کارشناسان صنعت نفت: امکان کاهش تولید متناسب با صادرات نفت در شرایط محاصره دریایی وجود دارد

اقتصاد گردان  –
به دنبال برخی اظهار نظرها مبنی بر اثر محاصره دریایی آمریکا بر تولید و صادرات نفت ایران، بسته شدن چاه ها، کاهش درآمد نفت و صفر شدن صادرات نفت ایران و... در صورت عدم مذاکره بین دو طرف، بازارها با واکنش هایی مواجه شده و روز چهارشنبه 9 اردیبهشت 1405 قیمت دلار با 20 هزار تومان افزایش به 180 هزار تومان، و سکه به 202 میلیون و ربع سکه به 60 میلیون و نیم سکه به 102 میلیون رسیده و سکه دچار حباب 10 میلیون تومانی شده است. 
اما کارشناسان معتقدند که اثر عدم مذاکره و محاصره دریایی، در این حد نیست که اولا جلوی صادرات کامل نفت ایران را بگیرد و کل درآمد نفت صفر شود و صادرات نفت ایران کم و بیش ادامه خواهد داشت و کاملا صفر نمی شود.
دوما افزایش قیمت دلار و سکه یک شوک روانی و موقتی است و واقعی نیست زیرا صنعت نفت ایران و صادرات نفت دچار مشکل توقف کامل و عدم تولید و صادرات نمی شود و همچنان صادرات نفت تاحدودی ادامه خواهد داشت. لذا قیمت دلار و سکه تابع نوسانات اونس جهانی طلا، خلق پول و نقدینگی و تورم در داخل کشور است. اونس جهانی روز چهارشنبه نه تنها رشد نکرده بلکه به 4540 دلار کاهش داشته و مشوق افزایش قیمت طلا نیست. وضعیت تورم نیز اگرچه بالای 80 درصد گزارش شده و نقدینگی در حال رشد است اما به دلیل توجه مردم به کالاهای معیشتی و فروش دلار و سکه در ماه های اخیر توسط پس انداز کنندگان، می توان پیش بینی کرد که تقاضای سفته بازی و دلالی در بازار طلا و دلار ضعیف است و احتمالا نرخ طلا و دلار در روزهای آینده کاهش خواهد داشت. بنابراین اگرچه در آینده می توان انتظار افزایش قیمت دلار را داشت، اما افزایش یکباره 20 هزار تومانی می تواند موقتی باشد و احتمال کاهش آن در روزهای آینده وجود دارد. 

