رشد ۶۷۴ درصدی قیمت دلار در هشت سال اخیر / افزایش نرخ طلا همزمان با رشد نرخ ارز

خبراقتصادی – محسن شمشیری
بررسی روند بازارها در هفته‌ای که گذشت نشان می‌دهد در آغازین روزهای دولت جدید، قیمت سکه و طلا تحت تاثیر چند عامل اصلی دچار نوسان شده و به مرور افزایش یافته است.روند قیمت‌های بازار ارز در هفته‌ای که گذشت صعودی بود به طوری که قیمت ارزهای شاخصی چون دلار و یورو به سطح قیمت‌های آبان ۱۳۹۹ بازگشت.
فعالان بازار ارز روز شنبه را در حالی آغاز کردند که انتشار اخبار مثبت در مراسم تحلیف مبنی بر استقبال دولت جدید از راه‌حل‌های دیپلماتیک در مسئله تحریم‌های هسته ای، باعث خوش‌بینی شده بود به طوری که قیمت ها در ساعات ابتدایی شنبه هفته‌ای که گذشت حدود ۲۰۰ تومان نسبت به آخرین معاملات روز پنج‌شنبه قبل کاهش یافت.
این کاهش قیمت در بازار ارز با توجه به آنکه در هفته پیشین، دلار نه توانایی کافی برای ورود به کانال ۲۶ هزار تومان را داشت و نه دلیلی برای کاهش قیمت پیدا می‌کرد، احتمال کاهشی شدن قیمت‌ها را بیش از پیش بالا برد. اما همانگونه که در نمودار مشخص است، سیر حوادث از دومین روز هفته به سمتی گرایش پیدا کرد که قیمت دلار در این هفته به آسانی وارد کانال ۲۶ هزار تومانی شده و به سرعت با رد شدن از مرز ۲۶ هزار و ۵۰۰ تومان به سطح قیمتی دلار در آبان‌ماه سال گذشته بازگشت.
به گفته کارشناسان بازار ارز، نگرانی و ابهام در فضای بازار باعث می‌شود تا معامله‌گران سطح تقاضای خود را کاهش ندهند و در شرایطی هم که مشخص نیست چه برنامه و سیاستی برای مدیریت بازار به کار گرفته خواهد شد،  افزایش روند قیمت‌ها دور از انتظار نبود.  
علاوه بر این عامل، مسائل مهم داخلی و خارجی دیگری نیز وجود داشتند که در کنار بحران کرونا، تاثیر خود را بر شدت بخشیدن به شیب صعودی قیمت‌ها در بازار ارز گذاشتند. انتشار اخباری درباره آینده مبهم مذاکرات،  پیشروی طالبان در افغانستان و نگرانی از وضعیت صادرات به این کشور و احتمال ورود مهاجران جدید به کشور از جمله مهمترین عوامل بودند که به اعتقاد تحلیلگران بازار ارز در هفته گذشته توانستند، بهای ارز را در بازار به رکوردهایی برسانند که در طول ۹ ماه گذشته دست نیافتنی به نظر می‌آمدند.
با این وجود، بازگشت جو ثبات به بازار ارز به اعتقاد فعالان بازار ارز دست‌یافتنی است و این مهم در کوتاه مدت ارتباط زیادی با استقرار سریعتر وزرا و مشخص شدن سیاست های جدید در حوزه پولی، مالی و ارزی قابل دسترس است. تعیین راهکارهایی برای افزایش جذابیت اوراق بانکی و جلوگیری از استقراض بیشتر دولت از بانک مرکزی، می‌تواند تا حد زیادی نگرانی فعالان بازار را کاهش دهد و بدین ترتیب می توان امیدوار بود که در روزهای پیش رو شاهد پایان روند هیجانی حاکم بر بازار ارز باشیم
نیمه دوم ماه مرداد را در حالی سپری می‌کنیم که سید ابراهیم رئیسی در مقام ریاست جمهوری سوگند یاد کرده است. البته این امر هنوز به معنای روی کار آمدن دولت جدید نیست چرا که تا زمانی که کابینه دولت از سوی مجلس تایید نشده و نهایی نشود کابینه دولت قبل اداره امور را ادامه خواهد داد.همین امر، به طور طبیعی بر روند معاملات در بازارهای مالی مختلف تاثیر می‌گذارد. تجربه نیز نشان می‌دهد که در آستانه تغییر و تحولات دستگاه اجرایی کشور، اخبار، شایعات و گمانه‌زنی‌ها نیز افزایش می‌یابد.
