تشکيل سرمايه ثابت ناخالص ساختمان و ماشين آلات در نه ماهه سال ١٣٩٩ نسبت بـه دوره مشـابه سـال قبـل بـه ترتيـب ٨\٠ و ٧\١ - درصـد بـوده است / سهم ارزش افزوده فعالیتهای "صنعت"، "نفت"، "کشاورزی" و"برق، گـاز و آب" در نرخ رشد ۲.۲ درصدی تولید ناخالص داخلی طی ۹ ماهه سال ١٣٩٩ به ترتیب ۰.۹، ۰.۵، ۰.۵، و ۰.۴ واحد درصد برآورد شده است

خبراقتصادی - محسن شمشیری
با وجود اعلام نرخ مثبت رشد اقتصادی در 9 ماه نخست سال 99، همچنان بسیاری از شاخص های کلان اقتصاد مانند نرخ سرمایه گذاری منفی است.
بررسی آمارهای بانک مرکزی نشان میدهد که بخش صنعت بیشترین نقش را در رشد اقتصادی ۲.۲ درصدی ۹ماهه نخست سال ۹۹ داشته است.
بر اساس برآوردهای اولیه بانک مرکزی، تولید ناخالص داخلی کشور به قیمت پایه و به قیمتهای ثابت سال ١٣٩٠ از ۴۷۰۴.۲ هزارمیلیارد ریال در ۹ ماهه سال ١٣٩٨ به ۴۸۰۶.۳ هزار میلیارد ریال در ۹ ماهه سـال ١٣٩٩ افزایش یافته است و گویای نرخ رشد تولید ناخالص داخلی به میزان ۲.۲ درصد طی دوره زمانی مذکور است. با توجه به وضعیت کلی اقتصاد در ۹ ماهه سال ١٣٩٩، محاسبات فصلی نشان میدهد که اقتصاد ایران طی ۹ ماهه سال جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل با افزایش رشد اقتصادی مواجه بوده است.
برآورد ارزش افزوده فعالیتهای مختلف اقتصادی در نه ماهه سال ١٣٩٩ نشان میدهد که علت عمده افزایش نرخ رشد تولید ناخالص داخلی را باید در افزایش ارزش افزوده فعالیتهای "صنعت"، "نفت"، "کشاورزی" و"برق، گـاز و آب" جستجو کرد. چنانکه سهم ارزش افزوده هر یک از فعالیتهای مذکور در نرخ رشد ۲.۲ درصدی تولید ناخالص داخلی طی ۹ ماهه سال ١٣٩٩ به ترتیب ۰.۹، ۰.۵، ۰.۵، و ۰.۴ واحد درصد برآورد شده است.
نرخ رشد شاخص ضمنی گروههای "کشاورزی"، "نفت"، "صنایع و معادن" و "خـدمات" در ۹ ماهه سـال ١٣٩٩ نسبت به دوره مشابه سال قبل به ترتیب معادل ۲۶.۶، منفی ۹.۴، ۴۸.۳ و ۳۶.۸ درصد بوده است. به علاوه، شـاخص ضـمنی "تولید ناخالص داخلی" و "تولید ناخالص داخلی بدون نفت" نیز طی دوره زمانی مزبور بـه ترتیب دارای رشد ۳۴.۶ و ۳۸.۵ درصدی بوده است.
برآورد حاصل از تولید ناخالص داخلی بر حسب اقلام هزینه نهایی دلالت برآن دارد که در ۹ ماهه سـال ١٣٩٩ هزینههای مصرف نهایی بخش خصوصی، هزینههای مصرف نهایی بخـش دولتی و تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به قیمتهای ثابت سال ١٣٩٠، به ترتیب از نرخ رشد منفی ۱.۱، ۱.۶ و ۰.۲ درصدی برخوردار بودهاند.
تشکیل سرمایه ثابت ناخالص متشکل از دو بخش ساختمان و ماشین آلات است. نرخ رشد تشکیل سـرمایه ثابـت ناخالص در دو بخش مذکور در ۹ ماهه سال ١٣٩٩ نسبت بـه دوره مشابه سال قبل به ترتیب ۰.۸ و منفی ۱.۷ درصـد بوده است. نرخ رشد ۰.۸ درصدی تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در بخش ساختمان، عمدتاً به دلیل افزایش تشکیل سرمایه ثابت ناخالص ساختمان در بخش خصوصی، حاصل شده است. علت کاهش تشکیل سرمایه در بخش ماشینآلات نیز به دلیل کاهش واردات کالاهای سرمایهای طی ۹ ماهه سال ١٣٩٩ نسبت به دوره مشابه سال قبل است.
در حوزه تجارت خارجی و بر اساس محاسبات اولیه، رشد صادرات و واردات کالاها و خدمات در ۹ ماهه سـال ١٣٩٩ به قیمتهای ثابت سال ١٣٩٠، (نسبت به دوره مشابه سال قبل به ترتیب منفی ۱۴.۹ و منفی ۳۳.۳ درصد بوده است. همچنین لازم به ذکر است که بر اساس جدول مخارج نهایی، در ۹ ماهه سـال ١٣٩٩ نرخ رشد تولید ناخالص داخلی به قیمت بازار ۱.۹ درصد برآورد شده است.
