کاهش 14 درصدی شاخص صنعت شیمیایی در نیمه نخست سال 1401

اقتصادگردان- بررسی شاخص کل نشان می‌دهد که از ابتدای فروردین تا تاریخ ۲۷ اردیبهشت سال ۱۴۰۱ روند شاخص کل صعودی بوده است، به طوری که در تاریخ ۲۷ اردیبهشت شاخص کل بالاترین عدد یعنی ۱ میلیون ۶۰۶ هزار واحد را به خود اختصاص داد و از آن پس روند نزولی را در پیش گرفت تا این که در آخرین روز معاملاتی شش ماهه اول سال یعنی چهارشنبه ۳۰ شهریور سال ۱۴۰۱ عدد ۱ میلیون ۳۵۵ هزار واحد را به خود اختصاص داد. این بدان معنی است که شاخص کل در پایان شهریور نسبت به ۲۷ اردیبهشت با ۱۵ درصد و تا 20 مهر 17.89 درصد افت کرده است.

همچنین  در شش ماهه اول سال ۱۴۰۱ وضعیت شاخص صنعت شیمیایی نیز مشابه شاخص کل بوده است. این شاخص در پایان شهریور نسبت به ۲۷ اردیبهشت با ۱۴ درصد کاهش مواجه بوده است.

بررسی عوامل موثر بر صنعت شیمیایی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که افزایش هزینه یوتیلیتی و خوراک در سال ۱۴۰۱، شرایط عمومی بورس و بازار جهانی عامل عمده کاهش قیمت سهام پتروشیمی‌ها بوده است.

بر اساس اطلاعیه‌های منتشر شده در سامانه کدال توسط شرکت‌های پتروشیمی افزایش هزینه یوتیلیتی و خوراک اثر کاهشی ۲۰ الی ۷۰ درصدی بر سود خالص شرکت‌های پتروشیمی داشته است و همین امر موجب افت قیمت سهام شرکت‌های موجود در این صنعت شده است.

بورس ایران متاثر از عواملی چون تورم، تحریم، مذاکرات برجام، نرخ ارز و …… و بازارهای جهانی متاثر از عوامل گوناگونی از جمله جنگ روسیه با اکراین، کاهش تقاضا در بازار پلیمر و مشکلات انرژی در اروپا می‌باشد. در نتیجه شرکت‌های پتروشیمی که دارای فروش صادراتی هستند بیشترین تاثیر را از تحولات اخیر می‌پذیرند.

افزایش نرخ هزینه یوتیلیتی، نوسانات نرخ ارز و مذاکرات برجام از جمله عوامل داخلی و تغییرات مربوط به تقاضای محصولات پلیمری، جنگ روسیه با اکراین و …. از جمله عوامل خارجی موثر بر قیمت سهام و در عین حال غیرقابل کنترل توسط شرکت‌های پتروشیمی هستند.

کاهش 14 درصدی ارزش بازار سهام شرکت های شیمیایی

با انتشار گزارش های مربوط به عملکرد تولید و فروش شش ماهه گروه محصولات شیمیایی در بازار سهام مشخص شد که شرکت های فعال در این گروه توانسته اند در نیمه اول سال 1401 ارزش فروش خود را نسبت به مدت مشابه سال قبل  با افزایش 48 درصدی (به طور میانگین) روبه رو کنند اما تحولات جهانی و داخلی و افت شاخص کل باعث شد که ارزش بازاری این گروه با افت 14 درصدی در تابستان روبه رو شود.

با تمام این تفاسیر شاخص های ارزندگی این شرکت ها همچنان در محدوده بسیار جذابی قرار دارد و در حال حاضر نسبت قیمت به درآمد این صنعت در محدوده عدد 6.8 و نسبت قیمت به فروش آن در محدوده عدد 1.7 قرار گرفته است.

ارزش معاملات بورس کالا بیش از 36 درصد افزایش یافت

آمار های منتشر شده از طرف بورس کالای ایران نشان می دهد معاملات محصولات شیمیایی در بازار فیزیکی در حدود 87 هزار میلیارد تومان بوده که در مقایسه با شش ماهه نخست سال 1400، افزایش 36.6 درصدی را به ثبت رسانده است. همچنین حجم محصولات شیمیایی معامله شده در بورس کالا در این مدت به بیش از 3 میلیون تن رسیده که این رقم نیز نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش 15.1 درصدی را نشان می دهد.

حقوقی ها تقاضاکنندگان اصلی بوده اند

بررسی آمار معاملات یک سال گذشته گروه محصولات شیمیایی نشان می دهد که در این مدت حقوقی ها بیش از یک میلیارد و 800 میلیون برگ سهم را از حقیقی ها خریداری کرده اند. در این مدت درصد شناوری سهام از حدود عدد 20 به 10 درصد کاهش یافته و میانگین ارزش و حجم معاملات نیز با کاهش قابل توجهی روبه رو شده است.