در ایران، یکی از بازارهایی که تحت تاثیر این اخبار و حواشی قرار می‌گیرد بازار ارز است. اهمیت این بازار از آن رو است که به طور مستقیم بر دیگر بازارهای مالی از جمله بازار سکه و طلا نیز تاثیر می‌گذارد. البته این تنها عامل محرک بازار سکه و طلا نیست. بلکه معیارهای دیگری از جمله نرخ جهانی طلا را نیز باید بر این بازار تاثیرگذار دانست.
با این پیش زمینه می‌توان پی برد که در هفته‌ای که پشت سر گذاشتیم، قیمت‌ها در بازار سکه و طلا با نوسانات زیادی همراه بوده است که دو عامل اصلی افزایش نرخ ارز در ایران و نوسان شدید نرخ طلا در بازاهای جهانی را می‌توان دلیل این اتفاق دانست.

بانک مرکزی نرخ دلار را طی هشت سال گذشته مورد بررسی قرار داده که بر اساس آن نرخ این نوع ارز در اواخر سال ۱۳۹۲ معادل ۳۰۲۶ تومان بوده که با رشد ۶۷۴ درصدی در پایان خرداد امسال ۲۳ هزار و ۴۳۳ تومان فروخته شده است.
میانگین نرخ فروش دلار در بازار بین بانکی و آزاد نیز یکی از آمارهای بانک مرکزی است که در گزیده آمارهای اقتصادی منتشر می‌شود. بررسی تغییرات نرخ دلار که کارشناسان اقتصادی از آن به عنوان یکی از کلیدی‌ترین قیمت‌ها در اقتصاد ایران یاد می‌کنند، شدت تاثیرگذاری آن در این اقتصاد از میانگین کشورهای در حال توسعه به مراتب بیشتر است و برای مشخص شدن اوضاع اقتصادی در سال‌های مختلف اهمیت دارد.
بدین منظور، نگاهی به اعداد ثبت شده از میانگین نرخ دلار در هشت سال گذشته بیانگر این است که دلار در اواخر سال ۱۳۹۲ معادل ۳۰۲۶ تومان در بازار آزاد فروخته شده است.
آنطور که اعداد و ارقام بانک مرکزی نشان می‌دهد، از این سال به بعد تا پایان خرداد امسال نرخ دلار کم کم روند صعودی خود را آغاز کرده است؛ به گونه‌ای نرخ فروش دلار در بازار آزاد در پایان سال‌های ۱۳۹۳، ۱۳۹۴، ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ به ترتیب به میزان ۳۳۹۳، ۳۴۶۶، ۳۷۷۲، ۴۶۴۳ تومان بوده است.اما نرخ فروش دلار در پایان سال ۱۳۹۷ نسبت به پایان سال ۱۳۹۶ افزایش قابل توجه‌ای داشته است و با افزایش تقریبا ۱۸۵ درصدی به ۱۳ هزار و ۲۴۵ تومان رسیده است که مسئولان منشأ این صعود را تشدید تحریم‌ها و کاهش قابل توجه صادرات نفت اعلام کردند.
