تصویب کلیات قانون مالیات بر عایدی سرمایه و بهبود چشم انداز بازار های مختلف

خبراقتصادی - اجرای قانون مالیات بر عایدی سرمایه عامل موثری در افزایش فعالیت‌های تولیدی است و فاصله طبقاتی را کاهش می‌دهد و نوسانات قیمتی در حوزه مسکن، خودرو، ارز و طلا را مهار می‌کند. گفتنی است، نمایندگان مجلس اخیرا  کلیات طرح مالیات بر عایدی سرمایه را تصویب کردند که از این پس طبق مدت تملک، اگر فردی طلا، ارز، مسکن و خودرو خریداری و سپس اقدام به فروش آن کند، باید از محل سود این معامله، بخشی را به عنوان مالیات پرداخت کند.
اثرات مالیات بر فعالیت‌های اقتصادی از مهمترین موضوعات مالیه عمومی است. این موضوع که سیستم‌های مالیاتی موجود ممکن است انگیزه سرمایه‌گذاری را کم کند و در نتیجه استانداردهای زندگی آینده را کاهش دهد، یک نگرانی مهم است. ساختار نظام مالیاتی علاوه بر تاثیر بر انباشت‌سرمایه می‌تواند اثرات دیگری نیز بر توسعه‌مالی و رشداقتصادی داشته باشد. تاثیر مالیات‌عایدی‌سرمایه بر انباشت‌سرمایه، توسعه‌مالی و رشداقتصادی طی دوره زمانی 2014-1970 با استفاده از سیستم معادلات همزمان در ایران نشان می‌دهد که افزایش نرخ رشد مالیات‌عایدی‌سرمایه با سه وقفه، نرخ رشد انباشت سرمایه فیزیکی را افزایش می‌دهد. همچنین افزایش نرخ رشد مالیات‌عایدی-سرمایه با سه وقفه، نرخ رشد توسعه‌مالی را کاهش و نرخ رشداقتصادی را افزایش می‌دهد.
در بازار مسکن نیز اثرگذار است. تقاضای مسکن شامل دو بخش تقاضای مصرفی و تقاضای سوداگرانه است، بروز رفتار نوسانی قیمت در بازار مسکن به دلیل تقاضای سوداگری موجب اخلال در تأمین مسکن مورد نیاز تقاضای مصرفی شده است. انگیزه سوداگرانه، موجب افزایش تقاضای مسکن شده و نوسان های قیمتی را تشدید و حباب های قیمتی در این بخش را حجیم تر می کند؛ بنابراین اتخاذ سیاست های مناسب برای کنترل این نوع از تقاضاها امری واجب است. دولت ها برای کنترل سوداگری موجود در این بازار، تخصیص بهینه منابع و کسب درآمد به منظور ایجاد زیرساخت های شهری، اقدام به اخذ مالیات عایدی سرمایه از بخش املاک می کنند . در این تحقیق، با تبیین برخی مشکلات از جمله فعالیت های غیرمولد جهت سوداگری، کاهش قدرت خرید تقاضای مصرفی و بروز رکود در بخش های مختلف اقتصاد ناشی از رکود حوزه مسکن، مالیات بر عایدی سرمایه در حوزه مسکن معرفی شده است. به همین منظور آثار اعمال مالیات بر عایدی سرمایه در بخش مسکن به روش توصیفی- تحلیلی مورد مطالعه قرارگرفته است. نتایج نشان دهنده این است که اعمال این پایه مالیاتی علاوه بر ایجاد درآمد 6 تا 9 هزار میلیاردی برای دولت، منجر به خروج سوداگران از بخش املاک شده و به تدریج با کاهش نوسانات قیمتی، تورم مسکن کنترل خواهد شد. این کاهش تورم موجب کاهش فاصله نابرابری درآمدی ناشی از تملک دارایی مسکن نیز می شود. همچنین نتایج نشان داد مالیات بر عایدی سرمایه، سرمایه ها را به سمت فعالیت های مولد از جمله ساخت و ساز مسکن سوق می دهد و این موضوع رشد اقتصادی را به دنبال دارد.

