اقتصاد گردان – محسن شمشیری
در شاخص سهم تعدادی و مبلغی تراکنشها در بهمن 1404 شرکت به پرداخت ملت به ترتیب با سهم 20.96 و 23.61 درصدی جایگاه اول را به خود اختصاص داده است. در این ماه اختلاف سهم تعدادی و مبلغی شرکت پرداخت الکترونیک سامان دومین شرکت بازار با شرکت به پرداخت ملت به ترتیب حدود 0.85 و 3.54 درصد بوده است.
بیشترین سهم از تعداد تراکنش ابزار اینترنتی و کدهای دستوری
به گزارش شاپرک، شرکت به پرداخت ملت در ابزار پذیرش اینترنتی و کدهای دستوری USSD، شرکت پرداخت الکترونیک سامان در ابزار پذیرش کارت خوان فروشگاهی و شرکت آسان پرداخت پرشین در ابزار پذیرش موبایلی بیشترین سهم را به خود اختصاص داده اند.
شرکت به پرداخت ملت نیز در هر دو ابزار پذیرش اینترنتی و کدهای دستوری USSD به ترتیب با کسب 45.62 و 47.53 درصد از سهم بازار دارنده ی بالاترین سهم در بازار میباشد.
همچنین شرکت آسان پرداخت پرشین با پوشش 98.54 درصد از بازار تراکنشهای موبایلی بالاترین سهم را در اختیار خود دارد. شرکت پرداخت الکترونیک سامان در بهمن ماه با پوشش 20.07 درصد از بازار تراکنشهای کارتخوان فروشگاهی همانند ماه گذشته بالاترین سهم را در اختیار خود دارد.
سهم تعدادی و مبلغی از ابزارهای پرداخت
به پرداخت ملت ۱۹.۰۵ درصد از تعداد و ۲۰.۹۶ درصد از مبلغ تراکنش کارتخوان فروشگاهی ۴۵.۶۲ درصد از تعداد و ۳۱.۳۱ درصد از مبلغ تراکنش اینترنتی و ۴۷.۵۳ درصد از تعداد و ۴۶.۷۸ درصد از مبلغ تراکنش کدهای دستوری USSD سهم داشته است.
در این ماه شرکت به پرداخت ملت در سه ابزار پذیرش کارتخوان فروشگاهی، کدهای دستوری USSD و اینترنتی به ترتیب با پوشش 20.96، 46.78 و 31.31 درصدی از مبالغ بازار دارای بالاترین سهم میباشد. همچنین شرکت آسان پرداخت پرشین با پوشش 98.18درصدی بالاترین سهم از مبالغ بازار موبایلی را به خود اختصاص داده است.
شرکت به پرداخت ملت در ابزار پذیرش کارت خوان فروشگاهی و اینترنتی، شرکت آسان پرداخت پرشین در ابزار پذیرش کدهای دستوری USSD بیشترین سهم از کل مبلغ را به خود اختصاص داده اند. همچنین بیشترین سهم مبلغی در ابزار پذیرش موبایلی به ترتیب متعلق به شرکت آسان پرداخت پرشین می باشد.
در این ماه شرکت به پرداخت ملت با کسب 27.89 درصد از سهم تعدادی بازار تراکنشهای پرداخت قبض و خرید شارژ، به بالاترین حجم از این گونه تراکنش ها خدمت ارائه می دهد.
به پرداخت ملت ۲۰.۸۲ درصد از تعداد و ۲۳.۷۲ درصد از مبلغ تراکنشهای خرید، ۲۷.۸۹ درصد از تعداد و ۱۴.۰۶ درصد از مبلغ تراکنشهای پرداخت قبض و خرید شارژ و ۱۶.۰۳ صد از تعداد تراکنشهای ماندهگیری را به خود اختصاص داده است.
در بهمن ماه شرکت به پرداخت ملت با پوشش 23.72 درصد از بازار تراکنش های خرید، بالاترین دارنده ی سهم مبلغی تراکنشهای مذکور محسوب می شود.
سهم شرکت ها از تعداد و مبلغ تراکنش های بهمن 1404
سهم از تعداد تراکنش های بهمن 1404 نشان می دهد که شرکت به پرداخت ملت ۲۰.۹۶ درصد، پرداخت الکترونیک سامان ۲۰.۱۱ درصد، تجارت الکترونیک پارسیان 12.03 درصد، پرداخت نوین آرین ۱۰ درصد، فراپردازان آروند امید ۸.۲۳ درصد، پرداخت الکترونیک سداد ۷.۵۶ درصد، کارت اعتباری ایران کیش ۵.۲۲ درصد، پرداخت الکترونیک پاسارگاد ۵.۱۴ درصد، آسان پرداخت پرشین ۵.۰۹ درصد، پرداخت الکترونیک سپهر ۳.۵۶ درصد، فناوا کارت ۲ درصد، الکترونیک کارت دماوند ۰.۱۳ درصد از تعداد تراکنش های بهمن ۱۴۰۴ سهم داشتهاند.
سهم از مبلغ تراکنشها در بهمن ۱۴۰۴ نیز نشان میدهد که به پرداخت ملت ۲۳.۶۱ درصد، پرداخت الکترونیک سامان ۲۰.۰۷ درصد، پرداخت الکترونیک سداد ۱۳.۲۷ درصد، تجارت الکترونیک پارسیان ۱۰ درصد، پرداخت نوین آرین ۷.۸۹ درصد، کارت اعتباری ایران کیش ۶.۷۱ درصد، پرداخت الکترونیک پاسارگاد ۵.۹۲ درصد، پرداخت الکترونیک سپهر ۴.۸۷ درصد، آسان پرداخت پرشین ۴.۷۹ درصد، فن آواکارت ۱.۷۶ درصد، فراپردازان آروند امید ۱.۰۴ درصد، الکترونیک کارت دماوند ۰.۰۹ درصد، از مبلغ تراکنش های بهمن ۱۴۰۴ سهم داشتند.