با وجود اینکه مسئولان به فکر تامین مالی اقتصاد ایران از راهی به جز فروش نفت چون افزایش درآمدهای مالیاتی و تعریف پایه‌های جدید، فروش اوراق، واگذاری اموال دولت و... افتادند، شواهد گویای کارساز نبودن جایگزین‌های نفت در اقتصاد است و نرخ ارز همچنان به صعودهای خود ادامه داد. به طوریکه آمار نرخ دلار در سه سال اخیر بیانگر این است که نرخ فروش این ارز در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ معادل ۱۵ هزار و ۲۲۳ تومان و ۲۴ هزار و ۶۶۴ تومان بوده است. همچنین، دلار طبق آخرین آمار بانک مرکزی در پایان خرداد سال جاری نیز به میزان ۲۳ هزار و ۴۳۳ تومان فروخته شده است.با این تفاسیر، طبق آمار نرخ فروش دلار از اواخر سال ۱۳۹۲ تا پایان خرداد سال جاری با رشدی معادل ۶۷۴ درصد مواجه شده است.
در این میان کارشناسان معتقدند، تحولات این بازار متاثر از مسائل سیاسی است اما نباید از این موضوع غافل شد که فارغ از تاثیرگذاری تحولات سیاسی چون مذاکرات بر سر برجام و بازگشت ارزهای مسدود شده ایران در سایر کشورها بر بازار ارز، ناترازی‌های تجاری، مالی و نبود سیاست‌های ارزی باثبات و بهبود بخش طی سال‌های اخیر نیز در این امر تاثیر قابل ملاحظه‌ای داشته است.

یک کارشناس بازار ارز با بیان اینکه با ورود پول‌های بلوکه شده و درآمدهای نفتی، گره‌های اقتصادی کشور باز می‌شود، گفت: این امر سبب خواهد شد که امور تجارت بین‌الملل تسهیل ‌شده و شبکه بانکی کشور مبادلات خود را توسعه دهد و در نتیجه، هزینه صادرات و واردات کاهش می‌یابد.قیمت دلار در هفته اول مردادماه در صرافی بانکی ۲۴ هزار و ۵۰۰ تومان بود و در هفته دوم به کانال ۲۵ هزار تومان رسید و در هفته بعد از آن که کرونا در کشور جولان می‌داد وارد کانال ۲۶ هزار تومان شد.
یورو نیز در این مدت تقریبا رشد آرامی داشت و در روزهای پایانی به بهای ۳۰ هزار تومان در صرافی‌های بانکی معامله می شد.قیمت دلار در کشور ما همواره تحت تاثیر رویدادهای سیاسی داخلی و بین‌المللی است و چون در این مدت اتفاق خاصی رخ نداده است بنابراین شاهد افت و خیز قابل توجهی در قیمت دلار و یورو نبودیم.
«محمود فراهانی» کارشناس ارز درخصوص وضعیت بازار ارز طی هفته گذشته، گفت: در یک ماه گذشته رویداد سیاسی قابل توجهی در عرصه بین‌الملی و کشور رخ نداده است بنابراین برای بررسی نوسان‌های قیمت دلار، باید شاخص‌های دیگر را بررسی کنیم.البته در این دوره بانک مرکزی میزان استقراض دولت از این بانک و دارایی خارجی بانک مرکزی را اعلام کرد که این‌ها بر قیمت دلار موثر هستند، اما اثرات آنها بلندمدت است.تا زمانی که تکلیف برجام روشن نشود نوسان قیمت یک تا دو هزار تومان دلار را خواهیم داشت ضمن اینکه سفته بازان بازار سعی می‌کنند همواره سودهایی را به دست آورند.دامنه ۲۲ تا ۲۶ هزار تومانی دلار با معیار مرکزی ۲۴ هزار تومان در شرایط موجود طبیعی و قابل کنترل است و این نوسان اندک در واقع به دلیل چشم‌انداز مثبتی است که نسبت به برجام وجود دارد.
