برندگان و بازندگان اقتصاد جهان در سال ۲۰۱۳

خبراقتصادی:هایده صالحی اصفهانی، کارشناسی اقتصاد ریاضی و اقتصادسنجی خود را در سال 1979 از مدرسه‌ علوم اقتصادی و سیاسی لندن در انگلستان و دکترای اقتصاد را در سال 1985 از دانشگاه پنسیلوانیا، فیلادلفیا در آمریکا کسب کرده است.

وی از سال 1985 تا جولای 1990 استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه یوتا، از پاییز 1990 تا بهار 1991 استاد مهمان دانشکده اقتصاد دانشگاه واشنگتن بوده که از پاییز 1991 نیز استاد این دانشگاه است.

از جمله آثار منتشر شده وی می‌توان به مقالاتی چون «حاکمیت قانون، مقایسه ایران باستان و یونان باستان»، «تحولات اقتصادی به‌همراه ذخایر نامحدود ارز خارجی: ایران»، «بازارهای کار با اطلاعات ناقص و مشکل بیماری هلندی» و... اشاره کرد.

خبرگزاری تسنیم با دکتر صالحی اصفهانی در سفر اخیرش به ایران گفت‌وگوی حضوری صورت داده که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:

* مشکلات بودجه‌ای بهانه‌ای برای سدسازی‌های سیاسی پیشِ‌روی دموکرات‌ها در آمریکا

تسنیم: یکی از مهمترین رویدادهای سال 2013 تعطیلی دولت آمریکا بود، علت اصلی این رویداد را چه می‌دانید؟

صالحی اصفهانی: آمریکا همچنان با اختلافات ایدئولوژیکی روبه‌رو است، تعطیلی دولت آمریکا نمادی از همین اختلافات بود. یکی از دلایلی که این اتفاق را منجر شده، سیاه‌پوست بودن اوباما و حل نشدن مسأله نژادپرستی به‌ویژه در جنوب آمریکا است. بسیاری در آمریکا مخالف در رأس بودن یک سیاه‌پوست هستند. در دوره اول ریاست جمهوری اوباما، آمریکا با رکود اقتصادی مواجه شد، عموماً چنین است که در دوران رکود اقتصادی سران سیاسی عزل و حذف می‌شوند و این مسأله جمهوری‌خواهان را امیدوار کرده بود که اوباما در دور دوم رأی نخواهد آورد ولی در عمل چنین نشد. بنابراین از آغاز دوران دوم ریاست جمهوری اوباما، جمهوری‌خواهان به مخالفت با وی پرداخته سدهایی را در مسیر حرکت وی ایجاد کردند. بحث استقراض و مشکلات بودجه‌ای، بهانه‌ای برای سدسازی‌های سیاسی است.

عده‌ای از اقتصاددانان در آمریکا معتقدند که اگر دولت اقدام به استقراض کند اوضاع اقتصادی بدتر خواهد شد. آنچه در حال حاضر مسلم است اینکه فاصله طبقاتی بیشتر شده و این نکته مسایل دو حزب آمریکا را تشدید می‌کند.

از هم‌اکنون مسابقه انتخاباتی 2016 در آمریکا آغاز شده و تعطیلی دولت آمریکا نیز اول حرکت در این مسیر بود. در جریان تعطیلی دولت آمریکا، به اعتقاد من جمهوری‌خواهان بیشتر صدمه خوردند.

تعطیلی دولت آمریکا کار عاقلانه‌ای نبود و یک حرکت کاملاً سیاسی بود.

* ژاپن بازنده اقتصادی تاریخی جهان

تسنیم: به نظر شما برندگان و بازندگان سال 2013 چه‌کسانی بودند؟

از سال 2008 تا 2011 اوضاع اقتصادی اروپا بدتر شد و از سال 2013 اروپا تلاش کرد تا وضعیت خود را بهبود ببخشد ولی همچنان اروپا بازنده نسبی بود و از سال 2014 اوضاع آن بهتر خواهد شد.

به اعتقاد من بازنده اقتصادی تاریخی جهان، ژاپنی‌ها هستند که با تورم منفی روبه‌رو هستند. تورم منفی از تورم بدتر است. تا حدی تورم برای جامعه و اقتصاد لازم است. چرا که تورم منفی امید را از مردم و اقتصاد می‌گیرد.

