ادارات پست يكي از پيشگامان كارآفريني سازماني در جهان

قدمت خدمات پستي در ايران به بلنداي تاريخ تمدن ايران زمين است و ايرانيان جزء اولين دولت هايي بودند كه داراي تشكيلات منظم و با تقسيم كار مشخص در خدمات چاپاري قرار گرفتند و به همين جهت نام بلند ايران بر تارك درخشان پست جهان مي درخشد. 

به جرات مي توان گفت كه كيفيت خدمات پستي از ابتداي فعاليت هاي آن از اهميت ويژه و با ضريب اطمينان بالايي برخوردار بوده است، زيرا توجه حاكمان وقت براي استفاده از اين خدمات نشان از امنيت و سرعت بالاي انتقال اطلاعات در اينگونه خدمات مي باشد. 

از داريوش سخن معروفي به يادگار مانده كه بر سر در ساختمان اداره پست شهر نيويورك توجه همگان را جلب مي كند، نه برف و باران و نه تاريكي شب نمي تواند پيك هاي تندرو را از حركت باز دارند. 

سير تاريخي پست در ايران با فراز و نشيب هاي اجتماعي و اقتصادي كشورمان عجين بوده و دوران چاپاري در عصر هخامنشي و ساساني تا ديوان بريد در دوران اسلامي را تجربه كرده است و همراه با رنسانس دوران سردار سازندگي، ميرزاتقي خان اميركبير با رويكرد نوين همراه و از حالت صرفا دولتي خارج و با عرضه خدمت رساني به آحاد جامعه، پست مردمي شكل گرفت و اين نقطه عطف ديگري بود كه پست در دسترس همگان قرار گيرد و با تصويب قانون پست داخله در سال ۱۲۹۴ فعاليت هاي پستي جزء اولين تشكيلات ايراني و داراي قانون و استاندارد خاص خود شد و به منظور كنترل كيفيت خدمات عنوان پست سازماني مميز را در تشكيلات بوجود آمد. 

اولين فناوري ارتباطي تحت عنوان تلگراف در اين شبكه عظيم ارتباطي و قديمي مورد استفاده قرار گرفت كه بيانگر قدرت استفاده و بكارگيري فناوري هاي نوين در عرضه خدمات پستي با كيفيت مي باشد؛ امروزه اينگونه خدمات را تحت عنوان پست تركيبي۲ يا Hybrid Post مي شناسيم. 

اين شبكه عظيم ارتباطي خواستگاه وزارت پست، تلگراف و تلفن(وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات كنوني) شد كه شبكه ارتباطي مخابرات و پست بانك از ديگر خواستگاه هاي آن محسوب مي شوند. 

از سال ۱۳۶۶ فعاليت هاي پستي در قالب يك شركت دولتي تحت نظارت وزارت مذكور با عنوان شركت پست جمهوري اسلامي ايران ساماندهي شد تا ماموريت خود را به استناد ماده يك قانون، تشكيل و به انجام رساند. 

شركت پست در راستاي تعهدات اجتماعي با هدف افزايش رفاه عمومي، كاهش سفرهاي درون و برون شهري، ايجاد اشتغال و غيره از دهه ۷۰ اقدام به تصويب برخي قوانين و مقررات نمود كه از جمله مي توان به مصوبه ۳۵۲۰ شورايعالي اداري و برخي از مواد قانون برنامه دوم توسعه در زمينه انجام خدمات دبيرخانه‏اي (تبصره۴۰) و نياتي از طريق اين شركت اشاره كرد كه پيامدهاي آن را در ارائه خدمات مرتبط با ناجا(از قبيل صدور گذرنامه‏ها، اسناد خودرو، نظام وظيفه و غيره) و خدمات ساير دستگاه ها نظير دفترچه هاي بيمه و صدها خدمت ديگر ملاحظه كرد. 

با تصويب و ابلاغ قوانيني كه از سوي اين شركت پيشنهاد شده بود، زمينه هاي برون سپاري و مشاركت در خدمات پستي فرآهم شد و موجب گرديد تا شركت ها و موسسات بسياري در زمينه خدمات پستي پديد آيد كه علاوه بر اشتغال بالغ بر ده ها هزار نفر، نقش و مسئوليت اجتماعي پست در كاهش آلودگي هاي صوتي و هوايي، زميني و غيره بيش از پيش مشخص تر شد. 

شركت پست ايران از سال ۸۹ با تشكيل كميته‏اي به رياست مديريت ارشد و مركب از مديران ستادي و كارشناسان خبره و با استفاده از تجارب مشاوران دانشگاهي، اقدام به استقرار نظام مديريت استراتژيك كرد. اين رويكرد كه بر اساس نتايج حاصل از تحقيقات شركت بنياد صنعتي ايران تحت عنوان سند راهبردي نظام جامع و برنامع توسعه پست در سال ۸۶ انجام شده بود با هوشياري مديران ارشد اتخاذ شد. اين رويكرد كه از سال ۹۰ بصورت نظام مند در شركت استقرار يافت در اوائل هر سال مورد بازنگري مديريت قرار مي گيرد. 

شركت پست ايران در پايان برنامه پنجم سازماني خواهد بود پـويا، سرآمد، تـامين كننده رضايت ذينفعان و داراي تعامل موثر در روابط پستي بين الملل، سه عنصر اصلي پويايي، سرآمدي و تامين؛ برگرفته از حروف تشكيل دهنده پست مي‏ باشند كه در راستاي ماموريت شركت عرضه خدمات پستي(فيزيكي، الكترونيكي و مالي) با گسترده‏ترين شبكه ارتباطي كشور، متكي بر سرمايه انساني توانمند و فناوري هاي نوين، به منظور تامين رضايت ذينفعان داخلي و خارجي تدوين شده است. 

