درخواست کارشناسان برای مهار بحران ارزی 1400 / ایزدخواه: بودجه ۱۴۰۰ منجر به بحران ارز خواهد شد

خبر اقتصادی – محسن شمشیری
 حذف 4200 تومانی پس از بحث های فراوان و مخالفت ها و موافقت ها و ابراز نگرانی برخی کارشناسان از اثر آن بر معیشت مردم، بالاخره در دستور کار قرار گرفت و برخی نیز گفته اند که با اجرای تدریجی فشار کاهش می یابد. اما واقعیت این است که هجوم ثبت سفارش برای دلار ارزان و همچنین گرانی کالا بعد از واردات دردوره گران شدن ارز، عملا نتیجه ای است که حذف تدریجی به دنبال خواهد داشت و برای مردم از ابتدای سال تا انتهای سال همان اثر رشد نرخ ارز خواهد بود. زیرا فاصله انداختن بین ثبت سفارش تا ورود کالا به بازار  و ایجاد کمبود در بازار، نتیجه اجرای چند نرخی و افزایش تدریجی نرخ ارز است.
برخی صاحب نظران معتقدند که نمایندگان با رد کلیات لایحه بودجه، در واقع با حذف ارز 4200 تومانی در سال آینده مخالفت کرده اند وحاضر به فشار بر مردم نیستند.
غلامرضا مرحبا، عضو کمیسیون اقتصادی درباره وارد آمدن شوک به قیمت‌ها در نتیجه حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی و جایگزینی آن با ارز ۱۷ هزار و ۵۰۰ تومانی گفت: قضیه افزایش قیمت کالاها در نتیجه حذف ارز ۴۲۰۰ بیشتر از اینکه بار عملیاتی داشته باشد، دارای بار روانی است. حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی به صورت یک دفعه‌ای بر تمام کالاها اعمال نخواهد شد و انجام این کار به صورت تدریجی مدنظر است.رییس کل بانک مرکزی هم در آخرین مصاحبه تلویزیونی خود در این‌باره اظهار نظراتی داشته و به نوعی آن را مورد اشاره قرار دادند و گفتند "به دلیل آنکه بسیاری از تولیدات داخلی است و امکان داخلی سازی برای آنها وجود دارد با تغییرات ارز اتفاق خیلی وحشتناکی شاهد نبودیم."
این عضو کمیسیون اقتصادی در این رابطه یادآور شد: کالاهایی مانند گندم و روغن بحث جدایی دارد، اما از آنجا که ارز ۴۲۰۰ تومانی در عمل به هدف تعیین شده نرسیده است، باید درباره آن فکری اساسی کرد. به عنوان مثال حداقل درباره دارو یارانه‌ای براساس آمار اعلام شده حدود ۲۰ درصد آن از کشور خارج شده و به دست مردم نمی‌رسد، در مورد سایر مسائل هم به همین شکل است.
نماینده مجلس در ادامه مثال دیگری را مورد توجه قرار داد و تصریح کرد: نهاده‌های دامی از جمله مواردی است که برای آن گروهی ارز یارانه‌ای دریافت کردند، ولی به کارهای دیگر غیر از این مسئله پرداختند و در عمل هم نهادهای دامی با قیمت مناسب به دست مردم نرسید. بنابراین نباید از انجام یک درمان اساسی و جلوگیری از انحراف در بودجه‌ریزی هراس داشته باشیم.
مرحبا در این رابطه اظهار داشت: تغییراتی در قیمت‌ها به صورت مقطعی ممکن است، روی دهد و نمی‌توان منکر آن و پیش‌بینی‌هایی که در این زمینه وجود دارد، شد اما با هدفمند شدن اختصاص ارز و از بین بردن رانت‌ها و قاچاقی که در اثر تخصیص آن اتفاق می‌افتاد، جبران خواهد شد. ضمن اینکه بسیاری از صرفه‌جویی‌هایی که در اثر حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی به دست می‌آید را می‌توان مسقیما به مردم بر فرض در قالب بیمه‌های درمانی پرداخت کرد تا داروها را از طریق بیمه‌ها با قیمت مناسب‌تری مورد خرید قرار دهند و از کشور هم خارج نشود. به این معنا ارز در نتیجه تصویب حذف ۴۲۰۰ تومانی به جاهای دیگر نرود و در کشورهای همسایه مورد مصرف قرار نگیرد.
نگرانی بابت افزایش قیمت کالاها نباید وجود داشته باشد، مسئله نگران کننده ادامه این روند یعنی نظام یارانه‌ای مسموم با آن شکلش که مورد نقد است، باید باشد. به هر حال برای پاسداری از منابع کشور نیاز است تا در این زمینه دست به کاری زده شود.
این عضو کمیسیون اقتصادی در این خصوص که رییس کل بانک مرکزی چند بار درباره شوک حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی ابراز نگرانی کرده است، افزود: همانطور که اشاره داشتم تاثیر این کار را بر قیمت کالاها انکار نمی‌کنم و بر برخی از اقلام فشارهایی به مردم تحمیل خواهد شد، ولی به صورت مقطعی است و با توجه به تاثیرات سوئی که هزینه- فایده می‌گویند، فایده این کار بیشتر از هزینه آن است. بنابراین بهتر آن است که یکبار برای همیشه این مسئله مورد درمان قرار گیرد تا جلوی دردسر مورد اشاره گرفته شود.
این نماینده مجلس در این رابطه که آیا بهتر نیست حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی به یکباره صورت نگیرد، بیان کرد: اتفاق فوق یک شبه روی نخواهد داد و به صورت یک دفعه‌ای بر تمام کالاها اعمال نخواهد شد و انجام این کار به صورت تدریجی مدنظر است.
ایزدخواه: بودجه ۱۴۰۰ منجر به بحران ارز خواهد شد

نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی با اشاره به سیاست‌های ارزی لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ اظهار کرد: از بودجه سال ۱۳۹۸، بحران بنزین درآمد از بودجه سال ۱۳۹۹ بحران بورس درآمد و از بودجه سال ۱۴۰۰ می‌خواهند بحران ارز دربیاورند.
 روح‌الله ایزدخواه در جلسه علنی صبح امروز (سه‌شنبه) مجلس شورای اسلامی در مخالفت با کلیات لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ اظهار کرد: اصلاحات ساختاری مقدم بر اصلاحات پولی و مالی است. تا مسئولان بانک‌های خصوصی سرکش را کنترل نکنند، افزایش یارانه فایده‌ای ندارد بلکه مردم را فقیرتر می‌کند.

این عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با استناد به کتاب هنر تحریم اظهار کرد: سیاست تحریم امروز متمرکز بر نرخ ارز است. در این کتاب می‌خوانیم که می‌خواستند تحریم‌های جدید اعلام کنند اما دیدند دولت خودش می‌خواهد روی ارز اقداماتی انجام دهد که ارز افزایش پیدا کند که در نهایت منجر به بحران مرغ شد. ما نباید در سال ۱۴۰۰ به این بحران‌ها بربخوریم.

نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: اغتشاشات سال ۱۳۷۲ دقیقا از افزایش ارز شروع شد ظرف چند ماه میزان ارز از ۲۵۰ تومان به ۷۵۰ تومان رسید و تورم ۵۰ درصدی به ملت تحمیل شد. از بودجه سال ۱۳۹۸، بحران بنزین درآمد، از بودجه سال ۱۳۹۹ بحران بورس درآمد و می‌خواهد از بودجه سال ۱۴۰۰ بحران ارز در بیاورند.

وی با بیان این‌که بحران ارز نقطه حساس و غیرقابل بازگشت کشور است، تصریح کرد: علم اقتصاد یک علم رفتاری است تا حسابداری، ما قدردان زحمات کمیسیون تلفیق هستیم اما نمایندگان بدانند که اصلاحات، اصلاحات روی کاغذ در جامعه طور دیگری رقم می‌خورد. وقتی این صحبت می‌شود که ارز ۴۲۰۰ تومانی قرار است تغییر کند پایان این گفت و گو را جامعه تعیین می‌کند و مسئولان که این صحبت را شروع کردند نمی‌توانند رفتار مردم را کنترل کنند.