چینی‌ها نیز در سال 2013 با افزایش بیکاری و برخی مسائل اجتماعی روبه‌رو شدند ولی در مجموع از موقعیت بهتری نسبت به بقیه برخوردار بودند.

آفریقایی‌ها وضعشان بهتر بود، هرچند آفریقای مرکزی همچنان از جنگ و خشونت و مسائل قومی رنج می‌برد.

تسنیم: آمریکا چطور؟

 آمریکا روند آرامی را طی می‌کند و همین روند آرام، انتقادات بسیاری را به دولت آمریکا وارد می‌کند. در این سال نرخ بیکاری نیز از7.3 درصد به 7 درصد رسید. وضعیت اقتصادی این کشور در سال 2014 بهتر خواهد شد.

تسنیم: علت بروز برخی بحران‌ها در کشورهای اروپایی در سال 2013 چه بود؟

سال 2013 سالی بود که اروپا تمام تلاشش را کرد تا از فروپاشی‌اش جلوگیری کند. اروپا گرچه سیستم پولی خود را یکی کرده ولی سیاست‌های غیرمالی آن مستقل است و همین ناهمگونی‌ها مشکلاتی را برای آن پدید آورده است.

کشورهایی که عضو اتحادیه اروپا هستند، با مشکلاتی روبه‌رو هستند که چون امکان انتقال فشار ناشی از آن نمی‌تواند در کاهش ارزش یورو خود را نشان دهد بنابراین، این کشورها در خود دچار فروپاشی می‌شوند. این فروپاشی در هریک از کشورها به‌صورت داخلی رخ می‌دهد. هزینه سنگینی که یونان، اسپانیا و پرتغال پرداخت کردند ناشی از همین عضویت در یورو است. این فروپاشی در داخل به این بها انجام می‌شود که ارز یورو پایین نیاید. کشوری مانند آلمان که خود وزنه بزرگی در اروپا است، اقدام به پرداخت وام به کشورهایی مانند یونان، اسپانیا و پرتغال کرد تا این کشورها اقدام به اصلاحاتی در خود کنند. به‌طور طبیعی وقتی کشوری استقراض می‌کند، ارزش نرخ ارز آن کاهش می‌یابد و در عمل واردات آن کم و صادرات آن افزایش می‌یابد. در اروپا این مسأله به‌دلیل عضویت در یورو با کاهش ارزش یورو همراه نیست بنابراین این فشار خود را در قالب فروپاشی داخلی نشان می‌دهد.

تسنیم: با این شرایط چرا کشورهای عضو اتحادیه اروپا حاضر نیستند از منطقه یورو خارج شوند؟

خروج از منطقه یورو برای اعضا در بلندمدت هزینه سنگینی تحمیل می‌کند که قادر به برآمدن از عهده آن نیستند. به هر تقدیر کشورهایی مانند یونان و... باید وضعیت اجتماعی خود را به‌ویژه در خصوص سن اشتغال، تغییر سیستم کار اجتماعی و... اصلاح کنند.

تسنیم: وضعیت اقتصادی ایران را به‌ویژه در سال 2014 چطور ارزیابی می‌کنید؟

امید دارم که دولت جدید حرکت‌های صحیحی را برای بهبود اقتصادی صورت دهد. تلاش برای پایین آوردن نرخ تورم ادامه داشته باشد و تصمیمات بانک مرکزی نقدینگی را به تعادل برساند. دولت بودجه را به انجام امور اساسی اختصاص دهد. در بحث پروژه‌ها اولویت بندی صورت گیرد. باید توجه جدی به بخش تولید شود. سیستم هدفمندی یارانه‌ها اصلاح شود تا افرادی که نیاز به دریافت یارانه ندارند از این گردونه خارج شوند. تلاش برای ایجاد کار برای جوانان باید جدی‌تر شود. همچنین به منابع انسانی توجه جدی شود، با این نگاه که منابع طبیعی تمام‌شدنی و حتی ‌زا به‌لحاظ اقتصادی هستند به‌خصوص در بحث بیماری هلندی.

گفت‌وگو از: مریم سلیمی