انفجار میادین نفت ایران از نظر فنی  واژه درستی نیست 
با وجود تبلیغات منابع و مقامات و رسانه های غربی، مبنی بر اثر محاصره دریایی ایران بر توقف تولید و صادرات نفت ایران که از آن با واژه « انفجار چاه های نفت ایران» نام برده اند، کارشناسان صنعت نفت تاکید دارند، که اولا واژه انفجار چاه نفت درست نیست و چاه نفت منفجر نخواهد شد. بلکه اگر یک چاه نفت به هر دلیل بسته شود اولا پر هزینه است و دوما بازیابی آن بسیار مشکل است. 
براین اساس، وضعیت میادین نفت، تولید، صادرات و مصرف نفت ایران به گونه ای نیست که نیازی به بستن چاه ها ندارد. بلکه متناسب با مصرف داخلی و صادرات، می توانیم بخشی از تولید نفت را در بسیاری از میادین نفت کاهش دهیم. این کار در بسیاری از میادین و چاه ها امکان پذیر است. این کار از بسته شدن چاه ها جلوگیری خواهد کد. 
این کارشناسان معتقدند که چاه های نفت ایران به نقطه انفجار نخواهند رسید و امکان کاهش تولید در حد مصرف پالایشگاه ها وجود دارد
کارشناسان صنعت نفت می گویند که اگرچه الزاما در تمامی میادین و چاه های نفت نمی توان تولید را کاهش داد اما در بخش بزرگی از میادین و چاه های نفت ایران امکان کاهش تولید وجود دارد و این موضوع می تواند تا حدود زیادی خطر بسته شدن چاه ها و عدم بازیابی میادین را برطرف می کند. 
این کارشناسان می گویند که اگر محاصره دریایی کامل شود و هیچ نفتی از سوی ایران به سمت بازارها عبور نکند در دو هفته ی آینده، ایران ناچار به کاهش تولید تا حد مصرف پالایشگاهی خواهد بود. یعنی حدود 1 تا 1.5 میلیون بشکه در روز باید کاهش تولید داشته باشیم. اما این موضوع به معنی انفجار چاه نیست و این واژه به لحاظ فنی درست نیست و چنین نقطه ای وجود ندارد. اگرچه بستن چاه ها پر هزینه است و بستن برخی چاه ها دیگر قابلیت بازیابی نخواهد داشت، اما نیازی به بسته شدن بسیاری از چاه ها وجود ندارد. ‌لذا احتمالا تا حد ممکن صرفا به کاهش میزان تولید هر میدان روی میاورند.
در حال حاضر 9 پالایشگاه ایران روزانه ظرفیت 2.4 میلیون بشکه مصرف نفت و میعانات گازی را دارند که البته مصرف متوسط آنها 2.1 تا 2.4 میلیون بشکه در روز گزارش شده است. مصرف پالایشگاهی نفت خام کمتر از دو میلیون بشکه نفت در روز است و بقیه خوراک پالایشگاه ها را میعانات گازی تشکیل می دهد. 
براین اساس تولید نفت باید به اندازه مصرف داخلی و صادرات و ذخایر باشد و در حدی باشد که امکان صادرات آن وجود دارد. 
میزان تولید نفت ایران نیز قبلا بین 3.2 تا 3.6 میلیون بشکه در روز گزارش شده است. براین اساس در صورتی که پالایشگاه ها با ظرفیت کامل خود کار کنند میزان صادرات نفت حدود 1 تا 2 میلیون بشکه در روز برآورد می شود و اگر محاصره کامل انجام شود، به این اندازه باید کاهش تولید نفت انجام شود. اما کارشناسان می گویند که اساسا محاصره کامل و قطع کامل صادرات نفت ایران نیز محتمل نیست و لذا بخشی از تولید نفت ایران همچنان صادر خواهد شد. 

برنامه ریزی برای کنترل تولید و مصرف پالایشگاه ها
در گام بعدی موضوع کنترل و تنظیم بازار فراورده های نفتی تولید شده در پالایشگاه ها وجود دارد. البته اگر امکان صادرات فرآورده ها به میزان مازاد بر مصرف داخلی نیز وجود داشته باشد، تولید نفت ایران باید به اندازه صادرات بیش از 1 میلیون بشکه در روز کاهش یابد و اگر امکان صادرات فرآورده ها وجود نداشته باشد ممکن است پالایشگاه ها نیز با چالش ذخیره سازی مواجه شوند.
در این زمینه کارشناسان معتقدند که مازاد بر مصرف داخلی پالایشگاه ها صرفا به نفت کوره محدود می شود که اگر در تولید و مصرف و صادرات پالایشگاهی هوشمند عمل کنند، راه هایی برای کنترل مازاد بر مصرف نفت کوره وجود دارد. 

امکان کاهش تولید متناسب با صادرات نفت در شرایط محاصره دریایی وجود دارد
یک‌ کارشناس حوزه انرژی گفت: می‌توانیم تولید چاه های نفت را متناسب با ظرفیت ذخیره سازی و میزان صادرات کاهش دهیم، اما هیچ چاهی بسته نمی‌شود.
سید مهدی حسینی درباره برخی اظهارات مبنی بر احتمال بسته شدن چاه‌های نفت و توقف تولید به دلیل افزایش محدودیت برای صادرات و پر شدن ظرفیت مخازن ذخیره سازی گفت: وقتی تولید نفت داشته باشیم اما امکان ذخیره سازی و یا صادرات نداشته باشیم قاعدتا اینگونه در ذهن متبادر می شود که باید چاه ها را تعطیل و درب چاه‌ها را ببندیم، اما بنده هیچ اعتقادی به این موضوع ندارم. می توانیم تولید چاه‌ها را متناسب با ظرفیت ذخیره سازی و میزانی که می‌توانیم صادر کنیم؛ کاهش دهیم.