ریسک ها و فرصت های گروه محصولات شیمیایی کدامند؟

هرچند که صنعت محصولات شیمیایی در جهان همواره از حاشیه سود بالایی برخوردار است، در ایران به دلیل برخورداری از انرژی ارزان، معافیت های متنوع و  سایر نهاده های ارزان، در کنار دسترسی مناسب برخی از شرکت ها به راه، خط آهن و بنادر مناسب جهت کاهش هزینه های حمل و نقل؛ با حاشیه سود به مراتب بالاتری نیز همراه بوده است.

مطالبات بالا از شرکت های دولتی در کنار تغییر بدون برنامه ریزی قیمت انرژی و خاموشی های اعلام نشده نیز در تابستان برای برخی از پتروشیمی ها مشکل ساز شده است.

تغییر نرخ سرویس های جانبی مورد مصرف در شرکت ها برای سال 1400 که در سال 1401 از طرف شورای رقابت به تصویب رسید یکی از مواردی بود که باعث شد در ادامه سودسازی شرکت های زاگرس، نوری و جم با تغییر روبه رو شود و این شرکت ها حتی پس از تصویب صورت های مالی و سود تقسیمی با هزینه های بالایی از طریق این تغییر قیمت روبه رو شدند.

به عنوان مثال پتروشیمی زاگرس افزایش قیمت های صورت گرفته در نرخ سرویس های جانبی را منجر به افزایش 14 هزار میلیارد تومانی قیمت تمام شده محصولات و  کاهش در سودهای شناسایی شده سال 1400 اعلام کرده  و پتروشیمی نوری اعلام کرد که در اثر این تغییرات 8 درصد (حدود 1050 میلیارد تومان) از سود خالص سال 1400 را از دست داده است. پتروشیمی جم نیز اعلام کرده بود در نتیجه تغییر در نرخ سرویس های جانبی سود خالص 1400 این شرکت با کاهش 15 درصدی روبه رو خواهد شد.

بهترین نمادهای پتروشیمی در یکسال اخیر برای خرید شامل نماد تاپیکو - شرکت سرمایه‌گذاری نفت، گاز و پتروشیمی تأمین، نوری، پتروشیمی خلیج فارس، آریاساسول، سرمایه گذاری ایرانیان، پتروشیمی جم، بوده است. همچنین با ارزش‌ترین نمادهای پتروشیمی عبارت‌اند از: صنایع پتروشیمی خلیج فارس با نماد (فارس)، پتروشیمی جم با نماد (جم)، پتروشیمی نوری با نماد (نوری)، شرکت سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تأمین با نماد (تاپیکو)، پتروشیمی پردیس با نماد (پردیس)، پتروشیمی مبین با نماد (مبین)، پتروشیمی خارک با نماد (شخارک)، پتروشیمی جم با نماد (جم پیلن)، پتروشیمی فجر با نماد (بفجر)، پلی پروپیلن جم با نماد (جم پیلن)، پتروشیمی شازند با نماد (شاراک)

افت شاخص بورس و قیمت سهام پتروشیمی ها در 5 ماه اخیر

شاخص کل از عدد 1 میلیون و 564 هزار و 449  در 21 اردیبهشت 1401 به 1 میلیون و 367 هزار و60  واحد در 29 شهریور 1401 کاهش یافته است و روند شاخص کل در تمام این دوره تقریبا نزولی بوده  و 197389 واحد کاهش داشته  و 12.61 درصد افت داشته است. 

شاخص بازار دوم فرابورس از 2 میلیون و 972 هزار و 536 واحد در 21 اردیبهشت 1401 به 2 میلیون و 710 هزار و 203 واحد در 28 شهریور رسیده و 262 هزار و 333 افت کرده که معادل 8.8 درصد کاهش داشته است. 

شاخص کل 12.61 درصد، شاخص بازار دوم فرابورس 8.8 درصد، کاهش داشته اند. به عبارت دیگر، مجموع شاخص های بورس، فرابورس، صنعت و سایر شاخص های بورس با روند نزولی مواجه بوده اند. طبیعی است زمانی که بورس در حال رونق و رشد باشد، سهام های حساس به قیمت ارز، تورم، قیمت های جهانی، قیمت نفت، مانند پتروشیمی ها با رونق و رشد بالایی مواجه می شوند و در نتیجه قیمت سهام نیز تحت تاثیر محیط کسب وکار، بازارها، قیمت ها و محیط کلان اقتصاد، طبیعی است که بیشتر افت داشته باشد.