این کارشناسان می گویند که طبق طرح جدید مجلس، املاک در صورت نگهداری کمتر از یکسال مشمول 40 درصد مالیات بر عایدی سرمایه می‌شوند. خودرو، طلا، سکه‌ و ارز تا 30 درصد از مبلغ سود حاصل از فروش مشمول مالیات خواهند بود این طرح به 99 درصد جامعه که نیاز مصرفی دارند کمک می‌کند و صرفا برای کسانی است که بیش از حد نیاز خود، کالا جمع‌آوری کرده‌اند و تنها ناراضیان آن سوداگران و دلالان هستند. درکشور آمریکا نسبت cgt(مالیات بر افزایش ارزش یا مالیات بر سود سرمایه) به کل مالیات وصولی 8 درصد، در سوئد7 درصد، در کره جنوبی 6 درصد و صفر درصد در ایران لحاظ می‌شود و این در حالی است که کارمندان مالیات می‌دهند اما دلالان هیچ مالیاتی نمی‌پردازند لذا این طرح از سوداگری، دلالی و رانت‌خواری جلوگیری می‌کند. این طرح می‌تواند مانع احتکار شود، مالیات بر عایدی سرمایه انگیزه تبدیل سرمایه به موارد مولد به جای غیرمولد را افزایش می‌دهد و ضمن افزایش جذابیت سرمایه‌گذاری، سهم مهمی در اصلاح منابع مالی خواهد داشت که در راستای اصلاح ساختار بودجه خواهد بود. در حال حاضر نظام مالیاتی با در نظر گرفتن مالیات بر ارزش افزوده و مالیات بر عملکرد در حال تنبیه تولیدکننده است، این در حالی است که سوداگران هیچ مالیاتی پرداخت نمی‌کنند که موجب افزایش فاصله طبقاتی و فقر شده است. بر اساس اطلاعاتی که چندی قبل منتشر شد، برخی افراد 700 خانه دارند و یا در جریان ثبت‌نام خودرو بیش از 6 هزار خودرو ثبت‌نام کردند و میلیاردها تومان در جریان آن سود کردند اما یک ریال نیز مالیات نمی‌دهند لذا این طرح باعث سوق دادن سرمایه به سمت تولید خواهد شد و ایران را به سمت افزایش تولید می‌برد.

در این بین باید به چند نکته نیز توجه کرد،‌ اگر قرار است طرح مالیات بر عایدی سرمایه، سرمایه ای را از بخش‌های اراضی کشاورزی و مسکونی، خودرو و باغ شهرها به سمت تولید هدایت کند باید محل مصرف آن مشخص باشد. افزایش روزانه مالیات‌ها مشکلات موجود در زمینه خودرو و مسکن را برطرف نمی‌کند. برخی مخالفان معتقدند با وضع مالیات‌های مختلف که فشار آن بر مردم وارد می‌شود و مجددا تورم تولید می‌کند نمی‌توان نقدینگی را کنترل کرد و کلیات طرح مذکور پاسخگوی مطالب مطرح شده نیست.

طی سال‌های اخیر برخی قصد داشتند مجوز دریافت مالیات بر عایدی سرمایه را از مجلس بگیرند تا به امروز در این زمینه موفق نبودند.مالیات بر عایدی سرمایه در کشورهایی که اقتصاد با ثبات دارند تاثیر خوبی دارد اما در کشوری که با تحریم و تورم درگیر است اثرات منفی به بار می آورد. همچنین کشورهای اجرا کننده مالیات بر عایدی سرمایه هیچ کدام با تحریم و تورم شدید مواجه نیستند،  آوردن الفاظی مانند سوداگری باعث نادیده گرفتن فشار مضاعف بر مردم نمی شود، این طرح افزایش قیمت خودرو، طلا و ارز را به همراه دارد. در نهایت باید گفت از آنجا که بازار سهام مشمول قانون مذکور نیست به نظر میرسد وضعیت این بازار نسبت به بازارهای موازی از جمله رمز ارزها، طلا و ارز بهبود چشم گیری یابد.

سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی به تصویب کلیات طرح مالیات بر عایدی سرمایه در این کمیسیون اشاره کرد و گفت: هدف نمایندگان از تصویب این طرح استفاده از سرمایه ها در حوزه تولید و اشتغال است.

« مهدی طغیانی» در تشریح جزییات این طرح افزود: با اجرایی شدن این مالیات سرمایه ها به جای اینکه از مسیر واقعی تولید خارج شوند در زمینه تولید مورد استفاده قرار می گیرد.

وی گفت: کسی که برای انجام کاری سرمایه گذاری کرده است باید ۲۵ درصد مالیات پرداخت کند اما کسی که سرمایه خود را از مسیر تولید خارج کرده و هیچ گونه سرمایه گذاری نکرده و با خرید ملکی قیمت آن افزایش پیدا کرده و سود زیادی برده باید مالیات بر عایدی سرمایه خود را پرداخت کند.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: هم اکنون در ۱۸۷ کشور جهان پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه وجود دارد و تعداد کشورهای که این مالیات را ندارند و اقتصادی آنها نیز نابسامان است بسیار کم است.

سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی بیان کرد: این مالیات از سال ۱۹۶۵ در انگلستان برقرار شد و همان موقع در این کشور دریافت مالیات از مسکن نیز آغاز شد و ما باید از تجربیات سایر کشورهای جهان در این زمینه استفاده کنیم.

به گفته طغیانی، نیست ما از اجرایی شدن این مالیات افزایش درآمد دولتنیست بلکه نیت اصلی ما مقابله با سوداگری در بخش های مختلف اقتصادی است تا منابع مالی که در سوداگری می چرخد به طرف تولید بیاید .

سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی بیان کرد: در این طرح ۴ کالا مشمول مالیات بر عایدی سرمایه شده است که مالیات بر املاک با انواع کاربری، وسایل نقلیه موتوری زمینی ، طلا و شمش و ارزهای خارجی است که ضرایب آن نیز با توجه به خرید آن متفاوت خواهد شود.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی گفت: مالیات بر درآمد مکمل مالیات بر عایدی سرمایه است که با ایجاد زیر ساخت های مورد نیاز، مالیات بر درآمد اشخاص نیز به خوبی در کشور اجرایی خواهد شد و اگر زیر ساخت های پایانه های فروشگاهی به خوبی در کشور اجرا شود، هیچ مشکلی در دریافت مالیات از خانه های خالی، سکه و ارز نخواهیم داشت و برای اجرای کامل این قانون و بخشهای آن بین ۶ ماه تا ۲ سال مهلت تعیین شده است.
معاون فنی و حقوقی سازمان امور مالیاتی گفت: این طرح در سال ۹۸ تنظیم و کارشناسی شد و در بهمن ماه سال ۹۸ به دولت تقدیم شد و مهر ماه ۹۹ جلسات متعددی در کمیسیون اقتصادی دولت برای بررسی این لایحه برگزار شد.

«محمود علیزاده» افزود: در این طرح افرادی که تولید کننده مسکن و خریداران اول مسکن مشمول مالیات عایدی سرمایه نخواهند شد، مگر اینکه با اجرایی شدن این قانون خریدار اول مسکن یاد شده را بخرد و برای کسب سود آن را بفروشند.

معاون فنی و حقوقی سازمان امور مالیاتی افزود: اگر هم مسکنی ساخته شود و اجاره داده شود، مشمول مالیات نخواهد بود، مگر اینکه این واحد مسکونی خالی مانده باشد.

