توافق ژنو، مسیر خط لوله صلح را باز می کند، سفر وزیر نفت پاکستان به ایران

 روند احداث خط لوله صلح که قرار است گاز ایران را به شبه قاره برساند بیش از دو دهه است که با بن بست مواجه شده به طوری که هند خود را از این خط لوله کنار کشیده و پاکستان نیز از اجرای تعهدات خود سرباز زده بود، اما توافق ایران و 1+5 در ژنو علاوه بر عرصه جهانی تاثیرات خود را بر این خط لوله گذاشته و گویا قرار است توافق ژنو، مسیر احداث خط لوله صلح را پس از دو دهه باز کند.

به گزارش ایرنا، شاهد خاقان عباسی وزیر نفت و منابع طبیعی پاکستان برای دیدار و گفت گو با مقام های ایرانی درباره پیشرفت خط لوله گازی ایران-پاکستان به تهران سفر کرده است.

وزیر نفت پاکستان را در این سفر یک هیات بلندپایه شامل عبید سعید، معاون وزیر نفت پاکستان و مبین صولت رئیس شرکت اینتراستیت گس سیستم و چند مقام ارشد دیگر نفتی همراهی خواهند کرد.

این دیدار که پس از توافق ژنو و پس از افتتاح عملیات ساخت پروژه در سال ٢٠١٣ میلادی، نخستین دیدار مسئولان ایران و پاکستان در سطح وزیر به شمار می رود با هدف نهایی سازی تکلیف خط لوله صلح انجام می شود.

البته گفته می شود که این دیدار به مذاکره در خصوص خط لوله صلح محدود نمی شود و قرار است، همکاری دو کشور در دیگر زمینه های انرژی از جمله اکتشاف و تولید نفت و گاز نیز مورد بررسی قرار گیرد.



** خط لوله ای که قرار بود صلح را به ارمغان بیاورد

ایده احداث خط لوله صلح در سال 1990 مطرح شد و قرار بود، احداث این خط لوله که گاز ایران را به پاکستان و هندوستان منتقل می کرد، پیام آور صلح و دوستی در شبه قاره باشد. با توجه به اینکه توافق شده بود هند و پاکستان برای تامین امنیت این خط لوله، اختلافات خود را کاهش دهند، این خط لوله انتقال گاز به خط لوله صلح موسوم شد.

براساس توافق اولیه، قرار بود این خط لوله 2700 کیلومتری گاز صادراتی ایران را از مسیر پاکستان به هند منتقل کند. پیش بینی شده بود که در صورت توافق نهایی 1100 کیلومتر از این خط لوله در ایران، 1000 کیلومتر در پاکستان و 600 کیلومتر در هند احداث شود.

براساس طرح اولیه قرار شده بود که روزانه 150 میلیون مترمکعب گاز ایران به هند و پاکستان صادر شود که 90 میلیون متر مکعب آن برای هند و 60 میلیون مترمکعب آن برای پاکستان در نظر گرفته شده بود.

مطابق تفاهم های انجام شده، ایران متعهد می شد که تا مدت 25 سال، گاز خود را با قیمت توافقی به هند و پاکستان بفروشد. همچنین پیشنهاداتی نیز پیرامون پیوستن ترکمنستان و قطر به ایران برای تامین گاز طبیعی این پروژه بزرگ مطرح شده بود.

اما گذر زمان نشان داد که موانع بیشماری در سر راه احداث این خط لوله وجود دارد که از جمله آنها می توان به اختلافات دیرینه دهلی و اسلام آباد، فشارهای آمریکا و چانه زنی بر سر قیمت گاز اشاره کرد.



** خط لوله صلح تحت فشارهای فرامنطقه ای

با توجه به اینکه طرح پیشنهاد احداث خط لوله صلح با افزایش فشارهای دولت آمریکا به بخش انرژی کشورمان همراه شد، کارشکنی های گسترده ای در مسیر احداث این خط لوله انجام شد به طوری که در نهایت، کشور هند تحت فشارهای آمریکا و افزایش تنش با پاکستان خود را از این پروژه کنار کشید.

دولت پاکستان نیز همواره با فشارهای فرامنطقه ای برای صرف نظر کردن از احداث این خط لوله مواجه بوده به طوری که پیشنهادهایی برای تامین گاز مورد نیاز این کشور از قطر یا آسیای مرکزی و مشارکت در ساخت لوله گازی تاپی (ترکمنستان - افغانستان - پاکستان - هند) مطرح شده است.

اما به دلیل جذابیت های واردات گاز از ایران، تاکنون دولت های متعددی که در اسلام آباد روی کار آمده اند زیر بار این فشارها نرفته اند.

به گزارش روزنامه نیوز چاپ اسلام آباد، شاهد خاقان عباسی وزیر نفت و منابع طبیعی پاکستان هفته گذشته اعلام کرد که فشارهای آمریکا همچنان برای جلوگیری از اجرای پروژه واردات گاز از ایران پابرجاست.

دولت پاکستان همچنین تلاش هایی را برای مستثنی شدن خط لوله صلح از تحریم های آمریکا انجام داد که با پاسخ مساعد واشنگتن مواجه نشد. حتی نواز شریف نخست وزیر این کشور در سفر خود به آمریکا درخواست معافیت خط لوله گازی ایران به پاکستان از تحریم ها را مطرح کرده بود.

