآور می شوم که جوانان ما امروز در برابر منظر تازه ای قرار گرفته اند که تا چند سال قبل از آن خبری نبود. احداث واحدهای صنعتی عظیم و اجرای طرحهای متوسط و کوچک تولیدی در سراسر کشور و توجه به لزوم پراکندگی صنایع امکانات امید بخش جدیدی را بوجود آورده است که جوانان نسل پیش از آن محروم بودند. امروز جوانان ما با همین دید به آموزش و فراگیری علوم و فنون می پردازند که تا سالهای اخیر شاید فکر آن برای ما خواب و خیالی بیش نبود. احداث صنایع پتروشیمی ، تولید آلومینیوم ، ماشین سازی، تراکتورسازی، ذوب آهن و بسیاری از صنایع دیگر، فرصت های جدیدی ایجاد کرده است که اگر با واقع بینی و مورد بررسی قرار گیرد تحرک و امید در ما ایجاد می کند. صنایع کشور ما اکنون عرصه آزمایش است. صنعت ما فرزندان با ارزش میهن را به سوی خود فرا می خواند و به آنها فرصت می دهد که لیاقت و کاردانی و پشتکار خود را آزمایش کنند و در این جولانگاه یک زندگی افتخار آمیز و سعادتمندانه برای خویش فراهم سازند. برنامه چهارم این دورنما را مجسم می کند و نوید می دهد که تنها طی پنج سال یعنی تا پایان سال 1351 کشور ما به بیست هزار متخصص و کارشناس جدید نیازمند است. و باز در پاسخ این سؤال باید یادآور شوم که کلیه کارخانه های بزرگ دنیا مانند جنرال موتور، فیات ایتالیا، بنز آلمان، هریک مدارس حرفه ای مجهزی دارند و در ایران نیز باید کارخانه های بزرگ در این خصوص اقدام کنند و انتظار نداشته باشند که دولت متخصص و کارشناس برای آنها تربیت کند و بدستشان بسپارد. مسلماً با اجرای این سیستم روش نامطلوب فعلی برخی از کارخانه ها که سرقت کارگر ماهر و متخصصان می باشد. از میان خواهد رفت. • • •
تلاش- آیا صنایع خصوصی مثل بعضی از کشورها ، بورسها و کمکهای تحصیلی به کسانیکه احیاناً ممکن است بعداً به کار این صنایع بخورند می دهد یا نه؟ و اگر می دهد این چگونه انجام می شود و شما و سایر تولید کنندگان چه طرح هایی برای آینده در این زمینه جهت محصولات صنعتی دارید؟
آزمایش – در حال حاضر اغلب صنایع برنامه هایی در این زمینه دارند و کارکنان خود را با توجه به احتیاجات واحد صنعتی خویش جهت فراگیری معلومات جدید، به خارج اعزام می کنند که ما نیز از این روش پیروی می کنیم. • • •
تلاش – اگر ممکن است همانطور که راجع به گذشته و حال صنعت صحبت کردید دور نمایی هم از همین زوایا راجع به آینده صنعت در ایران برای ما ترسیم کنید.
آزمایش – من به آینده صنعت ایران امیدوارم در صورتیکه سرمایه داران ما کمی بخود آیند و سرمایه های خویش را در پیشبرد صنایع کشور بکار اندازند و بیکاره ها نیز برای سعادت خویش و کشورشان پولها را از مسیر بورس بازی، زمین و رباخواری خارج کنند یقیناً آینده درخشان تری در انتظار صنایع مملکت ما خواهد بود و خواهیم توانست راهی را که کشورهای پیشرفته طی یکصد و پنجاه سال پیموده اند در مدت ده پانزده سال بپیمایم. • •
•
تلاش – کیفیت فرآورده ها و محصولات شما از لحاظ مرغوبیت با کالاهای مشابه کشورهای خارجی در چه وضعی است ؟
آزمایش – برای ساخت محصولات خود همان روش را بکار می بریم که کشورهای خارجی اجرا می کنند. و از ماشین آلاتی استفاده می نماییم که آنها بهره برداری می کنند، لذا نباید کیفیت محصولات ما با یکدیگر تفاوت زیادی داشته باشد. • • •
تلاش – اگر ممکن است بفرمایید میزان فلزی که تا بحال برای محصولات خود بکار برده اید چند تن بوده است و سالیانه چه مقدار آهن مصرف می کنید؟
آزمایش – بررسی ارقام مصرف فلزاتی که تاکنون در کارخانه های آزمایش بکار رفته کار آسانی نیست و کافی است که اشاره کنم تنها در سال جاری 6 هزار تن مواد اولیه فلزی مصرف خواهیم کرد. • • •
تلاش – با تأسیس کارخانه ذوب آهن چگونه احتیاجات خود را از حیث مواد کار فراهم می کنید و تصور می کنید از این بابت چه مقدار به پس انداز ارز کمک خواهید کرد؟
آزمایش – بهره برداری از کارخانه ذوب آهن ، افق تازه ای را در آسمان صنعت ایران بوجود می آورد و ما نیز آنچه را از این کارخانه تولید شود مصرف خواهیم کرد و به همین جهت باید منتظر بود و دید که انواع محصولات ذوب آهن تا چه حد می تواند مورد استفاده کارخانه های ساخت لوازم خانگی فلزی قرار گیرد؟ و واحدهای جدید جنبی ذوب آهن در آماده ساختن و تبدیل این مواد و آماده ساختن آنها جهت مصرف در کارخانه های فلزی چه تأثیری خواهد کرد؟
در پایان این مصاحبه محسن آزمایش سؤال می کند و می گوید در این محیط جوانی بیسواد با ایمان و پشتکار خود به چنین موفقیت هایی دست یافته است آیا دیگران و باخصوص تحصیل کرده های ما نخواهند توانست از این همه موهبت برخوردار گردند و شاهد پیروزی را در آغوش بگیرند؟
(( این است زندگی من، صنعت من و گذشته من ))
روحش شاد
خدا بیامرزدش
اینجا کارخانه آزمایش شهرستان مرودشت در مجاورت تخت جمشید