فراهانی با بیان اینکه با ورود پول‌های بلوکه شده و درآمدهای نفتی حاصل، گره‌های اقتصادی کشور باز می‌شود، افزود: اما مهمترین عنصری که در این خصوص به آن اشاره نشده این است که این امر موجب می‌شود امور تجارت بین‌الملل تسهیل ‌شود و شبکه بانکی کشور فعالیت خود را شروع ‌کند و در نتیجه هزینه صادرات و واردات کاهش می‌یابد و در نتیجه لوکوموتیو اقتصاد را به حرکت درمی‌آورد  البته به معنای این نیست که مشکلات اقتصادی در کوتاه مدت قابل حل است.
من موافق کاهش قیمت دلار نیستم بلکه موافق ثبات دلار هستم و در واقع دولت باید ریسک تغییر قیمت دلار را مدیریت کند تا رشد قیمت نداشته باشیم اما اینکه دلار تا ۱۵ هزار تومان کاهش یابد و بعد دوباره تا ۳۰ هزار تومان افزایش یابد نتیجه‌ای ندارد.  
معتقدم چنانچه در طولانی مدت قیمت دلار را در محدوده ۲۰ تا ۲۴ هزار تومان ثابت نگه داریم، تکلیف اقتصاد روشن خواهد شد.البته باید بدانیم اینکه دلار تا قیمت ۲۰ هزار تومان کاهش می‌یابد یا خیر ؟ این موضوع، توسط بازار و آزادسازی پول‌های بلوکه شده تعیین تکلیف می‌شود.رشد و افت قیمت دلار به نفع اقتصاد نیست و اثر منفی دارد.


روند رشد قیمت ها

در آغاز هفته گذشته، که با کاهش ۵۰ دلاری قیمت هر انس طلا در بازارهای جهانی به ۱۷۶۴ دلار رسید، قیمت سکه و طلا در بازار ایران بیشتر تحت تاثیر نوسانات قیمت ارز قرار گرفت. چراکه نرخ دلار کانال ۲۵ هزار تومان را رد کرد.در این روز، سکه طرح قدیم، ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان،  سکه طرح جدید ۱۱ میلیون و ۵۰ هزار تومان،  نیم سکه ۵ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان،  ربع سکه  ۳ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان و سکه گرمی ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان به فروش رسید.همچنین هر گرم طلای ۱۸ عیار ۱ میلیون و ۷۰ هزار تومان و هر مثقال طلا ۴ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان فروخته شد.
روز یکشنبه، در حالی که قیمت هر انس جهانی ۱۷۶۴ دلار قیمت‌گذاری شده بود، به دلیل بالا رفتن نرخ ارز در بازارهای داخلی، باز هم شاهد افزایش قیمت طلا و سکه بودیم.بدین ترتیب، قیمت سکه طرح قدیم ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان، قیمت سکه طرح جدید ۱۱ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان، نیم سکه ۵ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان، ربع سکه ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و سکه گرمی ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان فروخته شد.همچنین، هر گرم طلای ۱۸ عیار یک میلیون و ۸۲ هزار تومان و هر مثقال طلا ۴ میلیون و ۶۸۵ هزار تومان به‌ فروش رسید.
هرچند در میانه هفته، نرخ ارز در کانال ۲۵ هزار تومان ثابت ماند اما کاهش مجدد و ۱۸ دلاری قیمت انس جهانی و رسیدن آن به ۱۷۴۷ دلار در روز دوشنبه باعث افت قیمت طلا و سکه در بازار ایران شد.به این ترتیب، سکه طرح قدیم ۱۰ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان، قیمت هر قطعه سکه طرح جدید ۱۱ میلیون و ۱۹۰ هزار تومان، نیم سکه ۵ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان، ربع سکه ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و سکه‌های گرمی ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان فروخته شد.از این رو، هر مثقال طلا ۴ میلیون و ۶۹۰ هزار تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار ۱ میلیون و ۸۲ هزار و ۷۰۰ تومان قیمت‌گذاری شد.
