نبود جذابيت در توليد و بحـرانهاي‌ طـلا در اقتصـاد ايـران

فرضيه توطئه احمدي‌نژاد در بازار طلا

با نگاهي به روند رو به رشد قيمت طلا، متوجه مي‌شويم که قيمت انواع سکه طلا از دي ماه 1390 به صورت روزانه در حال افزايش بود و اين روند به جايي رسيد که براي اولين بار در تاريخ کشورمان، سکه از مرز يک ميليون تومان گذشت. اما دولتمردان که متهم به ناکارآمدي شده بودند، به جاي آنکه در فکر حل ريشه‌اي مشکلات باشند، به دستاويز هميشگي يعني فرضيه توطئه متوسل شدند و محمود احمدي‌نژاد در مقام رييس دولت دهم، وظيفه اصلي رسانه‌ها يعني اطلاع رساني را، «بازي زشت» و «خيانت» نامگذاري کرد و گفت: روز تعطيل و شهادت پيامبر عظيم‌الشان اسلام، اس‌‌ام‌‌اس‌ها، خبرگزاري‌ها و رسانه‌هاي عمومي لحظه‌اي خبر مي‌دادند كه قيمت سكه و ارز فلان قدر شده است. يك بازي زشت، اقتصادي – سياسي و رسانه‌اي شد كه به نظر من خيانت بود.

نقدينگي مردم در بازار طلا

اما با گذشت چندين ماه از آشفته بازاري که در برابر سياست‌هاي دولت مقاومت مي‌کرد، رئيس کل بانک مرکزي گويي که کشف بزرگي کرده باشد، اعتراف کرد که هيچ عامل خاصي در بازار دخالت نداشته و تنها عامل اين بوده که مردم تمايل داشته اند بخشي از نقدينگي خود را به سمت طلا که ارزش ذاتي دارد، ببرند.

محمود بهمني با يادآوري اينکه قيمت جهاني طلا پايين مي‌آيد، اما قيمت طلا در کشور بالا رفته است مي‌گويد: فکر کرديم چه عاملي مي‌تواند اين عامل را بالا ببرد. بررسي کرديم ديديم عامل خاصي در اين رابطه دخالت ندارد و مردم مي‌خواهند مقداري از نقدينگي خود را به سمت طلا سوق دهند. بلافاصله ما آمديم پيش فروش را مطرح کرديم و در سال گذشته 9 ميليون و 600 هزار قطعه سکه پيش فروش کرديم و 57 هزار ميليارد تومان نقدينگي را از جامعه جمع و به سمت توليد هدايت کرديم.

نبود جذابيت در توليد

يکي از مهمترين دلايل رشد يک باره قيمتها در بخشي از اقتصاد، نگراني مردم به دليل از دست رفتن ارزش پولي است. هنگامي‌ که توليد در بخشهاي کشاورزي و صنعت، زمينه‌هاي لازم براي جذب نقدينگي را نداشته باشد و از سوي ديگر سيستم بانکي نيز جذابيت خود را براي سوددهي به سرمايه‌گذاران از دست بدهد و بورس نيز نتواند نقدينگي‌ها را به سمت خود جلب کند و گراني در همه زمينه‌ها نيز روز افزون باشد، مردم نگران از دست رفتن ارزش پولي مي‌شوند که نمي‌دانند با آن چه کار کنند. در اين صورت طبيعي است که سرمايه‌هاي خرد و کلان مردم به سمت بازارهاي حاشيه‌اي هدايت مي‌شود و اين نقدينگي يک روز بازار خريد و فروش سيم کارت را داغ مي‌کند، روز ديگر در بخش مسکن متورم مي‌شود، چندي بازار دلار را به چالش مي‌کشد و گاهي نيز به سوي بازار سکه و طلا سرازير مي‌شود تا اوضاع کشور هر روز در يک بخش آشفته باشد و اين بحرانها هيچ ربطي به پيامک فلان خبرگزاري، تيتر فلان روزنامه يا اقدام فلان نهاد ندارد بلکه روالي است که از يک منطق اقتصادي تبعيت مي‌کند اگر چه تجربه ثابت کرده سوءمديريت باعث بحران اقتصادي شده اما باز هم مسوولان به حاشيه مي‌روند و حميد بقايي هنگامي‌که از سوي خبرگزاري فارس به يک موردي متهم مي‌شود، براي آنکه آن اتهام را به سوي ديگري هدايت کند به سابقه اخبار كذب سايت فارس طي چند ماه گذشته اشاره كرده و مي‌گويد: اين سايت طي چند ماه گذشته با انتشار اخبار دروغ ، سبب گران شدن قيمت سكه و طلا در بازار شد و اكنون بار ديگر اخبار دروغي را منتشر كرده است. اگر چه بعد از اين ادعاها، سايت‌هايي که در مورد قيمت طلا و ارز به صورت لحظه اي اطلاع رساني مي‌کردند فيلتر کرده يا به آنها تذکر دادند که قيمت‌ها را اعلام نکنند، اما شاهد هستيم که اين رفتارها نيز مفيد فايده نبود و همچنان قيمت‌ها بالاتر رفت.