ایزدخواه با بیان این‌که حذف رانت از طریق اصلاح ارز غلط است، اظهار کرد: اطلاعات محرمانه‌ای دارم که ثابت می‌کند این روش به سرانجام نخواهد رسید وضع ارز ۴۲۰۰ تومانی یک سیاست غلط بود برای این‌که دولت بتواند ارز آزاد را در بازار بالا ببرد. بعضی به این استناد می‌کنند که ارز ترجیحی به میزان ۳۰ درصد گوشت گوسفند را کاهش داد. سوال ساده اینجاست که مگر گوسفند مثل مرغ تا ۹۰ درصد به نهاده‌های دامی وابسته است؟

نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در پایان اظهار کرد: ما در شرایطی هستیم که یک دولت مسئولیت ناپذیر و ناکارآمد بر سر کار است سیاست‌های پولی و مالی وقتی امکان اعمال دارند که یک دولت مقتدر بر سر کار باشد نه یک دولتی که هنوز بودجه تصویب نشده اعلام کرده که آن را اجرا نخواهد کرد. نمایندگان دقت کنند که ما روی کاغذ می‌گوییم اصلاح کردیم دولت در آینده زیربار نخواهد رفت و بودجه ضعیف نامش می‌شود بودجه مجلس.

اما علی ربیعی سخنگوی دولت گفت: دولت بارها اعلام کرده که با یک شیب منطقی حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی را در نظر دارد ولی حذف ناگهانی آن بیشترین ضربه را به طبقه محروم جامعه خواهد زد.

سخنگوی دولت گفت: تغییر نرخ ارز از ۱۱۵۰۰ تومان به ۱۷۵۰۰ تومان موجب افزایش تورم، نقدینگی و کاهش ارزش پول ملی می‌شود. ضمن اینکه افزایش سقف بودجه موجب افزایش نقدینگی و تورم بدون منابع معتبر خواهد شد.

به گفته ربیعی، حذف ارز ترجیحی و دادن یارانه ناکافی هر دو امری منفی و شوک آور هستند و تورم غیرقابل تحمل به بار خواهند آورد. همچنین درآمدهای واهی پیش بینی شده با عدم قطعیت در وصول و هزینه قطعی موجب افزایش نقدینگی و فشار بر تولید و مردم خواهد شد.
وی همچنین درباره حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی گفت: طبقه محروم و فردوست جامعه با تصمیمات عجولانه دچار رنج و سختی می‌شوند. هر میزان یارانه ای که از محل ضرب و تقسیم ۵.۵ میلیارد دلار و ۱۷۵۰۰ تسعیر ارز برای جبران دهک‌های پایین در نظر بگیرید بازهم مشکلات اقتصادی ناشی از حذف یارانه ۴۲۰۰ را حل نخواهد کرد.

به گفته ربیعی، دولت بارها اعلام کرده که با یک شیب منطقی حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی را در نظر دارد ولی حذف ناگهانی آن بیشترین ضربه را به طبقه محروم جامعه خواهد زد. چه کسی آثار روانی اظهارات نادرست را بر سرمایه اجتماعی محاسبه می کند و تبعاتی که این حرف ها به اعتماد عمومی مردم نه به دولت بلکه نظام می زند را بررسی خواهد کرد. به هر حال در حسن نیت دوستان کسی تردیدی ندارد. انشاالله هرچه خیر و مصلحت کشور هست پیش آید.
سخنگوی دولت درباره رد کلیات بودجه توسط مجلس گفت: از نمایندگان محترم که پیام نگرانی دولت و اقتصاددانان از تغییرات اساسی و غیر کارشناسی در لایحه بودجه را دریافتند و رد کردند تشکر می‌کنیم.
علی ربیعی در نشست خبری با اصحاب رسانه با بیان اینکه تغییرات زیاد شاکله بودجه را بهم ریخته و غنایی نیز به بودجه نبخشیده بود، تصریح کرد: دولت آماده است با همه توان کارشناسی خود در کنار مجلس اصلاحات مورد نظر که می‌تواند به نفع اقتصاد و مردم باشد را بدون اینکه شاکله بودجه به هم بخورد دنبال کند.
وی با برشماری محورهای اصلی لایحه که دولت بر آن اصرار و اعتقاد داشت و در صورت تصویب می‌توانست آثار زیادی داشته باشد، اظهار کرد: تقویت ارزش پول ملی، کاهش تورم و تورم زا نبودن بودجه، مدیریت منطقه مالیات، حمایت از معیشت مردم و تامین کالاهای اساسی و عدم ایجاد رانت، اصول اساسی دولت در لایحه بودجه بود.