** پست خواستگاه بنگاه هاي اقتصادي بزرگي چون مخابرات و پست بانك مي باشد 

ورود جدي پست به عرصه كارآفريني سازماني در ايران به دهه ۷۰ بر مي گردد كه با تصويب مصوبه ۳۵۲۰ شركت پست سعي در انجام خدمات نيابتي داشته و با اين هدف مهم اولين گام را در انجام خدمات خودرويي با تعامل موثر با نيروي انتظامي و با تاسيس شركت خدمات خودرويي كه شركت واسط شركت پست و نيروي انتظامي بود آغاز كرد. 

در همين دهه با راه اندازي پست مالي و توسعه و رونق اين سرويس اقتصادي پايه هاي تشكيل پست بانك بنا نهاده شد. شركت پست با تشكيل آژانس هاي پستي كه بعدها الگوي دفاتر خدمات ارتباطي و به تبع آن دفاتر پيشخوان دولت الكترونيك شد، نقش بسزايي را در ايجاد بنگاه هاي كوچك ايفا كرد. 

همزمان با افزايش دفاتر بخش غير دولتي و گسيل ارائه خدمات سازمان هاي دولتي از طريق دفاتر پستي، نظير بيمه هاي خدمات درماني و غيره شكل گيري بنياد تعاون ناجا با الهام از فرآيند توليد و ارائه خدمات پستي منجر به افزايش خدمات قابل ارائه در دفاتر بخش خصوصي شد كه بخشي از آن در دفاتر خدماتي و بخش ديگر از طريق دفاتري كه بعدها تحت عنوان دفاتر پليس +۱۰ معرفي شدند، قابل ارائه گرديد. 

با توسعه دفاتر خدمات ارتباطي و شكل گيري دفاتر پليس +۱۰ ، سازمان هاي ديگر نيز با الهام از كارآفريني سازماني شركت پست ايران و ساير شركاي تجاري پست، اقدام به ارائه خدمات از طريق راه اندازي دفاتر خدمات الكترونيك نمودند كه از آن جمله مي توان به عملكرد خوب شهرداريها و سازمان خدمات درماني و غيره اشاره كرد. 

هر چند سياسيت هاي كلي نظام در قالب برنامه هاي پنج ساله به خصوص برنامه چهارم توسعه فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي؛ زمينه را براي آزادسازي و كاهش تصديهاي حاكميتي را فراهم كرد، اما نقش غير قابل انكار شركت پست در خلق ايده هاي نو و نوآوري در ارائه خدمات بخش دولتي و حاكميتي از طريق بخش خصوصي زمينه را براي اجراي برنامه چهارم توسعه هموارتر ساخت. 

هم اكنون شركت پست ايران در ايجاد و راه اندازي حدود ۱۶ هزار واحد دفاتر ICT شهري و روستايي نقش مستقيم داشته و در زمينه تاسيس دفاتر ساير سازمانها كه بالغ بر ۳۰ هزار واحد مي شود، نقش غير مستقيم ايفا نموده و زمينه اشتغال هزاران نفر را فراهم كرده است. 

شركت پست ايران همواره حامي و ياور كارآفرينان بوده و هيچگاه از ابزارهاي قانوني، موجبات تعطيلي و يا خلل در روند ايجاد كارآفريني را فرآهم ننموده است، از آن جمله مي توان به حضور فعال بخش هاي بين المللي نظير DHL و غيره و بخش هاي داخلي مانند تي پاكس، بادپا و غيره اشاره كرد. 

شركت پست بستر مناسبي براي بهره گيري از فناوري هاي نوين جهت كارآفريني است و همزمان با شفاف تر شدن قوانين تجارت الكترونيك، شركت پست مقدمات خريد و فروش اينترنتي را با راه اندازي بازارهاي الكترونيك فراهم كرد كه منجر به شكل گيري شركت هاي خريد و فروش اينترنتي در اين زمينه شد كه تراكنش مالي آنها سالانه بالغ بر صدها ميليارد تومان مي باشد. 

شركت پست همواره رقابت را به مثابه فرصت براي افزايش كارآفريني و ارتقاي بهره وري دانسته و اكنون در آستانه برنامه پنجم توسعه در انتظار حضور كارآفرينان بزرگ در عرصه خدمات پستي است كه با حضور رسمي اپراتورهاي پستي علاوه بر افزايش سطح كيفي خدمات، با خلق بازارهاي جديد پستي و نوآوريهاي جديد شاهد نقش بيش از پيش خدمات پستي به خصوص شركت پست در عرصه كارآفريني سازماني باشيم. 

شركت پست با شناخت از استراتژي هاي توسعه فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي كشور، نقش محوريت خود را در دستيابي به افق چشم انداز ۱۴۰۴ با توجه به تعامل صنعت و دانشگاه و توانمنديهاي علمي موجود در دانشگاه هاي كشور، پاي در راه ايجاد بنگاههاي كارآفريني گذاشته و در آينده نه چندان دور زمينه اشتغال بالغ بر ده ها هزار نفر را فرآهم خواهد ساخت. 

گزارش: اسماعيل عليمحمدي