عزمی ملی برای بازسازی بافتهای تاریخی

بافتهای تاریخی مراکز شهری ثروت هایی هستند که می بایست با تدبیر، حفاظت و باز زنده سازی شوند.محیط های تاریخی در برگیرنده مجموعه متنوعی از بناها، یادمانها و مجموعه های ارزشمند اند که در طول قرن ها شکل گرفته و محصول مراحل پیچیده رابطه انسان و محیط مصنوع بوده و بواسطه دارا بودن ویژگی های منحصر به فرد تاریخی و ارزش های متنوع معمارانه، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی قابل ارج نهادن می باشند.

 بافتهای تاریخی مراکز شهری ثروت هایی هستند که می بایست با تدبیر، حفاظت و باز زنده سازی شوند.محیط های تاریخی در برگیرنده مجموعه متنوعی از بناها، یادمانها و مجموعه های ارزشمند اند که در طول قرن ها شکل گرفته و محصول مراحل پیچیده رابطه انسان و محیط مصنوع بوده و بواسطه دارا بودن ویژگی های منحصر به فرد تاریخی و ارزش های متنوع معمارانه، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی قابل ارج نهادن می باشند. محیط های تاریخی و میراث معماری ارزشمند آن به منزله ثروت های غیر قابل جایگزینی می باشند که سرمایه و ذخائر قرنها مهارت های استادکارانه را به معرض نمایش می گذارند و بواسطه آن به مکان ها امتیازات منحصر به فردی اعطاء می کنند. بناها، مجموعه ها و بافت های با ارزش شهری از مهمترین یادگارهایی هستند که از نسل های پیشین به دست ما رسیده اند و باید بعنوان ثروتی عظیم، آنها را به نسل های بعدی انتقال دهیم. بر اساس چنین نگرشی بناها، مجموعه ها و بافت های با ارزش تاریخی یادگاری از گذشتگان و میراثی برای نسل های آینده به شمار می آیند، که باید ضمن حفظ اصالت و یکپارچگی، آنها را برای زندگی معاصر و آینده تجهیز نمود.

 در طی دهه های اخیر تحول در سیاست های حفاظت از محیط های تاریخی و میراث ارزشمند آن، فضای جدیدی را برای فعالیت های مرمت و بهسازی فراهم نموده است. توسعه قلمرو و فعالیت حفاظت از بناهای منفرد به تمامیت بافت از یکسو و توجه توامان به میراث فرهنگی و طبیعی از سوی دیگر، تحول رویکردی در استفاده مجدد از ابنیه و آثار تاریخی و گرایش به تجدید حیات کارکردی و نیز استفاده های اقتصادی موثرتر از بناهای تاریخی و همچنین توجه به صنعت توریسم به عنوان فرصتی برای توسعه و رشد اقتصادی ساکنین و یا مجاورین مناطق تاریخی از مهمترین این تحولات بشمار می روند. از اواسط دهه هفتاد میلادی نیز رویکرد حفاظت یکپارچه مورد تاکید قرار گرفته که در آن ضمن توجه همه جانبه به طیف متنوعی از ارزش ها اعم از اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به تعمیم قلمرو حفاظت در بستر های سیاسی، برنامه ریزی وآموزشی پرداخته می شود. در رویکرد متاخر، ساختمانهای تاریخی حکم منابع کلیدی در برنامه های توسعه و نوسازی داشته و نقش مهمی را در این برنامه ها بر عهده دارند. برنامه های حفاظت، استفاده مجدد از ساختارهای تاریخی و خلق فضاهای جدید را به عنوان مهمترین محرک توسعه مدنظر قرار می دهند.

برنامه های متاثر از این نوع رویکرد به میراث فرهنگی، ضمن احترام به محیط تاریخی و تلاش برای حفاظت از این عرصه های ارزشمند با رویکردی نوین، به توسعه خدمات، ارتقاء زیرساخت ها، تجهیز قلمرو عمومی، نوسازی عرصه های موجود و بازسازی و تنوع بخشی عملکردی می پردازند. پرهیز از مداخلات کلان مقیاس، تعریف و اجرای پروژه های محرک توسعه توسط بخش خصوصی و ارایه تسهیلات، امکانات ، مشوق ها و دستورالعمل های راهنما از ویژگی های اصلی این رویکرد بشمار می روند.کلیه مراحل این فرایند توسط دولت های محلی برنامه ریزی و هدایت می گردد. متولیان و دست اندرکاران محلی بر پایه شناخت ملموس تر و درک واقع بینانه تر نسبت به مسایل موجود برنامه های بازآفرینی را مدیریت و هدایت می نمایند.

*معاون وزیر راه و شهر سازی و مدیر عامل شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران