آمار وضعیت معیشتی خانوارها و شاخص های اقتصاد ایران در 9 ماه نخست 1404 / از تورم 72 درصدی خوراکی ها تا رشد نقدینگی بالای 40 درصد در یکسال اخیر / نقدینگی از 13 هزار همت گذشت

اقتصاد گردان – محسن شمشیری 
اقتصاد ایران با افزایش 72 درصدی قیمت خوراکی ها و 52 درصدی قیمت کالاها و خدمات و نرخ تورم 42.2 درصد در یکسال اخیر، رشد اقتصادی 0.3 درصد، بیکاری 7.4 درصد و مشارکت اقتصادی 40.8 درصد در تابستان 1404، ضریب جینی 0.3870 در سال 1403، رشد 47.5 درصدی پایه پولی و 40.4 درصدی نقدینگی در آبان ماه، نشان دهنده ادامه روند رکود و فشار تورمی موجود در سال های اخیر است که فشار هزینه ای خود را بر خانوارها، تولید کنندگان و دولت وارد کرده است.
شاخص های پولی و بانکی نیز نشان می دهد که در آبان ماه 1404 رقم نقدینگی از 13 هزار همت و با رشد 40 درصدی گذشته و پایه پولی نیز رشد بالای 47 درصدی داشته که می تواند تورم را در ماه های آینده افزایش دهد. 
بدهی دولت به بانک ها به رقم 1628 همت و بدهی دولت به بانک مرکزی به 777 همت رسیده و روی هم دولت 2405 همت به بانک ها و بانک مرکزی بدهکار است. بدهی بانک ها به بانک مرکزی نیز به 1193 همت و رقم مطالبات معوق بانک ها به 1072 همت رسیده است و نشان می دهد که متاثر از مخارج دولت، ارقام بدهی دولت به بانک ها، بدهی بانک ها به بانک مرکزی و مطالبات معوق نزدیک به هم است و چرخه معیوب رشد هزینه ها، نقدینگی و تورم، بدهی دولت و مطالبات بانک ها در حال گردش است و هزینه آن را مردم با تورم و کاهش قدرت خرید خود جبران می کنند و سبد مصرفی کالاها و سفره خانوارها در حال کوچکتر شدن است. 

مصرف سرانه مرغ و گوشت در آذرماه
آمارهای مرکز آمار نشان می دهد که عرضه گوشت قرمز 43 هزار تن و مرغ و طیور 235 هزار تن در آذرماه بوده که نشان می دهد که مصرف سرانه گوشت قرمز ماهانه نیم کیلوگرم و مصرف ماهانه مرغ 3 کیلوگرم برای جمعیت 86 میلیون نفری کشور بوده است که البته برخی افراد بیش از این رقم مصرف دارند و بخشی از جامعه کمتر از این رقم مصرف دارند. 

افزایش قیمت 52 درصدی کالاها و خدمات معیشتی خانوار در طول یک سال اخیر منتهی به آذر 1404

در آذر ماه 1404 شاخص قیمت مصرف کننده خانوارهای کشور به عدد 435.1 رسیده است که نسبت به ماه قبل، 4.2 درصد افزایش، نسبت به ماه مشابه سال قبل 52.6 درصد افزایش و در دوازده ماهه منتهی به ماه جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل 42.2 درصد افزایش داشته است. به عبارت دیگر تورم نقطه به نقطه یکسال اخیر نشان می دهد که میانگین قیمت کالاها و خدمات معیشتی مورد نیاز خانوار 52 درصد رشد کرده است. 

افزایش 72 درصدی قیمت خوراکی ها
رشد قیمت یک ساله خوراکی ها 72 درصد، نان و غلات 112 درصد، گوشت قرمز و مرغ 48 درصد، ماهی 57 درصد، شیر، پنیر و تخم مرغ 60 درصد، روغن 47 درصد، میوه و خشکبار 113 درصد، سبزی 67 درصد، شکر و شیرینی 45 درصد، چای و قهوه 68 درصد، دخانیات 60 درصد، پوشاک و کفش 45 درصد، مسکن و آب و برق و گاز و سوخت 36 درصد، اجاره 33 درصد، آب و برق و سوخت 78 درصد، مبلمان 52 درصد، بهداشت و درمان 50 درصد، حمل و نقل 46 درصد، ارتباطات 43 درصد، تفریح و فرهنگ 49 درصد، آموزش 46 درصد، هتل و رستوران 46 درصد، بوده است. 

نقدینگی از 13 هزار همت گذشت
طبق گزارش بانک مرکزی، رقم نقدینگی به 13184 همت در آبان 1404 رسیده که رشد یکساله 40.4 درصدی داشته و رشد هشت ماهه 1404 نیز 29.7 درصدی بوده است. ضریب فزاینده نقدینگی نیز 7.421 اعلام شده است. 

