249 شرکت سوددده و 97 شرکت زیان ده در بودجه سال آینده /۱۲ شرکت با ۲۵۱ همت زیان ناخالص در سال ۱۴۰۳ / 13 شرکت با بیشترین سود آوری و 12 شرکت با بیشترین زیان دهی در اقتصاد شرکت های دولتی

اقتصاد گردان – بررسی های حجت بین آبادی تحلیلگر اقتصادی در مرکز پژوهش های مجلس، نکات قابل توجهی را در مورد وضعیت بودجه شرکت های دولتی در لایحه بودجه 1405 ارائه داده است. 
در بودجه 1405 تعداد شرکت های سودده 249 و زیان ده 97 شرکت گزارش شده است. ۱۳ شرکت دولتی مذکور حدود ۹۵ درصد از کل سود ناخالص پیش بینی شده در سال ۱۴۰۵ را ایجاد خواهند کرد و برای باقی ۲۳۱ شرکت دیگر سهم ۵ درصدی از کل سود ناخالص پیش بینی شده در نظر گرفته شده است. 12 شرکت نیز بیشترین زیان را در بین شرکت های زیان ده داشته اند. 

شرکت های دارای سوددهی بالا در سال 1405
شرکتهای دولتی که بیشترین سود ناخالص درآمد منهای هزینه برای آنها در سال ۱۴۰۵ برآورد می شود به تفکیک سهم شان از کل سود ناخالص ۲۶۴۸ هزار میلیارد تومانی شرکتهای دولتی در سال آینده مشخص شده اند.
به ترتیب بانک مرکزی، ایمیدرو، ملی نفت، ملی گاز، سازمان بنادر و دریانوردی، تهیه و تولید مواد معدنی، پالایش نفت آبادان، فرودگاه ها و ناوبری هوایی، پست بانک، تولید آلومینای ایران، گسترش معادن و صنایع معدنی، طلای زرشوران، ملی پتروشیمی و شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) بیشترین برآورد کسب سود ناخالص را در لایحه بودجه ۱۲۰۵ ثبت کرده اند. 
بر اساس بررسی های بعمل آمده ۱۳ شرکت دولتی مذکور حدود ۹۵ درصد از کل سود ناخالص پیش بینی شده در سال ۱۴۰۵ را ایجاد خواهند کرد و برای باقی ۲۳۱ شرکت دیگر سهم ۵ درصدی از کل سود ناخالص پیش بینی شده در نظر گرفته شده است.

کلیک کنید گزارش کامل فایل پی دی اف تحلیل شرکت های دولتی در بودجه 1405

249 شرکت سوددده و 97 شرکت زیان ده

تعداد شرکت های سودده و سربه سر در پیوست ۳ لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ برابر با ۲۴۹ شرکت و تعداد شرکت های زیان ده ۹۷ شرکت است. نکته قابل توجه در این خصوص افزایش تعداد شرکتهای زیان ده مصوب از ۱۵ مورد در قانون بودجه ۱۴۰۴ به ۹۷ مورد در لایحه بودجه ۱۲۰۵ میباشد که اقدام مثبتی در جهت افزایش شفافیت در ارزیابی و سیاست گذاری بودجه شرکتهای دولتی محسوب می شود.

درآمد شرکتهای دولتی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴، رشد ۴۲ درصدی داشته است. هزینه شرکتهای دولتی نیز در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴، رشد ۲۴۴ درصدی داشته است.
در میان شرکت های بزرگ سازمان هدفمندسازی یارانه ها بدون کسر ارقام دوبار منظور، سازمان بیمه سلامت، بانک مرکزی، بانک ملی و شرکت ملی نفت از بالاترین رشد برخوردار هستند. البته بخش قابل توجهی از رشد درآمدها و هزینه های سازمان هدفمندسازی یارانه ها مربوط به موارد جمعی خرجی بوده که در سرجمع منابع و مصارف شرکتهای دولتی قرار نمی گیرد.
 در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ سود سهام شرکتهای دولتی رقم ۱۱۷ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده که نسبت به قانون بودجه سال ۱۲۰۴ ۱۷ درصد رشد داشته است. بخش قابل توجهی از افزایش ۱۷ هزار میلیارد تومانی بود. شرکت های دولتی مربوط به افزایش سود بانک مرکزی است که از رقم ۲۰ هزار میلیارد در قانون بودجه سال ۱۴۰۲ به رقم ۵۵ هزار میلیارد در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ رسیده است.