وی با بیان اینکه هدف ما این است پس از تصویب این قانون در مجلس با ایجاد زیر ساخت های مورد نیاز که باید قبلا آماده شود این قانون طی ۲ سال آینده کامل اجرایی شود، گفت: زمانی این قانون به حد بلوغ می رسد که ما بتوانیم با ایجاد زیرساخت ها دریافت مالیات بر درآمد و مالیات بر عایدی سرمایه  را از فعالان اقتصادی آغاز کنیم.

یک کارشناس اقتصادی نیز گفت: در صورتی که دریافت این مالیات در تمام پایه های اقتصادی در کشور برقرار شود از سوداگری در اقتصاد کشور جلوگیری خواهد شد و هرچه در بازار از سوداگری جلوگیری کنیم در مجموع سوداگری در اقتصاد ملی کمتر خواهد شد.

«مرتضی زمانیان» افزود: در مجموع ما موافق دریافت این مالیات هستیم و دریافت این مالیات می تواند علاوه بر تامین مالی دولت در ساماندهی اقتصادی نیز موثر واقع شود.

 این کارشناس امور اقتصادی بیان کرد: چرا باید یک معلم و یا یک پرستار مالیات پرداخت کند اما عده ای در بازار بورس که سود زیادی هم می برند از پرداخت مالیات معاف شوند؟ در حالی که مالیات می تواند از اقدامات هیجانی در بازار جلوگیری کند.

زمانیان تاکید کرد: برای ما مهم این است که در هر حال بازار مناسب سرمایه گذاری باشد و اجرای این طرح می تواند علاوه بر افزایش درآمدهای دولت میزان سرمایهگذاری را در کشور افزایش می دهد.
.

«سید احسان خاندوزی»  گفت: اجرای این قانون عامل موثری در افزایش فعالیت‌های تولیدی است و فاصله طبقاتی را کاهش می‌دهد و نوسانات قیمتی در حوزه مسکن، خودرو، ارز و طلا را مهار می‌کند.

نایب رییس کمیسیون اقتصادی مجلس تصریح کرد: این طرح به ۹۹ درصد جامعه که نیاز مصرفی دارند کمک می‌کند و صرفا برای کسانی است که بیش از حد نیاز خود، کالا جمع‌آوری کرده‌اند و تنها ناراضیان آن سوداگران و دلالان هستند.

«سیدغنی نظری خانقاه » در موافقت با این طرح گفت: ۸ درصد مالیات بر CGT  (مالیات بر افزایش ارزش یا مالیات بر سود سرمایه) در کشور آمریکا، ۷ درصد در سوئد، ۶ درصد در کره جنوبی و صفر درصد در ایران لحاظ می‌شود و این در حالی است که قشر معلمان مالیات می‌دهند اما دلالان هیچ مالیاتی نمی‌پردازند لذا این طرح از سوداگری، دلالی و رانت‌خواری جلوگیری می‌کند.

نماینده مردم خلخال و کوثر تصریح کرد: این طرح می‌تواند مانع احتکار شود، مالیات بر عایدی سرمایه انگیزه تبدیل سرمایه به موارد مولد به جای غیرمولد را افزایش می‌دهد و ضمن افزایش جذابیت سرمایه‌گذاری، سهم مهمی در اصلاح منابع مالی خواهد داشت که در راستای اصلاح ساختار بودجه خواهد بود.

«محمد صفائی دلوئی»  گفت: در حال حاضر نظام مالیاتی با در نظر گرفتن مالیات بر ارزش افزوده و مالیات بر عملکرد در حال تنبیه تولید کننده است، این در حالی است که سوداگران هیچ مالیاتی پرداخت نمی‌کنند که موجب افزایش فاصله طبقاتی و فقر شده است.
برخی افراد ۷۰۰ خانه دارند و یا در جریان ثبت‌نام خودرو بیش از ۶ هزار خودرو ثبت‌نام کردند و میلیاردها تومان در جریان آن سود کردند اما یک ریال نیز مالیات نمی‌دهند، این طرح باعث سوق دادن سرمایه به سمت تولید خواهد شد و ایران را به سمت افزایش تولید می‌برد.