نامه رییس‌کل بانک مرکزی به صرافی‌ها برای اعلام نیازهای جدید ارزی و دستور رییس‌جمهور برای شناسایی عوامل مداخله‌گر بازار ارز

خبر اقتصادی – محسن شمشیری
به دنبال اعلام بخشنامه جدید بانک مرکزی مبنی بر ارائه ارز به نرخ صرافی ها براساس ارائه مدارک 24 گانه، که موجب رشد تقاضا در بازار ارز آزاد شده و قیمت دلار آزاد را به کانال 30 و 31 هزار تومان افزایش داده و اختلاف قیمت دلار صرافی و دلار آزاد را به 3 هزار تومان افزایش داد، روز سه شنبه صالح آبادی رئیس کل بانک مرکزی از صرافی های میدان فردوسی بازدید کرد و قول تامین ارز مورد نیاز بازار را داد. روز چهارشنبه نیز بانک مرکزی و رئیس کل آن اعلام کرد که صرافی ها نیازهای خود را اعلام کنند تا نسبت به تامین ارز اقدام شود. از سوی دیگر، سازمان امور مالیاتی و وزارت اطلاعات در مورد مالیات بر معاملات ارزی و همچنین برخورد با عوامل مداخله ارز در بازار هشدار داده و اقداماتی انجام داده اند. رییس‌جمهور نیز با تاکید بر لزوم جلوگیری از مداخلات سودجویانه در بازار ارز، به دستگاه‌های مسئول دستور داد در این زمینه با جدیت به وظیفه خود عمل کنند.
براین اساس، باید دید که اولا این نوع برخوردها که در چند دهه اخیر تجربه شده است، می تواند موثر باشد و موجب کاهش دلالی، سفته بازی و معاملات کاذب، نوسان گیری، معاملات فردایی و... شود و میزان تقاضا را کاهش داده و مانع نوسان بازار شود؟ همچنین آیا بانک مرکزی  با افدامات خود نیاز بازار را به گونه ای تامین خواهد کرد که روی قیمت دلار آزاد اثرگذار بوده و بار دیگر شاهد قیمت دلار زیر 30 هزار تومان باشیم؟ و نیاز متقاضیان واقعی بازار را تامین کند یا اینکه بانک مرکزی به تقاضای بازار آزاد دلار بی توجه خواهد بود؟ کارشناسان معتقدند که اگر همچنان ارائه مدارک و سیاست سخت گیرانه مبنای کار دولت و بانک مرکزی باشد و به بازار آزاد بی توجهی کنند، بازهم باید شاهد افزایش قیمت و نرخ های بالا در بازار آزاد باشیم و این قیمت مبنای قضاوت فعالان اقتصادی و رسانه ها و اخبار کوچه و بازار خواهد بود. در نتیجه بانک مرکزی و دولت برای اعتبار بخشیدن به برنامه کنترل بازار ارز، باید نسبت به آنچه در بازار آزاد می گذرد و نیاز متقاضیان واقعی توجه کند تا موجب اعتبار برنامه بانک مرکزی و دولت شود.
همچنین دولت باید نسبت به اثر عوامل دیگر، از جمله مذاکرات وین، مالیات بر طلا، بازار سهام، مسکن و خودرو و سایر بازارها توجه داشته باشد و موجب هدایت بیشتر نقدینگی و سیل سفته بازان به بازار ارز آزاد نشود.   
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری، آیت‌الله سید ابراهیم رییسی سه‌شنبه شب در جلسه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت با اشاره به مشخص شدن دخالت‌ها و دسیسه‌های سودجویانه برای برهم زدن ثبات بازار ارز، تصریح کرد: دستگاه‌های مسئول همزمان با نظارت و کنترل بر بازار، با شناسایی دقیق عوامل مداخله‌گر و بی‌ثبات‌کننده بازار ارز، با جدیت به مسئولیت‌های خود در این زمینه عمل کنند.
رییس دولت سیزدهم همچنین انسجام و اقدام هماهنگ نهادهای مسئول را در مدیریت و ساماندهی بازار ارز ضروری دانست.
در این جلسه با تقسیم کار و وظایف دستگاه‌های مختلف مقرر شد برای مدیریت در بازار ارز، با اخذ مجوزهای لازم از سوی نهادهای مسئول و بر اساس واقعیت‌ها، ثبات و شرایط عادی به بازار ارز برگردد.
همچنین گزارش نهادهای مسئول درباره وضعیت بازار ارز ارائه و عوامل مؤثر در تغییرات غیرعادی نرخ ارز به ویژه در روزهای اخیر مورد بررسی قرار گرفت.
بر اساس گزارش ارائه شده از سوی بانک مرکزی، درآمد ارزی کشور در هشت ماه گذشته هم در بخش فروش نفت و هم صادرات غیرنفتی به اندازه تمام سال گذشته بوده و رکوردهای جدیدی در این زمینه ثبت شده است و نگرانی وجود ندارد.
در این گزارش به تامین بودجه یک ماه گذشته کشور بدون استقراض از بانک مرکزی به عنوان یکی از نکات قوت جذب درآمدهای ارزی استناد شده است.
در ادامه این گزارش با توجه به ذخایر ارزی قابل اطمینان کشور تاکید شده است که تغییرات نرخ ارز در روزهای اخیر هیچ‌گونه توجیه ندارد بلکه نتیجه عملیات روانی و دخالت عناصر غیراقتصادی و کاذب در بازار است.