رقم سپرده های ریالی و ارزی نیز در آبان ماه 1404 معادل 17082 همت بوده که از این رقم حدود 2130 همت سپرده ارزی و 14952 همت سپرده ریالی بوده است.  همچنین رقم تسهیلات ریالی و ارزی نیز معادل 12883 همت گزارش شده که نزدیک به رقم نقدینگی 13184 همت در آبان ماه بوده است. 

رشد بالای پایه پولی 
رقم پایه پولی نیز به 1776 همت در آبان 1404 رسیده که رشد بالای 47.5 درصدی در یکسال و 30.7 درصدی در هشت ماه نخست 1404 داشته است. رشد هشت ماهه خالص مطالبات بانک مرکزی از بخش دولتی 71.3 درصد، و رشد سالانه مطالبات بانک مرکزی از بانک ها 62.9 درصد از اجزای پایه پولی بوده است. 
حجم پول 3187 همت با رشد سالانه 41.7 درصدی، شامل 220 همت اسکناس و 2967 همت سپرده دیداری گزارش شده است. 
شبه پول نیز 9996 یعنی نزدیک به 10 هزار همت، با رشد یکساله 40 درصدی گزارش شده که اقلام عمده آن شامل 1601 همت قرض الحسنه پس انداز با رشد یکساله 62 درصدی، 2665 همت سپرده کوتاه مدت با رشد یکساله 38 درصدی، 2461 همت سپرده یکساله با رشد 67 درصدی، 2659 همت سپرده سه ساله با رشد 26 درصدی، بوده است. 

افزایش روزانه 12270 میلیارد تومان نقدینگی در 8 ماه نخست 
رقم نقدینگی در 8 ماه نخست 1404 از عدد 10166 همت به 13184 همت رسیده و در این 246 روز 3018 همت یا 29.7 درصد رشد کرده و به طور میانگین روزانه 12270 میلیارد تومان افزایش داشته است. 
در طول یکسال منتهی به آبان 1404 نیز رقم نقدینگی 3792 همت بیشتر شده که به معنای رشد 40.4 درصدی و افزایش روزانه 10390 میلیارد تومان در روز است.

براساس میانگین رشد ماهانه نقدینگی 3.71 درصدی در آبان و مهر، برآوردها نشان می دهد که میزان نقدینگی در آذرماه و دی ماه معادل 7.4 درصد رشد کرده و 976 همت افزایش داشته و به 14160 همت رسیده و افزایش روزانه نقدینگی به 16 همت داشته است. همچنین در صورت ادامه این روند در ماه های آینده و بهمن و اسفند که معمولا رشد نقدینگی بالاتر از ماه های دیگر سال است، حداقل پیش بینی می شود که نقدینگی با همین رشد میانگین 3.7 درصد در هشت ماه اول سال، به حدود  15 هزار همت در پایان سال 1404 برسد و رشد 45 تا 50 درصدی در طول یکسال داشته باشد.

بدهی به بانک مرکزی 
بدهی دولت به بانک مرکزی 777 همت با رشد یکساله 88 درصدی و هشت ماهه 61 درصدی، بدهی شرکت های دولتی به بانک مرکزی با رقم 183 همت با رشد یکساله 15 درصدی اعلام شده است. 
بدهی بانک ها به بانک مرکزی 1193 همت با رشد یکساله 63 درصدی و رشد هشت ماهه 1.9 درصدی بوده است.

 در طول هشت ماه 1404 بدهی دولت به بانک مرکزی  295 همت و بدهی دولت به بانک ها 362 همت و در مجموع بدهی دولت به بانک ها و بانک مرکزی روی هم 657 همت افزایش داشته است. بدهی بانک ها به بانک مرکزی نیز 461 همت در طول یکسال بیشتر شده است. 

بدهی به بانک ها 
بدهی دولت به بانک ها به رقم 1628 همت رسیده که رشد یکساله 34 درصدی و رشد هشت ماهه 28.5 درصدی داشته است.
 از این رقم، بدهی دولت به بانک های تجاری دولتی 719 همت با رشد یکساله 36 درصدی بوده است. بدهی بانک های تجاری دولتی به بانک مرکزی نیز 465 همت با رشد یکساله 77 درصدی بوده است. 
 بدهی دولت به بانک های تخصصی 323 همت با رشد 37 درصدی یکساله و 49 درصدی هشت ماهه اعلام شده است. بدهی بانک های تخصصی به بانک مرکزی نیز 166 همت با رشد 27 درصدی یکساله بوده است. 
بدهی دولت به بانک های غیر دولتی رقم 585 همت با رشد یکساله 30 درصدی و رشد هشت ماهه 45 درصدی گزارش شده است. 