وی با تاکید براینکه مواردی مثل مجوز ورود خودرو از مناطق آزاد تصمیمی رانت زاست که در اجرا مشکلات زیادی خواهد داشت، ادامه داد: البته آنچه ما در این روزها می‌شنویم سیاسی‌ترین عبارات در مورد اقتصاد و بودجه در ۴۰سال اخیر بوده است. از کوبیدن بودجه به دیوار تا اتهام فروپاشی و ده‌ها عبارت عجیب دیگر.

سخنگوی دولت گفت: با یک تحلیل محتوا، فراوانی مطالبی که در خصوص بودجه از سوی تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی گفته شده است شامل«وابستگی بودجه پیشنهادی به نفت و ضرورت کاستن از این وابستگی و کم کردن نقش نفت در بودجه»، «افزایش حجم بودجه و تورم زا بودن آن»، «پیش بینی درآمدهای واهی در بودجه تقدیمی دولت»، «بودجه شرکت های دولتی و فساد و رانت در آن» و «عدم عدالت‌گرایی در بودجه» می‌شود. حالا نتایج کمیسیون تلفیق که امروز به صحن مجلس آمده بود را با اینها مقایسه کنیم.

ربیعی تصریح کرد: در خصوص وابستگی بودجه به نفت برخی گفتند که میزان فروش پیش بینی شده در لایحه بودجه خائنانه است. اما خودشان بیش از ۳۲ هزار میلیارد تومان وابستگی بودجه به نفت را بیشتر کردند با این تفاوت که از تولید که قدرت ملی و جایگاه جهانی ما را ارتقا می‌داد و به زیان کشورهای رقیب بود کاستند و به جای آن نرخ ارز را که تاثیر مستقیم بر زندگی مردم دارد، افزایش دادند.

وی اظهار کرد: درباره افزایش حجم بودجه و تورم زا بودن آن دولت بارها اعلام کرد که هزینه های پیش بینی شده اجتناب ناپذیر است و نمایندگان محترم هر قلم هزینه را زیاد می‌دانند کاهش دهند. مع الوصف نه تنها این هزینه‌ها کاهش نیافت بلکه ۳۵ درصد به آن افزوده شد. آنها که مدعی بودند بودجه دارای کسری است به یکباره ۱۳۰ هزار میلیارد تومان به همین بودجه اضافه کردند.

سخنگوی دولت گفت:  بارها عنوان شد که دولت درآمدهای واهی و غیرواقعی پیشنهاد داده که امکان تحقق ندارد و منجر به استقراض از بانک مرکزی خواهد شد. گفتیم شما درآمدها را واقعی کنید و مبالغ اضافی را حذف کنید. نتیجه آن شد که در سرفصل های درآمدهای نفتی ۳۲ هزار میلیارد، درآمدهای عمومی ۱۲۲ هزار میلیارد تومان شامل ۴۱ هزار میلیارد تومان که می گفتند دولت در شرایط رکودی اساسا نباید مالیات را اضافه کند،‌ ۴۱ هزار میلیارد تومان درآمدهای گمرگی بواسطه افزایش نرخ تسعیر ارز و ترخیص خودروهای لوکس از مناطق آزاد که مفسده ها و مشکلات خود را دارد و حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان سایر درآمدها را شاهد هستیم.

ربیعی افزود: گفتند که در بودجه شرکت های دولتی چه خبر است. دولت گزارش بودجه این شرکت ها را از یک ماه زودتر از لایحه بودجه به مجلس شورای اسلامی رسانده است اما حتی یک ریال آن بودجه را تغییر ندادید. خوب چه شد آن شعارهای مبارزه با فساد و رانت در بودجه شرکت‌ها؟