اعلام بانک مرکزی به صرافی ها برای  اعلام نیازهای جدید ارزی

از سوی دیگر، رییس‌کل بانک مرکزی در مکاتبه‌ای با رییس شورای عالی کانون صرافان ایران خواستار اعلام نیازهای جدید ارزی متقاضیان واقعی به بانک مرکزی شد.
پس از بازدید روز سه شنبه رییس کل بانک مرکزی از صرافی‌های میدان فردوسی و تاکید وی بر آمادگی بانک مرکزی برای رفع مشکلات احتمالی مرتبط با فروش ارز و تامین نیازهای ارزی مردم، بانک مرکزی در مکاتبه‌ای مراتب را به رییس شورای عالی کانون صرافان ایران اعلام کرد.

«علی صالح‌آبادی» در این نامه نوشت: برای پاسخ به نیاز واقعی متقاضیان ارز، خواهشمند است هر چه سریع‌تر با اخذ نظر شرکت‌های صرافی درباره مسایل و مشکلات احتمالی مرتبط با فرآیند فروش ارز در سرفصل‌های مصارف خدماتی اعلامی، مراتب به همراه نیازهای جدید ارزی به درخواست متقاضیان واقعی مورد تایید آن کانون برای این بانک ارسال شود تا موضوع بررسی و اقدام‌های مقتضی انجام شود.
روز سه شنبه رییس‌کل بانک مرکزی در بازدید از میدان فردوسی ضمن گفت‌وگو با صرافان و مردم، در جریان روند بازار قرار گرفت و اعلام کرد که عرضه ارز در بازار متشکل ارزی بیش از نیاز بازار است و به‌زودی دسترسی متقاضیان به ارز نیز تسهیل می‌شود.
سیاست جدید بانک مرکزی گسترش چتر بازار متشکل ارزی برای پوشش نیازهای ارز و کم کردن تقاضا در بازار آزاد است تا نرخ بازار آزاد کاهش یافته و شاهد تأمین بخش زیادی از نیازهای مردم از طریق بازار متشکل باشیم.

علی صالح‌آبادی، رئیس کل بانک مرکزی، اخیرا با اشاره به راه‌اندازی سامانه‌ای برای ثبت نیازهای ارزی مردم و عرضه ارز در سرفصل‌های مجاز به صورت سیستماتیک، از ساماندهی صف‌های طولانی مقابل صرافی ها خبر داده و قول داده که دیگر شاهد ایجاد صف های اینچنینی نخواهیم بود.
هرچند تاکنون جزییات بیشتری از این اقدام منتشر نشده است، اما راه‌اندازی این سامانه گام مهمی در راستای ایجاد ثبات در بازار ارز و ساماندهی نیازهای خرد و واقعی جامعه است.بر این اساس پیش بینی می‌شود افراد باید برای ثبت درخواست ارزی خود در سرفصل‌های مجاز، مدارک لازم را در سامانه بارگذاری کنند و پس از تایید مدارک برای دریافت ارز خود به صرافی مراجعه کنند.
این سیاست همانگونه که صالح آبادی تاکید کرده است در وهله اول دریافت ارزهای خدماتی را نظام مند و آسان کرده و شلوغی و هرج مرج جلوی صرافی ها را کاهش خواهد داد.