باتوجه به نیاز شدید پاکستان به منابع انرژی جدید، اسلام آباد تاکنون در مقابل فشارهای خارجی برای لغو قرارداد گازی با ایران مقاومت کرده است..

پاکستان با بحران شدید انرژی روبروست و این موضوع به اختلال در فعالیت های اقتصادی این کشور در زمان اوج تقاضای سوخت در تابستان و زمستان منجر شده است؛ بنابراین پیش بینی می شود با آغاز صادرات گاز ایران به پاکستان، کمبود انرژی در این کشور مرتفع شود.

هم اکنون ذخایر گازی پاکستان روبه کاهش گذاشته و بنابر ارزیابی ها، گاز وارداتی با خط لوله صلح نسبت به دیگر گزینه های وارداتی چهار برابر ارزان تر است و پس از تکمیل این پروژه، انتظار می رود که این خط لوله سالانه حدود ٣٠٠ تا ٥٠٠ میلیون دلار برای پاکستان درآمدزایی به همراه داشته باشد.

توافق اولیه ایران و گروه 1+5 در ژنو و کاهش تحریم ها در بخش صادرات انرژی، باعث امیدواری دولت پاکستان شده و مقامات این کشور را به تکاپو واداشته تا هرچه زودتر تکلیف این خط لوله را معلوم کنند و آن را به سرانجام برسانند.

براین اساس، وزیر نفت و منابع طبیعی پاکستان اظهار داشت: فکر می کنم به دنبال توافق ایران و قدرت های جهانی درباره برنامه هسته ای تهران، محدودیت های تجاری علیه ایران لغو شود، بنابراین پاکستان تلاش های خود را برای پیشبرد خط لوله واردات گاز از ایران افزایش داده است.

وی افزود: کشورش با پیدا کردن یک فرصت، پروژه واردات گاز از ایران را ظرف مدت یک سال تکمیل خواهد کرد.

وزیر نفت و منابع طبیعی پاکستان خاطرنشان کرد: به دنبال توافق درباره برنامه هسته ای ایران، به نظر می رسد شرایط کنونی برای اجرای پروژه ساخت خط لوله آی.پی مناسب است.

دولت پاکستان که اسفند سال گذشته کلنگ احداث این خط لوله را به زمین زده است، به دنبال تحولات فراهم شده پس از توافق ژنو، رایزنی های جدی تری را با دولت ایران آغاز کرده تا هرچه زودتر این خط لوله گازی را که اهمیت ویژه برای اقتصاد این کشور دارد به سرانجام برساند.

در این راستا، شاهد خاقان عباسی وزیر نفت و منابع طبیعی پاکستان روز جاری (یکشنبه) برای دیدار و گفت گو با مقام های ایرانی درباره پیشرفت خط لوله گازی ایران-پاکستان به تهران سفر کرده که البته گفته می شود که این دیدار به مذاکره در خصوص خط لوله صلح محدود نمی شود و قرار است همکاری های دو کشور در دیگر بخش های انرژی از جمله اکتشاف و تولید نفت و گاز نیز مورد بررسی قرار گیرد.

پیش بینی می شود، با آغاز صادرات گاز ایران به پاکستان از طریق این خط لوله که روزانه 750 میلیون فوت مکعب گاز ارسال خواهد کرد، کمبود انرژی پاکستان به شدت کاهش یابد که این میزان صادرات گاز از سوی ایران می تواند، به یک میلیارد فوت مکعب در روز افزایش یابد.



** آخرین وضعیت خط لوله صلح

کار ساخت بخشی از خط لوله که در خاک ایران قرار دارد به پایان رسیده و اسلام آباد نیز در 21 اسفندماه سال 1391 احداث بخش پاکستانی این خط لوله را آغاز کرده است. از جمله علل تاخیر در احداث این خط لوله توسط پاکستان ناتوانی در تامین بودجه آن است.

چندی پیش، مقامات پاکستان اعلام کردند برای احداث این خط لوله780 کیلومتری نیاز به دو میلیارد دلار سرمایه گذاری ایران دارند ولی مسوولان وزارت نفت ایران در واکنش به این اظهارات گفته اند هیچ تعهدی برای تامین مالی احداث این خط لوله در خاک پاکستان نداده اند و پاکستان خودش باید منابع مورد نیاز را تامین کند.

پاکستان مدتی نیز به دنبال جذب سرمایه گذاران چینی برای مشارکت در احداث این خط لوله بود که به نتیجه مطلوبی نرسید زیرا در صورت سرمایه گذاری چینی ها در این خط لوله، آنها با فشارهای دولت آمریکا مواجه می شوند.

براساس قراردادی که در سال 1387 میان ایران و پاکستان به امضا رسید باید تا دسامبر سال 2014 میلادی گاز ایران به پاکستان ارسال شود و در ازای هر روز تاخیر جریمه ای به میزان 8 میلیون دلار به ایران پرداخت خواهد شد.

با وجود پایین بودن قیمت گاز پیشنهادی ایران به پاکستان نسبت به گاز منطقه آسیای مرکزی، اسلام آباد در پی چانه زنی بیشتر با ایران برای کاهش بیشتر قیمت آن است که البته مدیران نفتی ایران در مقابل این خواسته غیرمنطقی مقاومت کرده اند.

به نظر نمی رسد که طرف پاکستانی بتواند تا موعد مقرر یعنی دسامبر 2014 کار ساخت این خط لوله را به پایان برساند و احتمالا باید این زمان تمدید شود.