روز سه‌شنبه، که بار دیگر قیمت هر انس طلای جهانی دچار کاهش ۴ دلار شد و به رقم ۱۷۳۴ دلار رسید، اما در بازار ایران، این بالا رفتن نرخ ارز تا مرز ۲۶ هزار تومان بود که بر بازار طلا و جواهر تاثیر گذاشت و باعث افزایش قیمت‌ها شد.به طوری که قیمت سکه تمام ۴۰ هزار تومان، نیم سکه و ربع سکه ۵۰ هزار تومان و طلای ۱۸ عیار نیز حدود ۵ هزار تومان افزایش یافت.
در نتیجه، قیمت سکه طرح قدیم ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان، قیمت سکه طرح جدید ۱۱ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان، نیم سکه ۵ میلیون و ۷۸۰ هزار تومان، ربع سکه ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و سکه گرمی دو میلیون و ۲۰۰ هزار تومان فروخته شد.
روز چهارشنبه، قیمت هر انس طلای جهانی، ۲ دلار دیگر نیز سقوط کرد و به ۱۷۳۲ دلار رسید، اما در این روز کماکان بازار سکه و طلا تحت تاثیر افزایش نرخ ارز در داخل بود که طی ان دلار به ۲۶ هزار و ۵۰۰ تومان نیز نزدیک شد.به این ترتیب، سکه طرح قدیم ۱۰ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان، سکه طرح جدید ۱۱ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان، نیم سکه ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان،  ربع سکه ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان و سکه‌های گرمی ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان فروخته شد.همچنین، هر گرم طلای ۱۸ عیار ۱ میلیون و ۱۰۶ هزار تومان و هر مثقال طلا ۴ میلیون و ۷۹۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شد.
اما در آخرین روز هفته، در کنار نوسانات نرخ ارز در کانال ۲۶ هزار و ۵۰۰ تومان، قیمت هر انس طلای جهانی نیز با رشد ناگهانی همراه بود و یکباره با رشد ۲۱ دلاری به ۱۷۵۳ دلار بازگشت. امری که باعث شد در بازارهای داخلی نیز شاهد افزایش قیمت طلا و سکه باشیم.در نهایت در روز پنج‌شنبه، سکه طرح قدیم ۱۰ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان،  سکه طرح جدید ۱۱ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان،  نیم سکه ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان،  ربع سکه ۳ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان و سکه‌های گرمی ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان فروخته شد.همچنین، هر گرم طلای ۱۸ عیار ۱ میلیون و ۱۱۰ هزار تومان و هر مثقال طلا ۴ میلیون و ۸۰۸ هزار تومان فروخته شد.
در مجموع می‌توان گفت، در هفته‌ای که از آغاز کار ریاست جمهوری آیت‌الله رئیسی می‌گذارد و فهرست کابینه احتمالی برای بررسی و رای اعتماد تقدیم مجلس شورای اسلامی شده است، علاوه بر نرخ جهانی طلا، این نوسان نرخ ارز بوده است که به افزایش قیمت‌ها در بازار سکه و طلا دامن زده است.
دلیل این نوسانات و افزایش‌ها در بازار ارز نیز ریشه در ابهام بازیگران بازار سرمایه در نحوه چینش کابینه دولت جدید، شدت گرفتن موج پنجم ویروس کرونا و حواشی و اخبار منفی درباره طرح مجلس برای صیانت از فضای مجازی دارد که همه این موارد یک جو روانی را در بازار ایجاد کرده‌اند.
باید دید در هفته پیش رو، مشخص شدن کابینه دولت جدید و بهبود روند واکسیناسیون گروه‌های هدف از یک‌ سو و اظهارات مسئولان دولت سیزدهم در رابطه با بازگشت به برجام و رفع تحریم‌ها از سوی دیگر، چه تاثیری بر بازارهای مالی به ویژه بازار ارز و بازار سکه و طلا خواهد گذاشت. در این هفته همچنین از اتفاقات سیاسی پیرامون از جمله اشغال شهر زیبای هرات به دست گروه تروریستی طالبان نیز نباید غافل شد.