این کارشناس ارشد حوزه انرژی خاطرنشان کرد: راه حل بستن چاه‌ها نیست و اینکه گفته می‌شود ظرفیت ذخیره‌سازی محدود است و باید سراغ گزینه بستن چاه ها و توقف تولید برویم، اتفاق نخواهد افتاد. تولید و برداشت نفت متناسب با ذخیره سازی و میزان صادرات کم می‌شود اما چاه حفظ می‌شود و در اولین فرصتی که مشکلات مربوط به صادرات حل شود تولید را افزایش می دهیم.

حسینی طرح موضوعاتی مانند اینکه چاه‌های نفت بسته خواهند شد و امکان راه اندازی مجدد برای ایران سخت می‌شود را تبلیغات امریکایی‌ها خواند.راه اندازی چاهی که مدت‌ها تعطیل شده دردسر دارد اما اعتقاد بنده این است که متخصصین صنعت نفت به اینکه چاه ها تعطیل شوند تن در نخواهند داد.
این تحلیلگر حوزه انرژی یادآور شد: مقدار تولید را متناسب با شرایط کاهش می دهیم که چاه را زنده نگه می داریم اما قطعا تسلیم‌ توقف تولید و برداشت نمی‌شویم.
بنده بر این موضوع کاملا مصر هستم که چاه‌های نفت ایران بسته نخواهند شد، بعبارت دیگر به صرف اینکه اکنون مشکل ذخیره سازی و صادرات داریم چاه غیرتولیدی نمی شود. 
حسینی بیان داشت: ما تولید را کم می‌کنیم اما چاه تعطیل نمی‌شود که خسارت مالی، فنی و تکنیکال داشته باشیم. البته کاهش‌ تولید مشکلاتی در پی خواهد داشت، اما در هر حال نفت ما صادر خواهد شد و متوقف نخواهد شد، بخشی از نفت را نیز برای پالایش به پالایشگاه‌ها انتقال می‌دهیم و به مصرف داخل می رسد.
وی با بیان اینکه محاصره دریایی صادرات نفت ایران را متوقف نخواهد کرد، گفت: صادرات نفت ایران ممکن است کم شود اما ادامه خواهد داشت. مثلا اگر قرار باشد سه کشتی برای صادرات نفت ارسال کنیم از این تعداد حتما دو کشتی امکان عبور خواهد داشت بنابراین اینگونه نیست که کلا متوقف شویم.
حسینی تصریح کرد: صحنه‌ای که از نفت ایران متصور است اینکه بخشی از آن به پالایشگاه ارسال و تبدیل به فرآورده می‌شود بخشی صادر و بخشی نیز ذخیره می شود و متناسب با آنچه اتفاق می افتد تولید را تنظیم خواهیم کرد و این روند به ما آسیب چندانی وارد نمی‌کند اما این نیز یک واقعیت است که در مجموع در شرایط سختی صنعت را اداره و نفت را تولید و صادر می‌کنیم.
وی ابراز امیدواری کرد که سپاه و ارتش نیز بگونه‌ای تنگه هرمز را ساماندهی کنند که دست آمریکایی‌ها برای اختلال و جلوگیری از تردد کشتی‌های ما چه محموله‌های نفت و چه سایر کالاها بسته باشد.ما می‌توانیم شرایط را علیرغم مشکلاتی که ممکن است برایمان‌ بوجود بیاید؛ مدیریت کنیم.