رمزکارت، صورتحساب
علاوه بر سه سرویس خرید، خرید شارژ و پرداخت قبض و مانده گیری، در این ماه ۲۸,۱۲۵ عدد تراکنش درخواست تایید رمز کارت و ۶,۰۱۰ عدد تراکنش درخواست چکیده صورتحساب در شرکتهای تجارت الکترونیک پارسیان، فراپردازان آروند امید، فن آوا کارت پرداخت الکترونیک سپهر پرداخت الکترونیک پاسارگاد و الکترونیک کارت دماوند ثبت شده است.
رقابت
شاخص هر فیندال هیرشمن که شاخص اندازهگیری میزان رقابت و تمرکز در ابزارهای پرداخت است نشان میدهد که شرکت به پرداخت ملت، پرداخت الکترونیک سداد و پرداخت الکترونیک سپهر در کارتخوان فروشگاهی، ابزار اینترنتی، کدهای دستوری USSD و ابزار موبایلی دارای رقابت با سایر شرکتهاست.
شاخص هر فیندال هیرشمن نشان میدهد که همه شرکتها در پرداختهای خرید، پرداخت قبض و خرید شارژ و ماندهگیری از شرایط رقابتی نسبت به سایر شرکتها برخوردار بودند. این شاخص در کل شبکه بانکی و پرداخت برای خرید ۱۳۲۳ برای پرداخت قبض و خرید شارژ ۱۸۸۹ برای ماندهگیری ۱۲۰۹ اندازهگیری شده است.
کم تراکنش و فاقد تراکنش
بر اساس روش معمول در سایر کشورها پذیرندگان برای استفاده از ابزار کارتخوان فروشگاهی، ناچار به خرید یا اجاره دستگاه کارتخوان بوده و به علاوه موظف به پرداخت هزینه های نصب نگه داری و نیز پرداخت بهای کاغذ رول مورد استفاده در آن هستند. در نتیجه در این کشورها توجه به بهرهوری در به کارگیری این ابزار بسیار بیشتر است. اما در ایران به واسطه مداخله بانکها در این امر نه تنها کارتخوان به صورت رایگان در اختیار پذیرندگان قرار میگیرد بلکه همه هزینه های مربوطه حتی رول کاغذ رسید نیز به رایگان در اختیار پذیرندگان قرار میگیرد. به تبع این رویکرد، تعدد دستگاه های کارتخوان در فروشگاه ها و در نتیجه فراوانی کارتخوان های فروشگاهی کم تراکنش و فاقد تراکنش مشاهده میشود. متاسفانه بی تفاوتی فروشنده و یا حتی استقبال از افزایش کارتخوانهای فروشگاهی به دلیل ارزش نمایشی آن از یک سو و الزام شرکت PSP به نصب کارتخوان بدون توجه به کارایی آن که از قراردادهای این شرکتها با بانک ها ناشی می شود از سوی دیگر، موجب تشدید پدیده هایی نظیر تعدد کارتخوان نصب شده در هر فروشگاه ها و وجود کارتخوان های کم تراکنش و فاقد تراکنش شده است.
از تیرماه ۱۴۰۳ مفهوم این نوع کارتخوان ها بهینه شده و بر اساس تعریف جدید کارتخوان کم تراکنش و فاقد تراکنش پایانه ای است که بیش از سه ماه از تاریخ ثبت و فعال سازی آن گذشته و در یک دوره سه ماهه متوالی در هر ماه کمتر از ۶۰ تراکنش مالی و کمتر از ۲۰ میلیون ریال مجموع مبلغ تراکنش داشته باشد.
تعداد کارتخوانهای فروشگاهی کم تراکنش و فاقد تراکنش در بهمن ماه با تعداد ۱۶۷۸,۳۲۰ عدد با کاهش ۱۵ درصدی روبه رو بوده است. در این ماه سهم کارتخوانهای کم تراکنش و فاقد تراکنش مالی 16.83 درصد از کل کارتخوان های فروشگاهی فعال سیستمی شبکه شاپرک را شامل شده است. عدد فوق نسبت به رقم مشابه در دی ماه 20 درصد کاهش یافته است.
در مجموع شرکتهای پرداخت نیز به طور میانگین ۸۱.۴۴ کل ابزارها در شبکه پرداخت تراکنشدار و فعال بوده است. میانگین کارتخوانهای فروشگاهی فعال و تراکنشدار در شبکه پرداخت ۸۴.۱۷ درصد است. میانگین ابزار اینترنتی فعال و تراکنشدار نیز در کل شبکه پرداخت ۳۲.۶۵ درصد است. میانگین ابزارهای USSD و کدهای دستوری فعال و تراکنشدار ۴.۵۳ درصد است. میانگین ابزارهای موبایلی تراکنش دار و فعال نیز در کل شبکه پرداخت ۵۶.۱۸ بوده است.
خطای پذیرندگی
نسبت خطای پذیرندگی به تعداد کل تراکنشها در بهمن ۱۴۰۴ در شرکت به پرداخت ملت ۰.۱۴۳، در شرکت پرداخت الکترونیک سپهر ۰.۰۴۲ و در شرکت پرداخت الکترونیک سداد ۰.۰۴۵ اعلام شده است.