مطالبات معوق 
رقم مطالبات معوق، مشکوک الوصول، سررسید گذشته نیز به 1072 همت رسیده که معادل 10.2 درصد مانده تسهیلات اعطایی بانک ها به میزان 10505 همت بوده و رشد 28.6 درصدی در هشت ماه نخست 1404 داشته است. این رقم مطالبات معوق در بانک های تجاری 163 همت با رشد هشت ماهه 17.5 درصد، در بانک های تخصصی 106 همت با رشد هشت ماهه 30 درصد، و در بانک های غیر دولتی و خصوصی 803 همت با رشد هشت ماهه 31 درصدی گزارش شده است. 
به عبارت دیگر، 75 درصد مطالبات معوق بانک ها متعلق به بانک های خصوصی و غیر دولتی است. 

تورم نقطه به نقطه خانوارهای کشور

منظور از تورم نقطه به نقطه، درصد تغییر عدد شاخص قیمت نسبت به ماه مشابه سال قبل می‌باشد. در آذر ماه 1404 تورم نقطه به نقطه خانوارهای کشور، 52.6 درصد بوده است؛ یعنی خانوارهای کشور به طور میانگین، 52.6 درصد بیشتر از آذر ماه 1403 برای خرید یک «مجموعه کالاها و خدمات یکسان» هزینه کرده­اند. تورم نقطه به نقطه آذر ماه 1404 در مقایسه با ماه قبل، 3.2 واحد درصد افزایش داشته است.

تورم ماهانه خانوارهای کشور

منظور از تورم ماهانه، درصد تغییر عدد شاخص قیمت، نسبت به ماه قبل می‌باشد. در آذر ماه 1404 تورم ماهانه خانوارهای کشور برابر 4.2 درصد بوده است. تورم ماهانه برای گروه‌های عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات»، 5.5 درصد و برای گروه عمده «کالاهای غیرخوراکی و خدمات»، 3.4 درصد بوده است.

نرخ تورم سالانه خانوارهای کشور

منظور از نرخ تورم سالانه، درصد تغییر میانگین اعداد شاخص قیمت در یک سال منتهی به ماه جاری، نسبت به دوره مشابه قبل از آن می‌باشد. در آذر ماه 1404 نرخ تورم سالانه برای خانوارهای کشور به 42.2 درصد رسیده که نسبت به همین اطلاع در ماه قبل، 1.8 واحد درصد افزایش یافته است.

درصد تغییرات شاخص قیمت در دهک‌های هزینه‌ای کل کشور در آذر ماه 1404

نرخ تورم سالانه کشور در آذر ماه 1404 برابر 42.2 درصد است که دامنه تغییرات آن برای دهک‌های مختلف هزینه‌ای از 41.2 درصد برای دهک­­ دهم، تا 43.7 درصد برای دهک­های اول و دوم است. بر این اساس فاصله تورمی دهک‌ها در این ماه به 2.5 واحد درصد رسید که نسبت به ماه قبل (2.2 واحد درصد) 0.3 واحد درصد افزایش داشته است.

در گروه گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آن‌ها، بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به "گوشت گاو یا گوساله" با 5.9 درصد، "کنسرو ماهی تن" با 5.1 درصد و "ماهی قزل آلا" با 4.7 درصد می‌­باشد.

در آذر ماه 1404 تغییرات متوسط قیمت اقلام خوراکی منتخب برای گروه‌های مختلف کالاهای خوراکی در مناطق شهری کشور بشرح زیر است:

نان و غلات:

در این گروه، اقلام "برنج خارجی درجه یک" با 26.7 درصد، "رشته آش" با 5.3 درصد و "برنج ایرانی درچه یک" با 4.9 درصد بیشترین افزایش قیمت را نسبت به ماه قبل داشته‌اند.

گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌های آن‌ها:

در این گروه، بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به "گوشت گاو یا گوساله" با 5.9 درصد، "کنسرو ماهی تن" با 5.1 درصد و "ماهی قزل آلا" با 4.7 درصد می­باشد.

لبنیات، تخم مرغ و انواع روغن:

در این گروه، بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به "تخم مرغ ماشینی" با 18.3 درصد، "شیر پاستوریزه" با 9.8 درصد و "ماست پاستوریزه" با 7.7 درصد می­باشد.

ميوه و خشكبار:

در این گروه، بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به "هندوانه" با 16.2 درصد، "انار" با 14.6 درصد و " کشمش پلویی" با 12.9 درصد می­باشد. هم­چنین بیشترین کاهش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به "پرتقال" با 7.6- درصد و "موز" با 4.0- درصد می­باشد.

سبزيجات و حبوبات:

در این گروه، بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به "خیار" با 15.7 درصد، " گوجه فرنگی " با 13.2 درصد، "پیاز" با 10.1 درصد، "هویج فرنگی" با 9.7 درصد و "لوبیا قرمز" با 4.0 درصد می­باشد. هم­چنین بیشترین کاهش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به "کدو سبز" با 18.1- درصد می­باشد.

قند و شکر، آشامیدنی‌ها و سایر خوراکی‌ها:

در این گروه، بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل مربوط به "سس مایونز" با 5.0 درصد، "رب گوجه فرنگی" با 4.1 درصد و "سس گوجه فرنگی" با 3.7 درصد می‌­باشد.