دهک دهم یا ثروتمند 13 برابر دهک اول یا فقیرترین خرج کرده است / ده درصد پرهزینه ترین 1.8 برابر چهل درصد کم هزینه ترین خرج کرده است 

اقتصاد گردان - محسن شمشیری

  يكي از شاخص‌هاي سنجش نابرابري درامد جامعه، ضريب جيني است. ضريب جيني عددي است بین صفر و یک كه در آن صفر به معني توزيع كاملا برابر درامد يا ثروت و يك به معناي نابرابري مطلق در توزيع است.
به گزارش مرکز آمار ایران، در سال 1404 ضريب جيني خانوارهای كل كشور 0.3849است كه در مقايسه با سال قبل 0.0021 واحد کاهش نشان مي‌دهد. ضريب جيني خانوارهاي شهري كل كشور 0.3686 که نسبت به سال 1403، 0.0003 واحد کاهش و ضريب جيني خانوارهای روستايي كل كشور 0.3543است كه نسبت به سال قبل 0.0011 واحد افزایش را نشان مي‌دهد.

سال 1404-كل كشور:
سهم بيست درصد کم­هزينه‌ترين و پرهزينه‌ترين جمعيت به ترتيب 6.15 و 46.18 درصد است.
نسبت ده، بيست و چهل درصد پرهزينه‌ترین به ده، بيست و چهل درصد کم‌هزينه‌ترین جمعيت در كل كشور به ترتيب 12.82، 7.51 و 4.04 است.
شاخص پالما به 1.8 و شاخص تیل به 0.2508 رسيده است. همچنين شاخص اتكينسون 0.2212 است.

سال 1404– مناطق شهري:
سهم بيست درصد کم‌هزينه‌ترين و پرهزينه‌ترين جمعيت به ترتيب6.75‌‌ و 45.18 درصد است.
نسبت ده، بيست و چهل درصد پرهزينه‌ترین به ده، بيست و چهل درصد کم هزينه‌ترین جمعيت به ترتيب10.93 ، 6.69 و 3.73 است. شاخص پالما 1.65، شاخص تیل 0.2304و شاخص اتكينسون 0.2017است.

سال 1404– مناطق روستايي:
سهم بيست درصد کم‌هزينه‌ترين و پرهزينه‌ترين جمعيت به ترتيب 6.80 و 43.45درصد است .
نسبت ده، بيست و چهل درصد پرهزينه‌ترین به ده، بيست و چهل درصد کم‌هزينه‌ترين جمعيت در مناطق روستايي به ترتيب 10.44، 6.39 و 3.59 است.شاخص پالما 1.51، شاخص تیل 0.2088و شاخص اتكينسون 0.1893 است.
در سال 1404 در مناطق شهري كمترين ضريب جيني در استان كرمان (0.2492) و بالاترين ضريب جيني در استان تهران (0.4021) مشاهده مي‌شود.
همچنين در مناطق روستايي كمترين ضريب جيني مربوط به استان قزوین (0.2525) و بيشترين ضريب جيني مربوط به استان همدان (0.3786) است.
........

دهک دهم یا ثروتمند 13 برابر دهک اول یا فقیرترین درآمد داشته است

نسبت هزینه ده، بیست و چهل درصد پرهزینه ترین به ده بیست و چهل درصد کم هزینه ترین جمعیت از دیگر شاخصهای توزیع درآمد است که نشان دهنده وضعیت پرهزینه ترین دهکها به کم هزینه ترین دهک ها است.
سهم بیست درصد کم هزینه ترین و پرهزینه ترین جمعیت دو شاخصی است که نشان می دهد مجموع دو دهک بالا و مجموع دو دهک پایین هر کدام چه سهمی از کل درآمد هزینه موجود در جامعه را به خود اختصاص داده اند.
از دیگر شاخصهای توزیع درآمد شاخصهای پالما، تیل و اتکینسون است که هر کدام به نوعی بهبود یا عدم بهبود وضعیت توزیع درآمد را نشان میدهد.