بر اساس داده هاي حاصل از منابع آماري و برآوردهاي مقدماتي انجام شـده در خصـوص توليـد ناخـالص داخلي كشور، نتايج اوليه نشان دهندة آن است که در نه ماهه سال ١٣٩٩ ،توليد ناخالص داخلي به قيمت پايـه و بـه قيمتهاي ثابت سال ١٣٩٠ از ٤٧٠٤ هزار ميليارد ريال در نه ماهه سال ١٣٩٨ به ٤٨٠٦ هزار ميليارد ريال در نه ماهه سال ١٣٩٩ افزايش يافته است. نتايج مقـدماتي حاصـل از بررسـي رونـد تحـولات ارزش افـزودة فعاليتهـاي اقتصادي حاکي از برآورد رشد اقتصادي ٢\٢ درصدي براي نه ماهه سال ١٣٩٩ می باشد.
از سوي ديگر در سمت تقاضاي اقتصاد و بر اساس برآوردهای اوليـهای کـه در خصـوص اقـلام هزينـه ای اقتصاد همچون مخارج مصرف نهائی خصوصی، مخارج مصرف نهائی بخش دولتی، تشکيل سرمايه ثابت ناخـالص و صادرات و واردات در نه ماهه سال ١٣٩٩ به عمل آمده است، رشد اقلام هزينه ای فوق الـذکر بـه ترتيـب ١\١ ، - ٦\١ ، ٢\٠ ، ٩\١٣ -و ٣\٣٣ - درصد نسبت به دوره مشابه سـال قبـل مـی باشـند. در مجمـوع، رشـد هزينـه ناخـالص داخلي به قيمت بازار در نه ماهه سال ١٣٩٩ نسبت به دوره مشابه سال قبل ٩\١ درصد افزايش يافته است.
لازم به ذکر است که محاسبات انجام شده در خصوص نرخ رشد اقتصادی نـه ماهـه سـال ١٣٩٩ مقـدماتی بوده و در معرض تجديد نظر قرار دارد.
بر اساس برآوردهاي اوليه، توليـد ناخـالص داخلـي كشـور بـه قيمـت پايـه و بـه قيمتهـاي ثابـت سـال ١٣٩٠ از ٤٧٠٤ هزارميليارد ريال درنه ماهه سال ١٣٩٨ به ٤٨٠٦ هزار ميليارد ريال در نه ماهه سـال ١٣٩٩ افـزايش يافتـه اسـت وگوياي نرخ رشد توليد ناخالص داخلی به ميزان ٢\٢ درصد طی دوره زمانی مذکور می باشد. با توجه بـه وضـعيت کلـی اقتصاد در نه ماهه سال ١٣٩٩ ،محاسبات فصلي نشان ميدهد كه اقتصاد ايران طی نه ماهه سال جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل با افزايش رشد اقتصادي مواجه بوده است.
برآورد ارزش افزوده فعاليت هاي مختلف اقتصادي در نه ماهه سال ١٣٩٩ نشان میدهدكه علـت عمـده افـزايش نرخ رشد توليد ناخالص داخلي را بايد در افزايش ارزش افزوده فعاليت هاي " صنعت"، " نفت"، "کشاورزی" و"برق، گـاز و آب" جستجو نمود. چنانکه سهم ارزش افزوده هر يک از فعاليت هاي مذکور در نرخ رشد ٢\٢ درصدي توليد ناخالص داخلي طي نه ماهه سال ١٣٩٩ به ترتيب ٩\٠ ،٥\٠ ،٥\٠ و ٤\٠ واحد درصد برآورد شده است.
در نه ماهه سال ١٣٩٩ ارزش افزوده گروه كشاورزي به قيمت هاي ثابت سال ١٣٩٠ به ميزان ٩\٤٩٦ هـزار ميليـارد ريال برآورد گرديد که نسبت به دوره مشابه سال قبل ٦\٤ درصد افزايش نشان می دهـد. برآوردهـای انجـام شـده در ايـن زمينه با توجه به آمارهای پايه دريافتی از وزارت جهاد کشاورزی حاکي از آن است که توليد محصولات زراعـی و بـاغی در سال ١٣٩٩ نسبت به دوره مشابه سال قبل به ترتيب ١٠ و ٧\٥ درصد افزايش و توليد محصـولات اصـلی دامـی ٢\٠-
درصد کاهش داشت
بر اساس محاسبات اوليه، ارزش افزوده گروه نفت در نه ماهه سال ١٣٩٩ به قيمت هاي ثابـت سـال ١٣٩٠ بـه ميـزان٦١٥ هزار ميليارد ريال برآورد گرديدکه گوياي رشد ٩\٣ درصدي نسـبت بـه دوره مشـابه سـال قبـل مـی باشـد. نتـايجحاصل از محاسبات مقدماتی در اين زمينه نشان دهنده آن است که افزايش نرخ رشد ارزش افزوده اين گروه طی نه ماهـه سال جاری، ناشی از افزايش توليد گاز طبيعی و ميعانات گازی و همچنين صادرات نفت خام و ميعانات گـازی نسـبت بـه دوره مشابه سال قبل بوده است.