تقويت فرضيه توطئه به جاي مديريت

اگر چه صاحب نظران و نمايندگان مردم از مديريت غلط دولت دهم ابراز نگراني مي‌کردند اما محمود احمدي نژاد يک بار ديگر به فرضيه توطئه دامن زد و اين بار در جمع مردم مشهد از برخي تلاش‌ها براي جلوگيري از اجراي موفق قانون هدفمندي يارانه‌ها خبر مي‌دهد. وي که در جريان سفرهاي استاني به البرز و هرمزگان، فرضيه توطئه عليه دولتش را مطرح کرده بود، براي اولين بار در شهر مشهد به غفلت دستگاه اطلاعاتي در مواجهه با اين موضوع اشاره كرد.

احمدي‌نژاد با اشاره به هدفمند کردن يارانه‌ها مي‌گويد: آنها هرگز نخواسته و نمي‌خواهند اجازه دهند شيريني حاصل از اجراي اين طرح بزرگ در كام ملت بنشيند و درصدد انتقام گرفتن از عظمت، همبستگي و هوشمندي مردم برآمده‌اند. اين عده از سويي به ايجاد اخلال در بازار پرداختند تا با بالا رفتن قيمت برخي کالاها در بازار نابساماني ايجاد شود و از سوي ديگر بتوانند به بهانه اين اخلال‌ها و نابساماني‌ها، اقدام بزرگ، ارزشمند و موفق دولت و ملت را زير سوال ببرند.

وي که از همان ابتداي دولت نهم از در دست داشتن ليست مفسدان اقتصادي خبر داده بود، بدون آنکه نامي‌ از اخلالگران ببرد، باز هم تاکيد مي‌کند:‌ اين عده با شايعه پراكني و انتشار اخبار دروغ و با كمك بيگانگان و برخي عناصر داخلي در بازار ارز و سكه اخلال ايجاد كردندو با شيطنتي بسيار موذيانه و با كمك و پشتيباني بيگانگان، بازار ارز و طلا را به هم ريختند.

رييس دولت دهم اخلال در بازار ارز و طلا را حاصل يك توطئه مشترك داخلي و خارجي دانسته و مي‌گويد: دولت درصدد است با برخورد قاطعانه با اين توطئه،‌ به گونه‌اي رفتار کند تا فشاري متوجه ملت نشود.

احمدي نژاد برخورد قاطعانه با اخلالگران سکه و ارز را نيازمند اطلاعات دقيق و جزيي مي‌داند که مي‌بايست در زمان مناسب در اختيار دولت قرار بگيرد و مي‌گويد: متاسفانه در اين زمينه دست دولت خالي بود، چرا كه با وجود حضور تعداد زيادي عناصر اطلاعاتي هوشمند در كشور، بدخواهان در مقدمه و ابتداي توطئه خود با طراحي موضوعاتي فرعي، کذب و دروغين، ذهن و انديشه عناصر اطلاعاتي كشور را به مسائل ساختگي معطوف كرده و غفلتي ايجاد كردند تا توطئه خود را اجرا كنند.