زیان آور ترین شرکت ها
وضعیت زیان آورترین شرکتها بر اساس عملکرد سال ۱۴۰۳ نشان می دهد که علت ایجاد زیان لزوماً نه به خاطر ضعف در عملکرد این شرکتها بلکه به دلیل قیمتهای تکلیفی، خروج قابل توجه سود، برداشت درصدی از هزینه ها، عدم بازگشت وجوه حاصل از واگذاری بنگاه های زیر مجموعه در خصوص سازمانهای توسعه ای و سایر عوامل مرتبط با سیاستگذاری ایجاد شده است. ۱۲ شرکت در مجموع حدود ۲۵۱ هزار میلیارد تومان زیان ناخالص در سال ۱۴۰۳ داشته اند. نکته قابل توجه اینکه از ۱۲ شرکت مندرج تنها ۲ شرکت در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ به عنوان شرکت های زیانده درج شده و باقی شرکتها در لیست شرکتهای سودده و سر به سر آمده بودند.

12 شرکت با بیشترین زیان
بانک مسکن ۶.۹ برق منطقه ای خوزستان 4.3 سازمان آب و برق خوزستان 8.8 توسعه منابع آب و نیروی ایران 9.3 بانک سپه 10 برق منطقه ای اصفهان 11.3 برق منطقه ای تهران 8.4 صدا و سیما 19.5 سازمان بیمه سلامت ایران 23.4 توانیر 52.8 ملی گاز ایران 58 تولید نیروی برق حرارتی 38.4 هزار میلیارد تومان زیان ناخالص در سال 1403 داشته اند.

روند کاهشی گردش مالی شرکت های دولتی در یک دهه گذشته
روند گردش مالی شرکت های دولتی در یک دهه گذشته با احتساب تورم نشان می دهد که گردش مالی شرکت های دولتی به صورت حقیقی کاهشی بوده است. 
منابع و مصارف شرکت‌های دولتی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، حدود ۴۰ درصد نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴ رشد داشته است. گفتنی است که اگر بودجه شرکت‌های دولتی به قیمت ثابت (با حذف اثر تورم) مورد بررسی قرار گیرد، مشخص می‌شود گردش مالی این شرکت‌ها در یک بازه زمانی ۱۵ ساله تا سال ۱۴۰۵، از یک‌روند کلی تقریباً نزولی برخوردار بوده است.
در میان شرکت‌های بزرگ دولتی، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها (بدون کسر ارقام دوبار منظور)، سازمان بیمه سلامت، بانک مرکزی، بانک ملی و شرکت ملی نفت از بالاترین رشد برخوردار هستند. البته بخش قابل توجهی از رشد درآمدهای و هزینه‌های سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، مربوط به موارد جمعی- خرجی بوده که در سرجمع منابع و مصارف شرکت‌های دولتی قرار نمی‌گیرد.
در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، سود سهام شرکت‌های دولتی رقم ۱۱۷ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده که نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴، معادل ۱۷ درصد رشد داشته است. بخش قابل توجهی از افزایش ۱۷ هزار میلیارد تومانی سود شرکت‌های دولتی مربوط به افزایش سود بانک مرکزی است که از رقم ۴۰ هزار میلیارد در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ به رقم ۵۵ هزار میلیارد در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ رسیده است.
هزینه‌های سرمایه‌ای شرکت‌های دولتی در لایحه بودجه ۱۴۰۵ نسبت به قانون بودجه۱۴۰۴ رشد ۲۶ درصدی داشته است، اما براساس بررسی‌های بعمل آمده روند کلی هزینه‌های سرمایه‌ای شرکت‌های دولتی به قیمت ثابت سال۱۳۹۵ طی سالیان آخر به‌صورت کلی نزولی بوده‌است.

گردش مالی حقیقی بدون لحاظ اثر تورم شرکتهای دولتی تقریباً از روند کلی تقریباً کاهشی در طول یک دهه گذشته برخوردار بوده است. منابع و مصارف شرکتهای دولتی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ حدود ۴۰ درصد نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴ رشد داشته است. گفتنی است که اگر بودجه شرکتهای دولتی به قیمت ثابت با حذف اثر تورم مورد بررسی قرار گیرد. مشخص می شود گردش مالی این شرکتها در یک بازه زمانی ۱۵ ساله تا سال ۱۴۰۵، از یک روند کلی تقریباً نزولی برخوردار بوده است.
از نکات قابل ذکر در خصوص لایحه بودجه در بخش شرکتهای دولتی میتوان به افزایش شفافیت در تعداد شرکتهای زیانده و همچنین تعریف یک ساختار سه سطحی شامل برنامه اجرایی برنامه و فعالیت و ارائه درآمد و هزینه جاری و همچنین هزینه سرمایه ای به تفکیک آنها اشاره کرد.

هزینه های سرمایه ای
هزینه های سرمایه ای شرکتهای دولتی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، رشدی در حدود ۲۶ درصد نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۴ داشته است.