گروه صنايع و معادن در نه ماهه سال ١٣٩٩ از نرخ رشدي معادل ٦ درصد برخوردارگرديد کـه در مقايسـه بـا دوره مشابه سال قبل ٧\٣ واحد درصد افزايش يافته و در نتيجه سهمي معادل ٥\١ واحد درصد از نرخ رشـد ٢\٢ درصـدي اقتصاد را در دوره مورد بررسي به خود اختصاص داده است. در اين گروه، ارزش افزودة بخش هـاي "صـنعت"، "معـدن"،
"ساختمان" و " برق, گاز و آب" به ترتيب با نرخ های رشد ٨\٧ ، ٧\٢ ، ٦\٣ و ١\٥ درصدي مواجه بوده اند.
در بخش ساختمان، ارزش سرمايهگذاري بخش خصوصي در ساختمان مناطق شهري به قيمتهاي جاري طی نـه ماهه سال ١٣٩٩ نسبت به دوره مشابه سال قبل ٣\٨٣ درصد افزايش يافتـه اسـت. بـا اعمـال شـاخصهاي قيمـت متنـاظر و تعديل رقم مذکور، نرخ رشد ارزش افزوده ساختمان بخش خصوصي به قيمت هاي ثابت سال ١٣٩٠ معادل ٨\٧ درصـد
برآوردگرديده است. در نهايت با احتساب رقم فوق و نيزبا در نظرگرفتن ارزش افزوده ساختمان دولتي، نرخ رشد بخـش ساختمان به قيمت هاي ثابت سال ١٣٩٠ طی دوره زمانی مذکور ٦\٣ درصد برآورد ميشود.
ارزش افزوده گروه خدمات نيز در نه ماهه سال ١٣٩٩ از نرخ رشد ٣\٠ -درصدي برخوردارگرديـد و سـهم آن از رشد ٢\٢ درصدي توليد ناخالص داخلي به ٢\٠ -واحد درصد رسيده است.
نرخ رشد شاخص ضمني گروههاي "كشاورزي"، " نفت"، "صنايع و معادن" و "خـدمات" در نـه ماهـه سـال ١٣٩٩ نسبت به دوره مشابه سال قبل به ترتيب معادل ٦\٢٦ ، ٤\٩ ، -٣\٤٨ و ٨\٣٦ درصد بوده است. به علاوه، شـاخص ضـمني "توليد ناخالص داخلي" و "توليد ناخالص داخلي بدون نفت" نيز طی دوره زمانی مزبـور بـه ترتيـب داراي رشـد ٦\٣٤ و ٥\٣٨ درصدي بوده اند.
برآورد حاصل از توليد ناخالص داخلي بر حسب اقلام هزينه نهايي دلالت برآن داردکـه در نـه ماهـه سـال ١٣٩٩ هزينه هاي مصرف نهايي بخش خصوصي، هزينه هاي مصرف نهايي بخـش دولتـي و تشـكيل سـرمايه ثابـت ناخـالص بـه قيمت هاي ثابت سال ١٣٩٠ ،به ترتيب از نرخ رشد ١\١ ، -٦\١ و ٢\٠ درصدی برخوردار است.
تشکيل سرمايه ثابت ناخالص متشکل از دو بخش ساختمان و ماشين آلات است. نرخ رشد تشکيل سـرمايه ثابـت ناخالص در دو بخش مذکور در نه ماهه سال ١٣٩٩ نسبت بـه دوره مشـابه سـال قبـل بـه ترتيـب ٨\٠ و ٧\١ -درصـد بـوده است. نرخ رشد ٨\٠ درصدي تشکيل سرمايه ثابت ناخالص در بخش ساختمان، عمدتاً به دليـل افـزايش تشـکيل سـرمايه ثابت ناخالص ساختمان در بخش خصوصی، حاصل شده است. علت کاهش تشکيل سرمايه در بخش ماشينآلات نيـز بـه دليل کاهش واردات کالاهاي سرمايه اي طی نه ماهه سال ١٣٩٩ نسبت به دوره مشابه سال قبل ميباشد.
در حوزه تجارت خارجي و بر اساس محاسبات اوليه، رشد صادرات و واردات کالاها و خدمات در نه ماهه سـال ١٣٩٩) به قيمتهاي ثابت سال ١٣٩٠ ،(نسبت به دوره مشابه سال قبل به ترتيب ٩\١٣ -و ٣\٣٣ -درصد بوده است. همچنين لازم به ذکر است که بر اساس جدول مخارج نهايي، در نه ماهه سـال ١٣٩٩ نـرخ رشـد توليـد ناخـالص داخلي به قيمت بازار ٩\١ درصد برآورد شده است.