مافياي طلا که از شكار ريگي سخت‌تر نبود

يک عضو کميسيون اقتصادي مجلس با انتقاد از سخنان رييس دولت دهم مي‌گويد: اين چه حرفي است که رييس جمهور ادعا مي‌کند چند دلال بازارهاي کشور را بر هم ريخته اند و اقتصاد کشور را به چالش کشيده‌اند؟ سوال ما از رييس‌جمهور اين است که آيا دستگيري چند دلال سکه و ارز از دستگيري ريگي در آسمان سخت‌تر است؟

ايرج نديمي‌ با اشاره به بازار غيرمنطقي در کشورمان مي‌گويد: همه چيز بايد تابع عرضه و تقاضا باشد اما در ايران شرايط به نوعي ديگر است. امروزه شاهد سقوط قيمت جهاني طلا و افزايش قيمت در بازارهاي داخلي هستيم و اين نشان مي‌دهد که ايران با کشورهاي ديگر تفاوت دارد. وي خريد طلا در ايران را به شکل معاملات رايج جهاني نمي‌داند و مي‌گويد: مردم طلا را در ايران مي‌خرند تا بعدها سود کنند.

نماينده لاهيجان با پذيرفتن اينکه در بازار طلا هم مانند بازار ارز، چند نفر دلال اصلي هستند مي‌گويد: دستگاه‌هاي قضايي، امنيتي و دولتي بايد همانطور که در بحث ارز ورود کردند، در بحث طلا نيز ورود کنند.

وي علت اصلي گراني طلا را، دلالان و مافيايي مي‌داند که با عملکرد خود مانع ايجاد ارزش افزوده براي کشور مي‌شوند و مي‌گويد: مگر اينها چه کساني هستند که دولت نمي‌تواند سراغ آنها برود؟

عضو کميسيون اقتصادي مجلس با طرح اين پرسش که چرا اين مافيا به خود اجازه مي‌دهند عليرغم کاهش قيمت جهاني طلا، همچنان قيمت را بالا نگه دارند مي‌گويد: خريد، فروش و سود طلا در همه جاي دنيا تعريف مشخصي دارد، اما فاصله سنگيني بين قيمت خريد و فروش طلا در ايران وجود دارد.

وي با اشاره به زياده خواهي فروشندگان طلا مي‌گويد: به راستي فعالان بازار طلا چقدر سود مي‌خواهند؟

نديمي‌ با ابراز تاسف از اينکه در مورد سود معقول خريد و فروش طلا از استانداردهاي جهاني پيروي نمي‌کنيم مي‌گويد: دولت و مجلس بايد در اين زمينه ورود جدي کنند. عضو کميسيون اقتصادي مجلس با تاکيد بر اينکه دولت بايد در اداره بازار طلا نقش موثري داشته باشد مي‌گويد: دولت نمي‌تواند بي تفاوت و تماشاگر باشد. اگر دولت خود را دولت بازي گرداني مي‌داند، بايد براي کنترل قيمتها ورود کند و اگر هم خود را تماشاگر مي‌داند، ورود نکند و اين چند ماه باقيمانده را نيز به نوعي سپري کند.

تاثير گراني طلا بر رونق بدليجات

با نگاهي به وضعيت معيشتي اکثريت مردم، دستمزدهاي ناچيزي که دريافت مي‌کنند و تورم بالايي که در همه زمينه‌ها گريبانگير کشور شده، مردم به سمت بدليجات گرايش پيدا کرده اند که اين رويکرد زنگ خطري براي صنعت طلا و جواهر کشورمان محسوب مي‌شود.