صعود نرخ دلار در هفته سوم مردادماه

بررسی فعالیت هفته سوم مردادماه بازار ارز نشان می‌دهد در این مدت دلار از کانال ۲۶ هزار تومانی فراتر رفت و این در حالی است که بازار در انتظار سیاست‌های جدید دولت سیزدهم و برنامه‌های کنترلی است.
با توجه به آغاز به کار دولت سیزدهم و همچنین معرفی وزرا و کابینه دولت به نظر می‌رسد دلار تحت تاثیر جو روانی بازار قرار گرفته و روند افزایشی را دنبال کرد به نحوی که از کانال ۲۶ هزار تومان هم گذشت. با این حال اما رئیس جمهور جدید بر نظارت بر بازارها تاکید جدی داشته که این نشان از کنترل قیمت‌ها دارد.
اولین روز هفته و در اولین معاملات دلاری، نرخ این اسکناس آمریکایی در بازار آزاد، صرافی‌ملی، بازار تشکل ارزی و سامانه سنا کاهشی شد. قیمت معاملاتی دلار در بازار آزاد ۲۵ هزار و ۳۸۰ تومان گزارش شد و این درحالی است که در ساعات پایانی معاملات روز قبل از آن نیز نرخ این ارز ۲۵ هزار و ۴۸۰ تومان بود. در نهایت اما در ساعات پایانی معاملات نیز نرخ این ارز ۲۵ هزار و ۵۷۰ تومان شد.نرخ اسکناس آمریکایی در سامانه سنا که پایان معاملات روز چهارشنبه ۲۵ هزار و ۲۶۹ تومان بود، صبح  نیز ۲۵ هزار و ۱۵۲ تومان اعلام شد.
یکشنبه ۱۷ مرداد اما با زمزمه‌های معرفی کابینه دولت سیزدهم شاهد روند افزایشی نرخ دلار بودیم به نحوی که اسکناس آمریکایی در صرافی‌ملی، بازار متشکل ارزی، سامانه سنا و بازار آزاد گران شد. اولین قیمت معاملاتی دلار در بازار آزاد این روز، ۲۵ هزار و  ۶۵۰ تومان گزارش شد.نرخ اسکناس آمریکایی در سامانه سنا که پایان معاملات روز شنبه ۲۵ هزار و ۵۷ تومان بود، صبح یکشنبه ۲۵ هزار و ۱۷۳ تومان اعلام شد.در این بین، شاخص دلار روز دوشنبه به بالاترین حد دو هفته اخیر صعود کرد. قیمت دلار در بازار آزاد ۱۸ مردادماه تا ساعت ۱۹، نسبت به روز قبل افزایش یافت و به رقم ۲۵ هزار و ۸۹۹ تومان‌ رسید.
سه شنبه ۱۹ مردادماه ، دلار دوباره پا به کانال ۲۶ هزار تومانی گذاشت. روز سه‌شنبه اولین قیمت‌های اعلام شده برای اسکناس آمریکایی در بازار آزاد، صرافی‌ملی، بازار متشکل ارزی و سامانه سنا افزایشی اعلام شد. نرخ ۲۶هزار و ۳۰ تومانی برای این روز ثبت شد.چهارشنبه نیز شاهد افزایش قیمت دلار بودیم به نحوی که قیمت دلار در بازار آزاد به رقم ۲۶ هزار و ۶۱۹ تومان‌ رسید.
قیمت جهانی طلا افزایش یافت

قیمت جهانی طلا در معاملات  جمعه تحت تاثیر رشد ارزش دلار تقویت شد تا بخشی از ضرر هفتگی خود را جبران کند.
قیمت خرید نقدی هر اونس طلا در بورس لندن، اسپات‌گلد، تا ساعت ۸:۱۹ به وقت تهران، ۰.۱۶ درصد بالا آمد و به ۱٫۷۵۵.۲۶ دلار رسید.