تخلفات احتمالی صرافان کاهش می‌یابد

همچنین با ایجاد شفافیت و نظارت بیشتر دست سفته بازان و نوسان گیران را تا حد زیادی کوتاه کرده و از قدرت جولان‌دهی آنها برای برهم زدن آرامش بازار ارز خواهد کاست، همچنین با راه اندازی این سامانه تخلفات احتمالی صرافان برای دور زدن ضوابط اعلامی کاهش یافته و شناسایی متخلفان آسان‌تر خواهد شد.

از سوی دیگر تاکید بر روان و فراوان بودن عرضه ارز در بازار متشکل ارزی و رشد 3.7 برابری معاملات این بازار در 8 ماهه نخست امسال در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته و بازنگری در ضوابط برای تسهیل دسترسی مردم به این بازار بخش دیگری از اظهارات رییس کل بانک مرکزی در چند روز گذشته بوده است.

کمرنگ شدن سفته‌بازی در ارز

بر همین اساس نیز  بانک مرکزی طی مکاتبه‌ای به صرافی‌ها اعلام کرده است، نیازهای ارزی جدید مردم علاوه بر مصارف 25 گانه خدماتی قبلی را به بانک مرکزی اعلام کنند
این مکاتبه و تاکیدات اخیر رئیس کل بانک مرکزی بر تسهیل دسترسی مردم به بازار متشکل ارز از طریق تغییر ضوابط در کنار وعده راه‌اندازی درگاه ثبت درخواست‌های ارزی در واقع نشانگر عزم جدی بانک مرکزی برای تعمیق بازار متشکل ارزی از یک سو و نیز وضعیت مناسب ذخایر ارزی کشور از سوی دیگر است.
بنابراین آن طور که از شواهد پیداست سیاست جدید بانک مرکزی گسترش چتر بازار متشکل برای پوشش نیازهای ارزی و کم کردن تقاضا در بازار آزاد است تا از این طریق نرخ بازار آزاد کاهش یافته و بتدریج و با کاهش رسمیت و اعتبار بازار آزاد شاهد تامین بخش زیادی از نیازهای مردم از طریق بازار متشکل خواهیم بود و این بازار نقش اصلی را در حوزه اسکناس ارز در کشور بر عهده خواهد داشت.

 ذخایر اسکناس ارزی کشور فراوان است

اجرای این سیاست بر دو پیش فرض اصلی استوار است: اول آنکه بانک مرکزی نرخ‌های کنونی بازار آزاد را به رسمیت نمی‌شناسد و نرخ تعادلی و واقعی ارز را پایین تر از نرخ آزاد می‌داند و دوم آنکه ذخایر اسکناس ارزی کشور فراوان و در شرایط مطلوب است.
در همین زمینه رییس کل بانک مرکزی چندی پیش میزان وصول درآمدهای ارزی را 3 برابر سال گذشته و رییس کل سابق بانک مرکزی نیز ذخایر ارزی کشور را بی سابقه اعلام کرده بود و در مقاطع مختلف نیز اخباری مبنی بر آزادسازی بخشی از منابع ارزی بلوکه شده ایران بویژه در عراق و کره جنوبی منتشر شده است.
بر این اساس اقدامات اخیر بانک مرکزی در صورت اجرایی شدن حاکی از دست پر بازارساز برای ورود به بازار ارز و اثرگذاری بر نرخ و نیز حاوی هشداری مبنی بر احتمال ریزش نرخ ارز است.
در مجموع پیش بینی می‌شود چنانچه بانک مرکزی بتواند سیاست جدید خود را به طور دقیق، هوشمندانه و هم زمان در ابعاد مختلف اجرا کند شاهد تعادل بیشتر در بازار، کاهش نرخ به سمت نرخ تعادلی و افزایش اثرگذاری بازار متشکل در مقابل بازار آزاد خواهیم بود.
‌در حال حاضر عمق معاملات در بازارهای رسمی ارز کشور شامل سامانه نیما و بازار متشکل بسیار بیشتر از بازار آزاد و غیررسمی است و سیاست جدید بانک مرکزی در راستای کاهش اثرگذاری بازار آزاد طراحی شده است.