فرهنگ زنانه در ايران و جهان نشان مي‌دهد خريد كالاهاي زينتي از قديم الايام مورد توجه بوده و از سوي ديگر خانواده‌هاي کم درآمد، از طلا به عنوان سرمايه‌اي ياد مي‌کنند که هر لحظه مي‌توان آن را به پول تبديل کرد، در نتيجه شاهد اين بوده و هستيم که دست و گردن زنان ايراني به انواع زيورآلات طلايي همچون گوشواره، النگو، گردنبند، دستبند و... آراسته شده است. اما به مرور زمان و با گران شدن طلا، بدليجات جاي زيورآلات طلايي را گرفت به نوعي که امروزه، استفاده از بدليجات روز به روز در حال افزايش است.

با نگاهي دقيق به رفتار مردم، متوجه مي‌شويم که فرهنگ استفاده از زيورآلات کم رنگ نمي‌شود و مردمي‌که توان خريد طلا ندارند، به سوي کالاهاي بدلي گرايش پيدا کرده اند و اين رويکرد در بين اقشار كم درآمد جامعه بيشتر به چشم مي‌خورد. امروزه به هر کوچه و بازاري که سر بزنيد، انواع فروشگاه‌هاي بدليجات را مشاهده مي‌کنيد. قيمت اين بدليجات آنقدرها هم کم نيست و از 5 هزار تومان تا 100 هزار تومان مي‌توان بدليجات را خريداري کرد. در حالي که با قيمت همين اجناس بدلي در سال 84 مي‌شد زيورآلات طلا خريداري کرد.

نکته مهم در رونق بازار بدليجات، قيمت ارزان و شبيه بودن با مشابه اصلي است که باعث شده فروشندگان و خريداران بدليجات زياد شود.

امروزه بازار بدليجات به فروشگاه‌هاي سطح شهرها محدود نمي‌شود بلکه فروشگاه‌هاي اينترنتي بسياري نيز حاضر هستند همين بدليجات را در مانيتور رايانه خانه مان عرضه کنند و بدون آنکه از منزل خارج شويم، با يک تماس در خانه تحويل بدهند.

امروزه سرويس‌هاي زينتي بدلي در سطح کشور عرضه مي‌شود که از جنس تيتانيوم، برنج، نقره، پلاستيك، استخوان، عاج فيل، نيكل، راديوم، مس و آب كاري‌هاي رنگارنگ با نگين‌هاي براق از جنس شيشه و پلاستيك است که همگي از چين وارد کشور ما شده و اقتصاد ايران و ايراني را دو دستي تقديم چين مي‌کند. امروزه اگر دختر و پسري بخواهند يک عروسي ساده برگزار کنند، بايد حداقل 5 ميليون تومان براي خريد يک سرويس طلا بپردازند و چون اين توانايي در بسياري از خانواده‌ها وجود ندارد، به ناچار سراغ سرويس‌هاي بدلي مي‌روند. در حال حاضر زوج‌هاي بسياري را سراغ داريم که دختر و پسر توافق کرده‌اند سرويس‌هاي بدلي به جاي طلا و جواهر در ابتداي راه زندگي خريداري کنند و بدون آنکه والدينشان در جريان باشند، پس از آنکه مدتي از زندگي شان گذشت و توانايي مالي لازم را به دست آوردند، همان سرويس بدلي را به مرور زمان سفارش مي‌دهند و جايگزين نمونه بدلي مي‌کنند يا بهانه مي‌آورند که براي خريد ماشين يا پول پيش خانه مجبور شده اند طلاهايشان را بفروشند. بنا بر اين شاهد هستيم زيورآلات طلا که در باورهاي سنتي علاوه بر اينکه يک وسيله زينتي براي مردم است، به عنوان پشتوانه اقتصادي براي دوران‌هاي بحراني خريداري مي‌شد، ديگر وجود خارجي ندارد تا در روزهاي نياز فروخته شود و بتواند مشکلات خانواده را رفع کند/.tgju.ir