در سال ۱۴۰۴ سهم بیست درصد کم هزینه ترین ۶.۱۵ درصد بوده که نسبت به سال قبل افزایش یافته و سهم بیست درصد پرهزینه ترین جمعیت در کل کشور ۴۶.۱۸ درصد بوده که نسبت به سال قبل کاهش یافته است.
نسبت ده بیست و چهل درصد پرهزینه ترین به ده بیست و چهل درصد کم هزینه ترین جمعیت در کل کشور به ترتیب ۱۲.۸۲ ، ۷.۵۱ و ۴.۰۴ است که نسبت به سال قبل هر سه شاخص کاهش یافته اند.
شاخص بالما نسبت هزینه ده درصد پرهزینه ترین جمعیت به هزینه چهل درصد کم هزینه ترین جمعیت است. این شاخص در کل کشور در سال ۱۴۰۴ به ۱.۸ رسیده است که نسبت به سال قبل کاهش نشان میدهد. در سال ۱۴۰۴ هزینه دهک دهم بر هزینه ترین (دهک همانند سالهای اخیر حدود ۲ برابر مجموع هزینه چهار دهک پایینی کم هزینه ترین دهکها بوده و این نسبت نیز همانند سالهای اخیر به صورت محسوسی کمتر شده است.
شاخص تیل بر مفهوم انتروبی استوار است و انتروبی به مفهوم اطلاع انتظاری در توزیع درآمد است. این شاخص نیز همانند ضریب جینی هر چه به صفر نزدیک تر باشد نشان دهنده برابری بیشتر است. این شاخص در کل کشور از ۰.۲۵۵۰ در سال ۱۴۰۳ به ۰.۲۵۰۸ در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
شاخص اتکینسون بر مفهوم میزان اجتناب از نابرابری استوار است. اتکینسون به رابطه بین کارایی و نابرابری توجه میکند و معتقد است شاخص نابرابری باید به نحوی طراحی شود که به کمک آن بتوان تشخیص داد که جامعه برای کاهش نابرابری به یک میزان معین حاضر است از چه مقدار از درآمد و تولید جاری چشم پوشی نماید. این شاخص نیز همانند تیل و جینی هر چه به صفر نزدیک تر باشد نشان دهنده برابری بیشتر است. این شاخص در سال ۱۴۰۴ در کل کشور به ۲۲۱۲. رسیده که نسبت به سال قبل کاهش یافته است.
در سال ۱۴۰۴ در مناطق شهری سهم بیست درصد کم هزینه ترین ۶.۷۵ درصد که نسبت به سال ۱۴۰۳ کاهش و سهم بیست درصد پرهزینه ترین جمعیت ۴۵.۱۸ درصد که نسبت به سال قبل اندکی افزایش یافته است.
نسبت ده درصد کم هزینه ترین جمعیت در مناطق شهری در سال ۱۴۰۴ برابر ۱۰.۹۳ بوده که نسبت به سال ۱۴۰۳ کاهش و نسبت بیست و چهل درصد پرهزینه ترین به بیست و چهل درصد کم هزینه ترین جمعیت در مناطق شهری به ترتیب ۶.۶۹ و ۳.۷۳ است که نسبت به سال قبل هر دو شاخص افزایش یافته اند.
شاخص پالما نسبت هزینه ده درصد پرهزینه ترین جمعیت به هزینه چهل درصد کم هزینه ترین جمعیت است. این شاخص در سال ۱۴۰۴ در مناطق شهری ۱.۶۵ است که نسبت به سال قبل کاهش نشان می دهد.

شاخص های تیل و اتکینسون در سال ۱۴۰۴ در مناطق شهری به ترتیب ۰.۲۳۰۴ و ۰.۲۰۱۷ است که هر دو شاخص نسبت به سال قبل کاهش یافته است.
در سال ۱۴۰۴ در مناطق روستایی سهم بیست درصد کم هزینه ترین جمعیت ۶.۸۰ است که نسبت به سال ۱۴۰۳ کاهش و سهم بیست درصد پرهزینه ترین جمعیت ۴۳.۴۵ درصد است که سهم این شاخص نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
در سال ۱۴۰۴ نسبت ده و بیست درصد پرهزینه ترین به ده و بیست درصد کم هزینه ترین جمعیت در مناطق روستایی به ترتیب برابر ۱۰.۴۴ و ۶.۳۹ بوده که نسبت به سال ۱۴۰۳ افزایش داشته است. نسبت چهل درصد پرهزینه ترین به چهل درصد کم هزینه ترین جمعیت در مناطق روستایی برابر ۳.۵۹ است که این شاخص نسبت به سال قبل تغییری نکرده است.
ضریب جینی در مناطق شهری و روستایی ۲۱ استان در سال ۱۴۰۴ در مناطق شهری

بالاترین ضریب جینی برای استان تهران.۴۰۲۱ مشاهده میشود که نسبت به سال قبل ۰.۰۱۵۵ واحد افزایش یافته است. پس از آن استان سیستان و بلوچستان (۰.۳۹۶۹) و در رتبه سوم استان گلستان (۰.۳۷۴۴) بیشترین ضریب جینی را داشته که نسبت به سال قبل خود به ترتیب ۰.۰۶۲۲ و ۰.۰۳۲۰ واحد کاهش یافته است. به جز سال ۱۴۰۴، استان سیستان و بلوچستان در تمامی سالهای مورد بررسی بالاترین نابرابری را در بین مناطق شهری ۳۱ استان داشته است. کمترین ضریب جینی مربوط به استانهای کرمان (۰.۲۲۹۲) و قزوین (۰.۲۵۸۹) است که نسبت به سال قبل به ترتیب ۰.۰۰۳۴ و ۰.۰۱۵۱ واحد کاهش یافته اند.

در سال ۱۴۰۴ در مناطق روستایی

بالاترین ضریب جینی در استان همدان (۰.۳۷۸۶) مشاهده میشود که نسبت به سال قبل ۰.۰۱۲۰ افزایش داشته است. پس از استان همدان بالاترین ضریب جینی مربوط به استان ارستان (۰.۳۵۸۳) میباشد که نسبت به سال گذشته ۰.۰۵۳۴ واحد افزایش یافته است.

کمترین ضریب جینی مربوط به استانهای قزوین (۰.۲۵۲۵) که نسبت به سال قبل ۰.۰۰۳۳ افزایش و خراسان شمالی (۰.۲۵۲۶) است که نسبت به سال قبل ۰.۰۱۵۲ واحد کاهش یافته اند.